Oefentoets Biologie: Uitscheiding - nier_algemeen | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 2

Een orgaan.
Zie figuur B 707 van de bijlage.

De foto geeft een model van een lengtedoorsnede weer van een orgaan van de mens.

Welk orgaan is dit?

De nier als zuiveraar.
Zie figuur B 877 van de bijlage.

De afbeelding geeft schematisch een doorsnede van een nier van de mens weer.
De pijlen geven de stroomrichting aan.

Welk van de aangegeven delen bevat of welke delen bevatten bloed dat zojuist door de nier is gezuiverd?

De bouw van de nieren.
Zie figuur B 1941 van de bijlage.

De afbeelding geeft de nieren en enkele bijbehorende organen van de mens weer. De pijlen geven de stroomrichting van het bloed aan.

Welk cijfer geeft een nierslagader aan?

Een nier.

Hieronder volgen vier beweringen over het bloed bij een nier.

1. Het bloed in de nierslagader bevat een grotere hoeveelheid kooldioxide dan dat in de nierader en stroomt naar de nier toe.
2. Het bloed in de nierslagader bevat een kleinere hoeveelheid kooldioxide dan dat in de nierader en stroomt van de nier af.
3. Het bloed in de nierader bevat een grotere hoeveelheid kooldioxide dan dat in de nierslagader en stroomt van de nier af.
4. Het bloed in de nierader bevat een kleinere hoeveelheid kooldioxide dan dat in de nierslagader en stroomt naar de nier toe.

Welke bewering is juist?

Nierader en nierslagader.

In het lichaam van de mens worden het koolstofdioxidegehalte en het zoutgehalte van het bloed van een nierader vergeleken met die van een nierslagader.

Welk bloedvat bevat bloed met het hoogste koolstofdioxidegehalte?
Welk bloedvat bevat bloed met het hoogste zoutgehalte?

afbeelding

Kunstnier.

Een kunstnier is een apparaat dat de werking van de nieren kan overnemen. Enkele malen per week moet een patiënt, waarvan de nieren niet goed werken, zijn bloed door een kunstnier laten schoonspoelen.

Moet een kunstnier galkleurstoffen uit het bloed verwijderen?
En overtollige zouten?

Kunstnier.

Een kunstnier is een apparaat dat de werking van de nieren kan overnemen. Enkele malen per week moet een patiënt, waarvan de nieren niet goed werken, zijn bloed door een kunstnier laten schoonspoelen.

Moet een kunstnier glucose uit het bloed verwijderen?
En ureum?

Glucosegehalte.

Bij een persoon wordt het glucosegehalte (suikergehalte) gemeten van de vloeistoffen die door nierslagader, nierader en urineleider gaan.
De resultaten zijn (naar grootte gerangschikt): 0,00 gram, 0,08 gram en 0,10 gram glucose (suiker) per 100 ml vloeistof.

In welke van de genoemde vaten heeft men deze hoeveelheden aangetroffen?

afbeelding

Glucosegehalte.

Bij een persoon wordt het glucosegehalte in de nierslagaders en dat in de nieraders gemeten.
In de nieraders is het glucosegehalte lager dan in de nierslagaders.

Hoe is dit verschil te verklaren?

In de nieren wordt glucose omgezet in

Glucosegehalte.
Zie figuur B 860 van de bijlage.

De tekening geeft een deel van het uitscheidingsstelsel in het lichaam van de mens weer. De pijlen geven de stroomrichting aan.
Op de vier aangegeven plaatsen wordt op hetzelfde moment het glucosegehalte van de aanwezige vloeistof gemeten. De volgende meetresultaten per 100 ml vloeistof werden verkregen: 90 mg, 83 mg, 80 mg en 0 mg.

Op welke van de aangegeven plaatsen is waarschijnlijk het gehalte van 0 mg glucose per 100 ml vloeistof gemeten?

Glucosepassage.
Zie figuur B 867 van de bijlage.

In de afbeelding zijn een nier en een bijnier van de mens weergegeven met aan- en afvoerwegen. De pijlen geven de stroomrichting van de vloeistoffen aan.

Door welk van de aangegeven delen passeert per minuut de meeste glucose?

Nierbekken.
Zie figuur B 2177 van de bijlage.

In het nierbekken verzamelt zich een vloeistof (zie tekening).

Deze vloeistof is

Een niersteen.
Zie figuur B 1863 van de bijlage.

De afbeelding geeft een deel van het uitscheidingsstelsel van de mens weer.
Op de met de pijl aangegeven plaats sluit een niersteen de doorvoer volledig af.

Wat is een direct gevolg van deze afsluiting?

Kunstnier.

Een kunstnier is een apparaat dat de werking van de nieren kan overnemen. Enkele malen per week moet een patiënt, waarvan de nieren niet goed werken, zijn bloed door een kunstnier laten schoonspoelen.

Moet een kunstnier glucose uit het bloed verwijderen?
En zouten?

afbeelding

1/3 Urine, nieren en niersteen.

Urine wordt geproduceerd in de nieren. Nieren bestaan onder andere uit nierschors en niermerg.

In welk deel van de nieren wordt urine geproduceerd?

3/3 Urine, nieren en niersteen.
Zie figuur B 3841 van de bijlage.

In een brochure staat:
Een niersteen ontstaat als bepaalde stoffen in de urine samenklonteren. De meeste mensen merken er niets van, omdat ze de nierstenen uitplassen. Maar soms sluit een niersteen de urineleider af.
Dan zijn er verschillende manieren waarop zo iemand geholpen kan worden. Eén daarvan is opereren.

In de afbeelding is onder andere een nier weergegeven.

Welke letter geeft de urineleider aan?

1/4 Blaasproblemen.

Een blaasontsteking wordt meestal veroorzaakt door bacteriën die via de urinebuis in de urineblaas terecht zijn gekomen. Er is dan voortdurend aandrang om te plassen en het plassen is pijnlijk.
Om na te gaan of zulke klachten veroorzaakt worden door een infectie van de urinewegen, wordt wat bloed en urine onderzocht. Als het aantal witte bloedcellen in het bloed groter is dan normaal, is dit een aanwijzing dat er ergens in het lichaam een bacterie-infectie is.

Leg uit waarvoor het aantal witte bloedcellen toeneemt als er een infectie is.

2/4 Blaasproblemen.
Zie figuur B 4463 van de bijlage.

In de afbeelding zijn drie bloeddeeltjes met een letter aangegeven.

Welke letter geeft een witte bloedcel aan?

3/4 Blaasproblemen.
Zie figuur B 4464 van de bijlage.

Als zich in de urinewegen blaasstenen of nierstenen bevinden, kunnen binnengedrongen bacteriën zich in zo'n steen nestelen. Zulke bacteriën zijn moeilijk te bestrijden en kunnen de oorzaak zijn van een steeds terugkerende blaasontsteking.
Blaasstenen zijn vaak ontstaan als nierstenen in het nierbekken. Zo'n niersteen is dan met de urine in de blaas terechtgekomen.

Zie figuur B 4464 van de bijlage.

In de afbeelding zijn op een röntgenfoto urinewegen weergegeven.

Welke letter geeft het nierbekken aan?

4/4 Blaasproblemen.

Mensen die regelmatig een blaasontsteking hebben, worden behandeld met een dagelijkse lage dosis antibiotica om een nieuwe ontsteking te voorkomen.
Onderzoekers in Finland hebben aangetoond dat ook stoffen uit veenbessen kunnen beschermen tegen een blaasontsteking.
Een Nederlandse onderzoekster wil nagaan of stoffen uit veenbessen even goed beschermen tegen blaasontsteking als antibiotica.

Schrijf een werkplan op waarmee dit onderzocht kan worden.

1/5 Bloed en uitscheiding.
Zie figuur B 926 van de bijlage.

De tekening geeft enkele organen (onder andere de nieren) in het lichaam van de mens weer met hun aan- en afvoerende vaten. De stroomrichting van het bloed is met pijlen aangegeven.

Waar wordt urine gevormd in 3, in 4 of in 5?

2/5 Bloed en uitscheiding.
Zie figuur B 926 van de bijlage.

Waar is het zuurstofgehalte het hoogst, in 1, in 2 of in 4?

3/5 Bloed en uitscheiding.
Zie figuur B 926 van de bijlage.

Waar is het glucosegehalte het hoogst, in 5, in 6 of in 7?

4/5 Bloed en uitscheiding.
Zie figuur B 926 van de bijlage.

Stroomt er per uur evenveel bloed door vat 1 als door vat 2?
Zo nee, door welk vat stroomt per uur het meeste bloed?

5/5 Bloed en uitscheiding.
Zie figuur B 926 van de bijlage.

Stroomt per uur de meeste vloeistof door 1, door 2 of door 4?

1/3 De kunstnier.
Zie figuur C 326 van de bijlage.

Als de nieren het bloed niet meer voldoende kunnen zuiveren, wordt het lichaam vergiftigd. Het bloed kan dan gezuiverd worden door een kunstnier. Dit noemt men nierdialyse.
In de afbeelding is schematisch de werking van een kunstnier weergegeven.

Op welke plaats bevat het bloed meer zouten: op plaats C of op plaats A? Leg je antwoord uit.

3/3 De kunstnier.

Bevat het gezuiverde bloed dat de kunstnier verlaat glucose?
En bevat het eiwitten?

1/2 Nieren.
Zie figuur B 2154 van de bijlage.

De afbeelding geeft schematisch een nier en aansluitende vaten van de mens weer. De stroomrichting van vloeistoffen is in enkele delen met pijlen aangegeven.

Waar in het lichaam liggen de nieren?

2/2 Nieren.
Zie figuur B 2154 van de bijlage.

In welk of welke van de delen 1, 2 en 3 bevindt zich regelmatig urine?

1/4 Stoffen in het lichaam.

In ons lichaam kunnen allerlei schadelijke en overtollige stoffen voorkomen.
Deze stoffen kunnen met het voedsel in ons lichaam komen, of ze worden in ons lichaam gevormd bij bepaalde stofwisselingsprocessen.
Twee voorbeelden van schadelijke of overtollige stoffen zijn:

1. een rode kleurstof afkomstig uit bieten, die als overtollige stof met de urine wordt uitgescheiden,
2. het giftige ureum dat bij de afbraak van eiwitten in de lever ontstaat en dat door de nieren wordt uitgescheiden.

Kan de rode kleurstof van bieten voorkomen in een nierslagader?
En in de poortader?

2/4 Stoffen in het lichaam.

Kan de rode kleurstof van bieten in een nierbekken voorkomen?
En in de urineblaas?

3/4 Stoffen in het lichaam.

Komt ureum voor in het bloed?
En in de urineblaas?

4/4 Stoffen in het lichaam.

Komt ureum uit de lever rechtstreeks in de nieren of gaat het ook nog door het hart?
Als het door het hart gaat, gaat het dan alleen door de linker harthelft of door zowel de linker als de rechter harthelft?

1/3 Stoffen in het lichaam.

In ons lichaam kunnen allerlei schadelijke en overtollige stoffen voorkomen.
Deze stoffen kunnen met het voedsel in ons lichaam komen, of ze worden in ons lichaam gevormd bij bepaalde stofwisselingsprocessen.
Drie voorbeelden van schadelijke of overtollige stoffen zijn:

1. een rode kleurstof afkomstig uit bieten, die als overtollige stof met de urine wordt uitgescheiden,
2. het giftige ureum dat bij de afbraak van eiwitten in de lever ontstaat en dat door de nieren wordt uitgescheiden.
3. kleurstoffen die bij de afbraak van rode bloedcellen ontstaan en die via de galbuis in het darmkanaal terechtkomen.

Kan de rode kleurstof van bieten in het bloed voorkomen?
En in een nierbekken?

2/3 Stoffen in het lichaam.

Komt ureum uit de lever rechtstreeks in de nieren of gaat het eerst nog door de longen?
Als het eerst door de longen gaat, is dit dan minstens één keer of minstens twee keer?

3/3 Stoffen in het lichaam.

Vindt de afbraak van rode bloedcellen plaats in de alvleesklier, in de galblaas of in de lever?

1/3 Uitscheiding.
Zie figuur A 823 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van het uitscheidingsstelsel van een man weergegeven.

Vul het volgende bij de puzzel hieronder in:

afbeelding

bij 1 de naam van orgaan P (is al ingevuld als voorbeeld)
bij 2 de naam van de vloeistof in afvoerbuis Q
bij 3 de naam van de vloeistof die afvalstoffen aanvoert
bij 4 de naam van de plaats waar deze vloeistof wordt opgeslagen

2/3 Uitscheiding.
Zie de figuren A 823 en B 3431 van de bijlage.

Zie figuur B 3431 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van het uitscheidingsstelsel vanaf de zijkant getekend.

Waar bevindt zich orgaan R van de afbeelding A 823 in de tekening B 3431? Zet een R op de juiste plaats.

3/3 Uitscheiding.
Zie figuur B 3432 van de bijlage.

In de tekening is een mens vanaf de rugzijde weergegeven. Lijn P is het middenrif.

In welk rugdeel liggen de nieren?

1/4 Uitscheiding en slagaders.
Zie figuur B 3126 van de bijlage.

Wie veel drinkt, moet veel plassen.
In de afbeelding is de urineproductie van een proefpersoon weergegeven. Deze proefpersoon dronk op een bepaald tijdstip een groot glas water.

Op welk tijdstip dronk de proefpersoon het glas water?

2/4 Uitscheiding en slagaders.
Zie figuur B 3127 van de bijlage.

In de afbeelding zijn onder andere de nieren weergegeven. De pijlen geven de stroomrichting van het bloed aan.

Welk cijfer geeft een nierslagader aan?

3/4 Uitscheiding en slagaders.

Welk kenmerk geldt voor alle slagaders van een volwassen mens?

4/4 Uitscheiding en slagaders.
Zie figuur B 3127 van de bijlage.

Wat is de naam van orgaan P uit de afbeelding? Dit is de/het [invulveld]

1/3 Blaasontsteking.
Zie de figuren B 3033 en A 805 van de bijlage.

Blaasontsteking wordt meestal veroorzaakt doordat bacteriën via de urinewegen het lichaam binnendringen.
Vrouwen hebben een grotere kans op blaasontsteking dan mannen.
In de afbeelding zijn schematisch onder andere de urinewegen van een vrouw en van een man weergegeven.

Zie figuur A 805 van de bijlage.

Op de bijlage staan de urinewegen van een vrouw ook schematisch weergegeven.

Geef met een lijn in de bijlage aan langs welke weg bacteriën van buiten via de urinewegen de blaas binnendringen.

2/3 Blaasontsteking.
Zie figuur B 3033 van de bijlage.

Leg met behulp van gegevens uit de afbeelding uit waardoor vrouwen een grotere kans op blaasontsteking hebben dan mannen.

3/3 Blaasontsteking.

Maaike krijgt van de dokter pillen om de bacteriën, die de blaasontsteking veroorzaken, te bestrijden.

Welk type bacteriedodend middel bevatten deze pillen?

1/3 Blaasontsteking.
Zie figuur A 805 van de bijlage.

Rogier heeft een blaasontsteking.
Bij een onderzoek van zijn urine waren bacteriën te zien.
Deze bacteriën kwamen uit de blaas van Rogier.

In de afbeelding is onder andere het uitscheidingsstelsel te zien.

Hoe verlaten de bacteriën bij een blaasontsteking het lichaam?
Geef dit in de afbeelding met een duidelijke lijn aan. Begin bij de blaas.

2/3 Blaasontsteking.
Zie figuur B 3265 van de bijlage.

In de afbeelding zijn drie soorten cellen weergegeven.

Welke tekening geeft een bacterie weer? Tekening [invulveld]

3/3 Blaasontsteking.

De huisarts van Rogier schrijft een antibioticumkuur voor.

In de afbeelding hieronder is een deel van een bijsluiter weergegeven.

afbeelding

Rogier moet gedurende tien dagen elke dag twee tabletten innemen.

Hoeveel milligram doxycycline neemt Rogier per dag in?

Hij neemt [invulveld] mg in

1/2 Nieren.
Zie figuur B 3210 van de bijlage.

In de afbeelding zijn schematisch enkele organen getekend.

Welke letter geeft een nier aan?

2/2 Nieren.

Als de nieren niet goed werken, kan een kunstnier soms hulp bieden. Een kunstnier is een apparaat dat het bloed van een patiënt schoonspoelt.

Welke stoffen verwijdert een kunstnier uit het bloed?

1/3 Een nierziekte.
Zie figuur B 3237 van de bijlage.

In de afbeelding zijn een gezonde en een zieke nier weergegeven.

Als we over een nier praten, hebben we het dan over een cel, een orgaan of een organisme?

2/3 Een nierziekte.
Zie figuur B 3237 van de bijlage.

De problemen met de zieke nier ontstaan doordat een niersteen deel P afsluit.

Wat is de naam van deel P?

P is de/het [invulveld]

3/3 Een nierziekte.
Zie figuur B 3237 van de bijlage.

Welk deel van deze zieke nier is veel groter dan normaal?

1/2 Nierstenen.
Zie figuur B 3311 van de bijlage.

Als bepaalde stoffen in de urine niet goed oplossen, klonteren ze samen en ontstaan er nierstenen. Nierstenen ontstaan vooral in het nierbekken. Kleine nierstenen worden meestal met de urine afgevoerd en veroorzaken geen problemen.

Zie figuur B 3311 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van het uitscheidingsstelsel weergegeven.

Als kleine nierstenen worden uitgeplast, passeren ze enkele delen van het uitscheidingsstelsel.

Welke delen van het uitscheidingsstelsel passeren nierstenen die uitgeplast worden achtereenvolgens?

nierbekken ® [invulveld] ® [invulveld] ® [invulveld]

2/2 Nierstenen.

Om de afvoer van kleine nierstenen te bevorderen, wordt aangeraden veel te drinken.

Leg uit waardoor veel drinken het afvoeren van niersteentjes bevordert.

Een afsluiting door een niersteen.
Zie figuur B 4578 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van het uitscheidingsstelsel weergegeven.

Op plaats P sluit een niersteen de doorvoer helemaal af.

Wat is het gevolg van deze afsluiting?

Een ‘wandelende' nier.
Zie figuur B 4601 van de bijlage.

Bij sommige mensen blijven de nieren niet goed 'op hun plek'.
Bijvoorbeeld als zo'n persoon gaat staan, kan de nier zich verplaatsen in de buikholte.
Door het 'wandelen' van de nier kan deel P dubbelknikken.
Daardoor vermindert de afvoer van urine naar de blaas.

Wat is de naam van P?

Glucose in bloed van nieren.

Het bloed in een nierslagader van de mens bevat per milliliter aanzienlijk meer glucose dan het bloed in een nierader.

Wat is de oorzaak voor dit verschil in glucoseconcentratie?

Glucose wordt door de nieren

Asperges.

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 40% van de mensen die asperges eten, ruim een uur later urine met een opvallende geur produceren. Zwavelverbindingen uit de asperges zijn verantwoordelijk voor die geur.

Door welk(e) van de volgende organen worden de zwavelverbindingen uit het bloed verwijderd?

Een varkensfokkerij van de toekomst.

De bio-industrie levert grote nadelen op voor het milieu, onder andere als gevolg van een mestoverschot. Door maatregelen te treffen probeert men de overlast voor het milieu zo veel mogelijk te beperken.
Op een varkensfokkerij wordt onderzoek gedaan naar de afvoer en de verwerking van de varkensmest. Mest is een mengsel van ontlasting en urine. Ureum uit de urine wordt in de mest omgezet in ammoniak.
Bouw en werking van de organen van een varken komen overeen met die van de mens.
Ureum is een afvalstof die door de lever wordt afgegeven aan het bloed.

Door welk orgaan of door welke organen in het lichaam van een varken wordt ureum uit het bloed verwijderd? door de [invulveld]