Oefentoets Biologie: Zenuwstelsel | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 12

1/2 Alzheimer door ontregelde stofwisseling.

APP (amyloïde precursor proteïne) is een enzym in het celmembraan van hersencellen dat schadelijke Fe²⁺ -ionen opneemt uit de cel, ze omzet in Fe³⁺ -ionen en buiten de cel overdraagt op andere eiwitten die voor afvoer zorgen. Als zink-ionen koppelen aan APP, blokkeren ze de werking ervan. Fe²⁺ -ionen worden dan niet meer omgezet in Fe³⁺ -ionen en het geblokkeerde APP wordt afgezet als plaques op de cellen. Patiënten met de ziekte van Alzheimer hebben veel van deze plaques in hun hersenen, evenals een hoog Fe²⁺ -gehalte in de aangetaste hersendelen.

Zink-ionen hopen zich op in de groeiende plaques. De hersencellen maken vervolgens wel weer steeds nieuw APP aan.

Is dit een voorbeeld van positieve of van negatieve terugkoppeling? En waaruit blijkt dat?

2/2 Alzheimer door ontregelde stofwisseling.

Het is mogelijk om uit hersenweefsel van alzheimerpatiënten zinkionen weg te vangen.
Hierover worden twee beweringen gedaan:

1. Hierdoor zal de hoeveelheid schadelijke ijzerionen in de hersenen afnemen.
2. Hierdoor zal het APP in de celmembranen weer normaal gaan functioneren.

Welk van de beweringen is of welke zijn juist?

2/4 Hersenproblemen bij Ljova Zasetski.

Lurija stelde een aantal mankementen vast. Zo miste Zasetski een deel van zijn gezichtsvermogen.

Welk deel betreft dat?

3/4 Hersenproblemen bij Ljova Zasetski.

Ook ontdekte Lurija dat Zasetski last had van zinsbegoochelingen. Hij zag soms vreemd vervormde gezichten en uitgerekte ledematen. Dat verschijnsel kan worden veroorzaakt door littekenweefsel.

Waar bevond zich dat littekenweefsel?

Dat bevond zich in .

4/4 Hersenproblemen bij Ljova Zasetski.

Zasetski bleek vooral moeite te hebben met woorden. Hij kon maar heel langzaam woorden vinden voor zijn gedachten en ook het uitspreken kostte veel moeite.
Op aandrang van Lurija probeerde Zasetski te schrijven, wat langzaam maar zeker lukte. Hij begon moeizaam aan een ziekteverslag.

Welke van de onderstaande centra is of welke zijn in ieder geval beschadigd bij Zasetski?

Verliefd.

Bij verliefdheid spreekt men wel van "vlinders in je buik voelen" en van "lopen met je hoofd in de wolken".
Een student doet twee beweringen over wat met deze uitspraken bedoeld kan zijn.

1. De eerste uitspraak duidt op de geestesgesteldheid van de verliefde persoon; in zijn buik zijn er geen veranderingen die tot deze gewaarwording kunnen leiden.
2. De tweede uitspraak duidt op de sensatie die ontstaat bij de afgifte van een combinatie van bepaalde neurotransmitters in onder andere de grote hersenen.

Welke bewering is of welke beweringen zijn juist?

Myasthenia gravis.

Myasthenia gravis is een ziekte die gekenmerkt wordt door progressieve spierzwakte: de spierzwakte breidt zich uit in het lichaam van de patiënt.
Onderzoek heeft uitgewezen dat antilichamen specifieke delen van motorische eindplaatjes bij de spiervezels blokkeren waardoor impulsoverdracht niet tot stand komt.
Enkele delen van een motorisch eindplaatje zijn:

1. synaptische blaasjes met neurotransmitter;
2. presynaptisch membraan met receptoren voor neurotransmitter;
3. postsynaptisch membraan met receptoren voor neurotransmitter;
4. synapsspleet met hydrolytische enzymen.

Welk deel wordt of welke delen worden bij een patiënt met Myasthenia gravis door antilichamen geblokkeerd?

Op zijn achterhoofd gevallen.

De heer Waggelaar is letterlijk ''op zijn achterhoofd gevallen", waardoor het achterste gedeelte van zijn grote hersenen beschadigd is.

Wat is hiervan het gevolg?

Apraxie.

Apraxie is het onvermogen om fijne, gerichte handelingen te verrichten.

Er is dan sprake van een beschadiging in een centrum.

Buikspier.

Waar ontstaan de impulsen voor een willekeurige beweging van de buikspier?

Die ontstaan in .

Parathion.

De gifstof parathion blokkeert het enzym acetylcholinesterase.

Het gevolg daarvan is een

Permeabiliteit voor natriumionen.

Een toename van de permeabiliteit van een zenuwcelmembraan voor natriumionen

Spanningsverschillen.
Zie figuur B 5947 van de bijlage.

In nevenstaande tekening is een overlangse doorsnede door een deel van de uitloper van een zenuwcel in rust weergegeven.
Beide meters (I en II) meten het spanningsverschil tussen de binnen- en de buitenzijde van de uitloper.

We laten een impuls van links naar rechts door de uitloper gaan.

Wat gebeurt er?

Ruggenmerg en hersenen.
Zie figuur B 5948 van de bijlage.

Figuur I geeft een dwarsdoorsnede door het ruggenmerg weer en figuur II een lengtedoorsnede door een hemisfeer van de grote hersenen.

Welke door nummers aangeduide weefsels lijken bij microscopisch onderzoek op elkaar?
Dat zijn .

Gezichtscentrum beschadigd.

Bij een persoon is het gezichtscentrum in het rechter hersendeel uitgeschakeld.

Wat is er in dat geval aan de hand?

Neurotransmitter.

Men meet voor en na de toediening van een neurotransmitter het potentiaalverschil tussen binnen- en buitenzijde van een postsynaptisch membraan.
Het potentiaalverschil blijkt te zijn toegenomen.

De neurotransmitter veroorzaakt in dit geval .

Impulsgeleiding.

Hieronder twee beweringen:

I. Een axon en een dendriet van hetzelfde neuron kunnen een impuls zowel naar het cellichaam toe als er vanaf voortgeleiden;
II. Gemyeliniseerde zenuwvezels geleiden impulsen sneller dan niet-gemyeliniseerde vezels, doordat de geleiding bij de eerstgenoemde vezels sprongsgewijs gaat.

Welke bewering is of welke beweringen zijn juist?

Zenuwvezels.

Gemyeliniseerde zenuwvezels geleiden impulsen sneller dan niet-gemyeliniseerde vezels.

Wat is daarvan de oorzaak?

Zenuwcel.

Een zenuwcel kan alleen reageren op een prikkel als