Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 7

1/3 Fido.

Fido is een machine met ruimtes, slangen, kleppen en pompen die een aantal delen van het verteringsstelsel van een hond nabootsen. Fabrikanten van hondenvoer kunnen hun producten op Fido testen. De ruimtes in Fido hebben dezelfde namen en functies als delen van het verteringsstelsel van een hond en ook van een mens.

In welke volgorde zal het hondenvoer door de ruimtes in Fido gaan?

2/3 Fido.

De zuurgraad in Fido kan gecontroleerd en veranderd worden.

Aan welke ruimte zal het meeste zuur toegevoegd worden?

3/3 Fido.

Zal door het gebruik van machines, zoals Fido, het gebruik van levende proefdieren afnemen, gelijk blijven of toenemen?

1/2 Schadelijke boeren en winden.

In de maag van koeien leven veel soorten bacteriën die cellulose uit de celwanden in plantaardig voedsel afbreken.
Bepaalde bacteriën produceren bij die afbraak het gas methaan.
Dit gas verlaat het verteringskanaal van de koe via de mond en de anus door boeren en winden.
Methaan is als broeikasgas schadelijk voor het milieu.

In Australië is een experiment gestart waarbij koeien ingeënt worden tegen schadelijke winden en boeren.
Bij het experiment worden gedode bacteriën bij koeien ingespoten.
Dit brengt een afweerreactie op gang, waardoor de methaanproducerende bacteriën in de maag worden bestreden.
Men hoopt zo de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

De maag van een koe bestaat uit verschillende delen.
De overige delen van het verteringskanaal hebben dezelfde namen als bij de mens.

In de tekst staat dat methaan het verteringskanaal van de koe verlaat via boeren en winden.

Passeert dit gas dan de endeldarm?
En passeert dit gas dan de slokdarm?

2/2 Schadelijke boeren en winden.

Door de koeien in te enten wordt een afweerreactie op gang gebracht, waardoor bacteriën in de maag worden bestreden door antistoffen.

Welke bloeddeeltjes produceren deze antistoffen?

1/2 Twaalfvingerige darm.

De twaalfvingerige darm is een belangrijk deel van het verteringsstelsel.

Wordt in de twaalfvingerige darm voedsel met gal gemengd?
En wordt daar voedsel met speeksel gemengd?

2/2 Twaalfvingerige darm.

Kan zich in de twaalfvingerige darm onverteerd voedsel bevinden?
En kan zich daar verteerd voedsel bevinden?

1/2 Problemen met het gebit.

Sommige mensen hebben problemen met hun tandvlees.
Door bacteriën in de mond kan het tandvlees ontstoken raken.

Bepaalde bloeddeeltjes bestrijden deze bacteriën.

Welke bloeddeeltjes zijn betrokken bij het bestrijden van deze bacteriën?

2/2 Problemen met het gebit.

Om tandbederf tegen te gaan, wordt het gebit soms behandeld met fluor.

Welke functie heeft zo'n fluorbehandeling?

1/3 Speeksel.
Zie figuur B 3183 van de bijlage.

Zes speekselklieren geven speeksel af aan de mondholte.
In de afbeelding is een deel van het hoofd weergegeven.

Welke letter geeft een speekselklier aan?

2/3 Speeksel.
Zie figuur B 3184 van de bijlage.

Speeksel bevat onder andere een stof die helpt bij de vertering van zetmeel.
Om te onderzoeken of er zetmeel in brood zit, wordt de volgende proef gedaan (zie afbeelding).

Welke kleur zal het brood krijgen, als er zetmeel in zit?

3/3 Speeksel.
Zie figuur B 3188 van de bijlage.

Speeksel bevat ook stoffen die het glazuur van tanden en kiezen verstevigen.

In de afbeelding is een doorsnede van een tand weergegeven.

Welke letter geeft het glazuur aan?

1/2 Darminfectie.

Rauw vlees, zoals kippenvlees, kan besmet zijn met ziekteverwekkende bacteriën.
Als deze bacteriën in het verteringskanaal terechtkomen, kunnen ze onder andere diarree veroorzaken.
Bij diarree is de ontlasting dun en waterig doordat de onverteerde resten niet genoeg zijn ingedikt.

Hoe heet het deel van het verteringskanaal waarin vooral water uit onverteerde resten wordt opgenomen?

2/2 Darminfectie.

In de afbeelding hieronder is een etiket weergegeven.
Om de kans op een darminfectie te verkleinen, wordt aangeraden het vlees goed gaar te maken.
afbeelding

Leg uit waardoor de kans op een darminfectie kleiner wordt als het vlees goed gaar wordt gemaakt.

-

1/3 Luie maag.
Zie figuur B 3168 van de bijlage.

Men spreekt van een 'luie maag' als de peristaltische bewegingen van de maag onregelmatig en te langzaam zijn.
Het voedsel blijft hierdoor te lang in de maag, bijvoorbeeld vijf uur in plaats van drie uur.
Het maagzuur werkt dan te lang in op de maagwand.
Onder andere maagpijn, een vol gevoel en misselijkheid kunnen het gevolg zijn.

In de afbeelding B 3168 is een aantal organen in het lichaam weergegeven.

Welke letter geeft de maag aan? De letter [invulveld].

2/3 Luie maag.

Een luie maag duwt het voedsel te langzaam vanuit de maag verder door het verteringskanaal.

In welk deel van het verteringskanaal komt het voedsel terecht als het vanuit de maag verder wordt geduwd?

3/3 Luie maag.

Noem nog een andere functie van de peristaltische bewegingen dan het verder duwen van het voedsel.

1/4 Een Salmonellabesmetting.

MEER DAN HELFT KIPFILETS BESMET MET SCHADELIJKE BACTERIËN.

Meer dan de helft van de in Nederland verkochte kipfilets is bacteriologisch besmet. Dat blijkt uit een dinsdag bekendgemaakt onderzoek van de Consumentenbond. Daarnaast is een op de vijf kippen niet vers. De kipfilets van de slager zijn er nog het slechts aan toe: ruim 80 procent is besmet of onvoldoende vers. Dit geldt ook voor scharrelkippen.

De Consumentenbond raadt het publiek aan zeer zorgvuldig te zijn bij het bewaren en bereiden van kip. De bond vindt dat de branche (vleesverwerkende bedrijven) de besmetting van kip met Salmonella of Campylobacter eindelijk eens serieus moet aanpakken. Daarom heeft de bond een lijst met aanbevelingen voorgelegd aan het Produktschap voor Pluimvee en Eieren (PPE).

Het Produktschap wijst er op dat de consument geen gezondheidsrisico's loopt als het product op de juiste wijze is klaargemaakt. Pluimveevlees mag nooit rauw worden gegeten en moet goed verhit worden. Bij 65 graden Celsius of meer worden alle Salmonella- en Campylobacter-bacteriën gedood. In de keuken moeten de bereide en het rauwe product van elkaar gescheiden blijven.
Het onderzoek van de Consumentenbond bevestigt volgens het PPE dat verdergaande maatregelen in de productieketen nodig zijn om de kwaliteit te verbeteren.

De Consumentenbond kocht voor het onderzoek 150 stukken niet bevroren kipfilet bij slagers, poeliers, supermarkten en op de markt. Bijna een kwart (23 procent) bleek besmet met salmonella. Deze ziekmakende bacterie kan op verschillende manieren in de kip terechtkomen. Via het voer, de uitwerpselen van andere kippen en het drinkwater in de mesterij. Ook onderweg naar de slachterij of de winkel kunnen kippen besmet raken. Een salmonellabesmetting kan bij mensen leiden tot overgeven, diarree en buikpijn. Ouderen en zwakkeren lopen het grootste risico. Jaarlijks worden 100- tot 150 duizend Nederlanders getroffen door een salmonellabesmetting.
Niet minder dan 45 procent van de filets blijkt besmet met de bacterie Campylobacter. Jaarlijks worden drie keer zoveel mensen door deze bacterie getroffen als door salmonella. Een besmetting kan ontaarden in buikpijn, diarree en/of koorts.

De Consumentenbond gaat zijn bevindingen melden aan de Inspectie Gezondheidsbescherming en verwacht op korte termijn een strengere controle.

(de Volkskrant 21-9-1994).

Geef een schatting hoeveel Nederlanders in totaal per jaar worden getroffen door de bacteriën Salmonella en Campylobacter?

-

2/4 Een Salmonellabesmetting.
Zie tekst inleiding

Het is voor consumenten van het grootste belang dat het vlees dat ze kopen van goede kwaliteit is.

Op welke twee manieren probeert de Consumentenbond invloed uit te oefenen om zo de kwaliteit van kipfilet te verbeteren?

3/4 Een Salmonellabesmetting.

Waardoor krijgen mensen die besmet zijn met Salmonella en Campylobacter, diarree?