Oefentoets Biologie: Ecologie | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 4

2/5 Een voedselnet.
Zie figuur A 603 van de bijlage.

Door een ernstig ongeluk met pesticiden in een tarweveld, sterven alle veldmuizen.

Welke dier uit het net zal van deze sterfte het meeste profiteren? Leg je antwoord uit.

3/5 Een voedselnet.
Zie figuur A 603 van de bijlage.

Welke dier uit het net zal van deze sterfte het meeste nadeel ondervinden? Leg je antwoord uit.

4/5 Een voedselnet.

Hoe noemen we de groep bestrijdingsmiddelen waarmee bijv. luizen, sprinkhanen enz., kunnen worden gedood?

5/5 Een voedselnet.
Zie figuur A 603 van de bijlage.

Als in dit voedselnet een reiger zou worden geplaatst, welke soort ...voor (= eter) zou het dan zijn? Leg je antwoord uit.

1/3 Ötzi.
Zie figuur B 3683 van de bijlage.

In de Alpen heeft men enkele jaren geleden in een gletsjer een ijsmummie gevonden van 5300 jaar oud. Ötzi, zoals hij genoemd is, wordt bij - 6°C bewaard en tentoongesteld.
Gewoonlijk worden dode organismen door reducenten afgebroken.

Leg uit wat de oorzaak is dat Ötzi grotendeels is geconserveerd.

2/3 Ötzi.

Voor onderzoek wordt de mummie gedeeltelijk ontdooid.
In kleine stukjes weefsel onderzoekt men de chromosomen van Ötzi.

Hoe heet het deel van een cel dat dan wordt onderzocht?

3/3 Ötzi.
Zie figuur B 3137 van de bijlage.

Het gebit kan informatie geven over de plaats waar Ötzi is opgegroeid. Lood en allerlei andere stoffen komen in de kindertijd vooral in het glazuur terecht. De hoeveelheden van deze stoffen in de bodem en in het voedsel verschillen sterk van plaats tot plaats. In de afbeelding is een tand weergegeven.

Welke letter geeft de plaats aan waar de genoemde stoffen vooral terechtkomen?

1/2 Kabeljauw.
Zie figuur B 4560 van de bijlage.

Kabeljauw is een vissoort die veel door mensen wordt gegeten. In de Atlantische Oceaan worden veel kabeljauwen gevangen. Zij leven van vissen zoals haringen. Haringen eten onder andere plantaardig plankton, dat in het zeewater zweeft. Kabeljauwen paren vooral rond april. Als na een maand de eieren uitkomen, groeien de jongen snel. Eerst leven zij nog van plankton daarna gaan zij over op het eten van vissen.
Kabeljauwen kunnen wel anderhalve meter lang worden.

Wat is de volledige voedselketen, waarvan volwassen kabeljauwen volgens de tekst deel uitmaken?

2/2 Kabeljauw.

Zijn kabeljauwen consumenten, producenten of reducenten?

1/3 Vlaamse gaai.
Zie figuur B 4588 van de bijlage.

Vlaamse gaaien zijn van oorsprong echte bosvogels. In het voorjaar voeden ze hun jongen vooral met insecten.
Dit kunnen bijvoorbeeld rupsen zijn die van eikenbladeren leven. In het najaar schakelen Vlaamse gaaien over op plantaardig voedsel. Vooral de zaden (eikels) van eikenbomen eten ze graag. De vogel verstopt de eikels op verschillende plaatsen in het bos. In de winter weet hij niet alle plaatsen terug te vinden.

In de tekst worden de namen van drie organismen genoemd.

Wat is de volledige voedselketen, waarvan deze organismen volgens de tekst deel uitmaken?

2/3 Vlaamse gaai.

Is de Vlaamse gaai een consument, een producent of een reducent?

3/3 Vlaamse gaai.

De Vlaamse gaai vindt niet alle verstopte zaden van de eik terug.

Welk voordeel heeft dit voor de eikenboom?

1/2 Een zee-olifant.
Zie figuur B 4603 van de bijlage.

Zee-olifanten zijn grote zeeroofdieren.
Ze worden zo genoemd omdat ze zo groot zijn èn omdat de mannetjes een slurfachtige neus hebben.
Zee-olifanten eten vooral inktvis.
Inktvissen - op hun beurt - eten garnalen die van plantaardig plankton leven.

Welke voedselketen wordt hierboven beschreven?

2/2 Een zee-olifant.

Welk soort kiezen heeft een zee-olifant?

Energie.
Zie figuur B 5284 van de bijlage.

Nog geen 4% van de energie vanuit het voer wordt in de koe vastgelegd en is beschikbaar als voedsel voor de mens.
Van de energie uit het voer van de koe gaat 96% blijkbaar verloren. De mens kan niet alle delen van de koe eten, zoals huid, hoeven en botten.

Noem nog twee vormen van energieverlies door de koe als tussenstap te nemen.