Oefentoets Biologie: Ziekten | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 8

Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.

Aantal vragen

20

Vak(ken)

Biologie

Kerndoel(en)

VO Kerndoel 31: Processen in de natuur

Leerniveau(s)

VMBO theoretische leerweg, 3, VMBO theoretische leerweg, 4

Uitgever

NVON

Copyright

cc-by-sa-40

Ziekten

2/3 Medicijn uit aardappels.

Om een infectie met een schadelijke darmbacterie te voorkomen, moet bij het bereiden van voedsel een aantal maatregelen genomen worden.

Noem zo'n maatregel.

Ziekten

3/3 Medicijn uit aardappels.

Onderzoekers hebben door genetische modificatie aardappels zó veranderd, dat er een stof in zit die beschermt tegen de gevolgen van de schadelijke darmbacterie.
Tijdens een experiment krijgt een groep muizen de genetisch gemodificeerde aardappels te eten. Als de muizen daarna geïnfecteerd worden met de darmbacterie, krijgen ze veel minder snel diarree.
Bij het experiment wordt een tweede groep muizen gebruikt om een juiste conclusie te kunnen trekken uit de resultaten.

Moeten de muizen uit deze tweede groep de genetisch gemodificeerde aardappels te eten krijgen?
En moeten ze geïnfecteerd worden met de darmbacterie?

Ziekten

1/3 Slikken en prikken.

Medicijnen tegen bepaalde ziekten kunnen op verschillende manieren worden toegediend. Eén van die manieren is het slikken van een pil of een drankje. Vanuit het spijsverteringskanaal worden de medicijnen dan opgenomen in het bloed.
Andere medicijnen worden direct ingespoten in weefsels, bijvoorbeeld in het bovenbeen. Dit gebeurt door veel patiënten die lijden aan suikerziekte. Zij spuiten iedere dag insuline in.
Ook worden medicijnen in de vorm van zetpillen ingebracht in de endeldarm. Deze medicijnen worden daar in het bloed opgenomen.

Iemand heeft longontsteking en slikt hiertegen medicijnen.

Via welke weg komen de geslikte medicijnen, na opname in het bloed, in cellen van de longen terecht?

Ziekten

2/3 Slikken en prikken.

Iemand heeft een infectie aan zijn been. Hij slikt hiertegen medicijnen.
Deze medicijnen worden opgenomen in het bloed en passeren dan de volgende aders: holle ader, leverader en poortader.

In welke volgorde worden deze aders gepasseerd?

Ziekten

3/3 Slikken en prikken.

In welk orgaan of naar welke organen moet de insuline die mensen met suikerziekte zichzelf inspuiten, terechtkomen?
In welke bloedvaten of lymfevaten komen medicijnen die in de vorm van zetpillen worden ingenomen het eerst terecht?

afbeeldingafbeelding

Ziekten

1/2 Zetpil.

In een bijsluiter staat de volgende tekst:

Waarom zetpillen bij kinderen?
Kinderen die last hebben van koorts, kunnen soms moeilijk een geneesmiddel slikken. Wanneer een kind overgeeft, is niet duidelijk hoeveel medicijn het kind binnenkrijgt.
Deze junior zetpillen worden via de anus toegediend. Zo worden deze ongemakken voorkomen.

Hoe vaak zetpillen toedienen?
afbeeldingafbeelding

Een meisje heeft hoge koorts en krijgt zetpillen.
Ze is 5 jaar.

Hoeveel zetpillen mag ze per dag gebruiken volgens de bovenstaande informatie?



-

Ziekten

2/2 Zetpil.

In welke bloedvaten wordt het geneesmiddel bij de anus in het lichaam opgenomen?

Ziektes

1/3 Malaria.
Zie figuur B 4561 van de bijlage.

Malaria is een ziekte die wordt overgedragen door bepaalde muggen. In de speekselklieren van deze muggen leven malariaparasieten. Als zo'n mug een mens steekt, kunnen deze parasieten in het bloed terechtkomen. Hier dringen ze dan rode bloedcellen binnen. Deze rode bloedcellen gaan dan stuk.

Wat is het directe gevolg als rode bloedcellen stuk gaan?

afbeeldingafbeelding

Ziektes

2/3 Malaria.
Zie figuur B 4562 van de bijlage.

In de afbeelding zijn van gezond bloed drie verschillende soorten bloeddeeltjes weergegeven.

Welk bloeddeeltje stelt een rode bloedcel voor?

afbeeldingafbeelding

Ziektes

3/3 Malaria.

Bij iemand met malaria wordt het tekort aan rode bloedcellen weer aangevuld doordat het lichaam nieuwe rode bloedcellen aanmaakt.

Waar vindt de vorming van nieuwe rode bloedcellen plaats?

Ziekten

Papegaaienziekte.

Na een besmetting met de bacteriën duurt het ongeveer tien dagen voordat de eerste ziekteverschijnselen van papegaaienziekte optreden.

Leg uit waardoor ziekteverschijnselen pas een tijd na besmetting optreden.

Ziekten

Stoffen in tabaksrook.

Wie rookt, heeft een grotere kans op bepaalde ziekten.

Noem zo'n ziekte die vaak voorkomt bij rokers.

Ziekten

Bursitis.

Zowel roodheid als zwelling zijn bij bursitis het gevolg van dezelfde reactie van het lichaam. Deze roodheid en zwelling ontstaan op eenzelfde manier als bij een ontsteking.

Leg uit waardoor bij bursitis roodheid en zwelling ontstaan.

Ziekten

1/10 Beroepsziekten.

INFORMATIE 1 ONDERZOEK NAAR BEROEPSZIEKTEN IN NEDERLAND
Zie figuur B 4545 hieronder.
afbeeldingafbeelding

Een beroepsziekte is een ziekte of aandoening die hoofdzakelijk het gevolg is van arbeid of arbeidsomstandigheden.
Er is in drie bedrijfstakken een onderzoek gedaan naar vier groepen beroepsziekten. Men heeft onderzocht hoe groot het percentage zieke werknemers is dat te maken heeft met een beroepsziekte uit zo'n groep (zie afbeelding).
De tabel hieronder geeft een overzicht van het aantal meldingen van beroepsziekten in enkele bedrijfstakken in het jaar 2000.

afbeeldingafbeelding

Zie volgende scherm



-

Ziekten

2/10 Beroepsziekten.
Zie figuur B 4546 hieronder.

INFORMATIE 2 LONGZIEKTEN
Zie figuur B 4546 hieronder.
afbeeldingafbeelding

Als mensen op hun werk veel in aanraking komen met stoffen waarvoor ze overgevoelig zijn, kunnen ze een longziekte oplopen. Zulke stoffen veroorzaken dan een allergische reactie van de bronchiolen (zie de afbeelding hierboven). Bronchiolen zijn de kleinste vertakkingen van de luchtwegen in de longen.
De paprikalong is zo'n beroepsziekte en wordt veroorzaakt door stuifmeel van paprikaplanten. Deze aandoening komt veel voor bij werknemers in de paprikateelt.
In de voedingsmiddelenindustrie wordt veel met enzymen gewerkt. Zo wordt in bakkerijen een bepaald enzym aan het meel toegevoegd. Dit enzym blijkt na inademing bij sommige werknemers ook een allergische reactie van de ademhalingsorganen op te wekken.
Een andere longziekte is tuberculose. Mensen die in de gezondheidszorg werken, lopen het risico besmet te raken met de bacterie die deze ziekte veroorzaakt. Zo'n bacterie kan door hoesten worden overgebracht.

Zie volgende scherm

Ziekten

3/10 Beroepsziekten.

INFORMATIE 3 LEVERZIEKTEN
Zie figuur B 4547 hieronder.
afbeeldingafbeelding

Hepatitis is een verzamelnaam voor verschillende soorten ontstekingen van de lever. Vooral mensen die door hun werk veel in aanraking komen met bloed, lopen het risico besmet te raken met een virus dat hepatitis B veroorzaakt. Sinds 1981 bestaat er een vaccin tegen hepatitis B, waarmee onder andere werknemers in de gezondheidszorg ingeënt worden. In een brochure van de GGD staat weergegeven hoe besmetting met hepatitis B kan plaatsvinden (zie de afbeelding).

INFORMATIE 4 BESMETTING MET ZIEKTEVERWEKKERS UIT DIEREN

Leptospirosen zijn bacteriën die in het lichaam van verschillende soorten dieren kunnen voorkomen. Soms worden de dieren er ziek van, maar meestal hebben ze er geen last van. Als mensen in contact komen met besmette dieren, kunnen leptospirosen via wondjes het lichaam binnendringen. Ze verspreiden zich met het bloed naar de organen en kunnen ernstige ziekten veroorzaken.
De ziekte van Weil wordt door zo'n bacterie uit ratten veroorzaakt. Mensen die werken aan de riolering of als rattenvanger, lopen het risico ermee besmet te worden.
Koeien kunnen aan mensen bacteriën overdragen die "melkerskoorts" veroorzaken. Werknemers op boerderijen lopen ook de kans om besmet te worden met bacteriën die "modderkoorts" veroorzaken. Deze bacteriën worden onder andere overgebracht door veldmuizen.
Het is niet eenvoudig om aan te tonen welke soort leptospirose zich in het bloed van een besmet persoon bevindt. Om dit vast te stellen wordt bloed in een laboratorium onderzocht.

Zie volgende scherm

Ziekten

4/10 Beroepsziekten.

INFORMATIE 5 RSI

RSI, ook wel "muisarm" of "toetsenbordziekte" genoemd, is de afkorting van Repetitive Strain Injury. Mensen met RSI hebben vaak pijn in de polsen, de nek en de schouders. Bij langdurig werken op een toetsenbord worden door de handen en de vingers steeds dezelfde bewegingen gemaakt. Door wrijving tussen pezen, botten en spieren bij zulke bewegingen kunnen ontstekingen in de vingers en de polsen ontstaan. Als iemand bij dit soort werk in een verkeerde houding zit, zijn de spieren in de nek en de schouders voortdurend aangespannen. Doordat afvalstoffen dan onvoldoende met het bloed worden afgevoerd, ontstaat pijn in deze spieren. Om RSI-problemen bij computergebruik te voorkómen, moet onder andere gelet worden op de werkhouding.

Ziekten

5/10 Beroepsziekten.

Naar aanleiding van het diagram in informatie 1 worden twee uitspraken gedaan:

1. In alle drie de bedrijfstakken komen aandoeningen van het houding- en bewegingsapparaat het meeste voor.
2. In alle drie de bedrijfstakken komen huidaandoeningen voor.

afbeeldingafbeelding

Ziekten

6/10 Beroepsziekten.

In informatie 2 worden enkele beroepsziekten van de longen genoemd.

Welke van deze beroepsziekten is besmettelijk? Leg je antwoord uit.

Ziekten

7/10 Beroepsziekten.

Men heeft ontdekt dat door bijen los te laten in kassen, de arbeidsomstandigheden in de paprikateelt verbeterd kunnen worden. Na het loslaten van bijen (zie de afbeelding) neemt het aantal allergische reacties bij werknemers met een paprikalong af.

Leg uit waardoor het aantal allergische reacties bij werknemers met een paprikalong kleiner wordt, als er bijen in de kassen rondvliegen.