Oefentoets Biologie: Ecologie - voedselketens | HAVO 4/HAVO 5

Een voedselketen.

Een bepaalde voedselketen bestaat uit vier schakels.

In hoeveel van deze schakels komen heterotrofe organismen voor?

Een voedselketen.

In een voedselketen kan de hoeveelheid vastgelegde energie in de eerste schakel worden vergeleken met de hoeveelheid vastgelegde energie in de tweede schakel.

In welke van deze schakels is de hoeveelheid vastgelegde energie het grootst?
Waardoor?

Een voedselketen.
Zie figuur B 1232 van de bijlage.

In de afbeelding is een voedselketen schematisch weergegeven.

Welke van de volgende beweringen over deze voedselketen is juist?

Een voedselketen.

In een sloot komen de volgende soorten organismen voor:

1. alg;
2. baars;
3. snoek;
4. stekelbaars;
5. watervlo.

Welke van de onderstaande reeksen kan een voedselketen van deze soorten weergeven?

1/2 Opwellingsgebieden.
Zie figuur B 1382 van de bijlage.

In de oceanen bestaan opwellingsgebieden. Dit zijn plaatsen waar zeewater uit de diepte aan het oppervlak komt door een sterke opwaartse stroming zoals in de afbeelding schematisch is weergegeven. Dit opwellende water bevat grote hoeveelheden voedingszouten. Voor de kust van Peru ligt een dergelijk opwellingsgebied. In Peru wordt vogelmest (guano) die in grote hoeveelheden op eilanden voor de kust wordt aangetroffen, gebruikt om akkers te bemesten. Het vóórkomen van deze grote hoeveelheden vogelmest is te danken aan dit opwellingsgebied.

Leg uit waardoor het bestaan van een opwellingsgebied voor de kust tot zoveel vogelmest leidt.

2/2 Opwellingsgebieden.

In het algemeen verschillen de levensomstandigheden in de buurt van de oceaanbodem zeer sterk van die aan het oppervlak.

Zie de onderstaande tabel. Geef aan de hand van het antwoordvak onder deze tabel twee abiotische factoren die bij de bodem en aan het oppervlak zeker verschillend zullen zijn. Vul naast elke factor in hoe deze is bij de bodem en aan het oppervlak, bijvoorbeeld laag - hoog, veel - weinig en dergelijke.

afbeelding

1/3 Ecologie in de Oekraïne.
Zie figuur B 4376 van de bijlage.

In een leerboek uit de Oekraïne stond de volgende afbeelding.
De afbeelding stelt een schema van de voedselketen voor met als onderdelen:

- autotrofe planten
- carnivoren
- herbivoren
- hyperparasieten
- micro-organismen
- parasieten

Hieronder staan deze zes onderdelen genoemd.
autotrofe planten [invulveld]
carnivoren [invulveld]
herbivoren [invulveld]
hyperparasieten [invulveld]
micro-organismen [invulveld]
parasieten [invulveld]

Zet de cijfers 1 tot en met 6 uit het schema achter het juiste onderdeel.

2/3 Ecologie in de Oekraïne.

Welk onderdeel zou toegevoegd moeten worden om van deze voedselketen een kringloop te maken?

3/3 Ecologie in de Oekraïne.

De biomassa van de groep hyperparasieten is lager dan die van de groep parasieten.

Geef hiervoor een juiste verklaring.

7/13 De leuke tegen de leukste.

Teken op de bijlage de voedselketen waar de papegaaiduiker in zit.

2/3 Ecologie.

Orden de dieren naar hun plek in de voedselketen.
De hoogste in de voedselketen dient het hoogst geplaatst te worden (bij nummer 1).

Hormonen in UV-filters.

Zonnebrandmiddelen beschermen tegen verbranding van de huid en ook tegen het ontstaan van huidkanker. Stoffen in deze middelen houden UV-straling tegen zodat deze de huid niet of nauwelijks kan bereiken. Deze smeersels werken dus als UV-filter. In 2001 ontstond rumoer over het gebruik van deze UV-filters vanwege hun mogelijk oestrogene eigenschappen. Een Zwitsers onderzoek was hiervan de aanleiding.
In de Meerfelder Maar, een meertje in de Duitse Eifel, troffen onderzoekers sporen van de UV-filters in het vetweefsel van vissen aan.
Om de effecten van UV-filters na te gaan, werd een aantal onderzoeken uitgevoerd.
In onderzoek 1 werden gekweekte menselijke borstkankercellen blootgesteld aan een UV-filter. Het is bekend dat borstkankercellen zich sneller delen als ze aan oestrogeen worden blootgesteld.
UV-filters vertonen pas effect bij extreem hoge concentraties: een miljoen maal hoger dan de oestrogeenconcentratie met dat effect. Voor sommige onderzoekers betekent dit dat er geen reden is tot ongerustheid. Andere onderzoekers stellen dat via het voedsel mensen toch aan hogere concentraties kunnen komen bloot te staan.

Leg uit hoe mensen via de voedselketen aan zo'n verhoogde concentratie UV-filter kunnen komen.

Metromuggen in Londen.

De muggen in het Londense metrostelsel zetten hun eitjes in het water af. De larven die uit deze eitjes komen, leven in het water. Door gebrek aan licht kan de voedselketen waar deze larven deel van uitmaken, hier niet met producenten beginnen.

Waarmee zal de voedselketen, waar de muggenlarven deel van uitmaken, beginnen?

Hepatitis-A.

Tekst:
Hepatitis-A is een infectieziekte van de lever, veroorzaakt door het hepatitis-A-virus. Opvallende symptomen van hepatitis-A zijn onder andere: koorts, hoofdpijn, vermoeidheid en diarree, gevolgd door donkere urine en lichtgekleurde ontlasting. Hepatitis-A is erg besmettelijk. Het virus bevindt zich in de ontlasting. Overal waar de hygiëne en de sanitaire voorzieningen te wensen overlaten, bestaat een risico op hepatitis-A infectie. Water waarin riolen uitkomen en waarin gezwommen wordt, is niet alleen een directe infectiebron voor zwemmers, maar ook een indirecte wanneer schaal- en schelpdieren zoals garnalen, oesters en mosselen gegeten worden.
Garnalen, oesters en mosselen voeden zich o.a. met materiaal uit ontlasting.
In de afbeelding hieronder zijn schema's weergegeven die omzettingen van stoffen door organismen weergeven.

afbeelding

Zijn garnalen te beschouwen als consumenten of als reducenten?
Welke schema's zijn daarvan de beste weergave?