Oefentoets Biologie: Biotechnologie | VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 4

Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.

Aantal vragen

20

Vak(ken)

Biologie

Kerndoel(en)

VO Kerndoel 31: Processen in de natuur

Leerniveau(s)

VMBO theoretische leerweg, 4

Uitgever

NVON

Copyright

cc-by-sa-40

Biotechnologie

5/5 Transgene sojabonen.

Sommige mensen zijn voor het kweken van transgene sojabonen, andere mensen zijn er tegen.
Zowel voor- als tegenstanders gebruiken argumenten om hun mening te ondersteunen.
Twee argumenten zijn:

1. Sojabonen zijn een ideale eiwitbron die je zo goedkoop mogelijk moet kweken.
2. Door het kweken van transgene sojaplanten kan glyfosaat als onkruidverdelger gebruikt worden en dat is sneller afbreekbaar dan andere middelen.

- Is argument 1 een argument van een voorstander van het kweken van transgene sojabonen of van een tegenstander?

- En argument 2?

Biotechnologie

1/5 Dolly.
Zie figuur A 703 van de bijlage.

Engelse onderzoekers hebben enkele jaren geleden uit een kern van een lichaamscel van een schaap het lammetje Dolly zich laten ontwikkelen (zie de afbeelding).
Zo gingen ze te werk: uit een eicel van schaap 2 werd de kern verwijderd. De kern uit een lichaamscel van schaap 1 brachten ze in de kernloze eicel van schaap 2. Hieruit ontwikkelde zich door enkele celdelingen een klompje cellen. Dit werd geplaatst in een voortplantingsorgaan van schaap 2. Het klompje cellen ontwikkelde zich daar tot lammetje Dolly.

In welk orgaan werd het klompje cellen bij schaap 2 geplaatst?

afbeeldingafbeelding

Biotechnologie

2/5 Dolly.
Zie figuur A 703 van de bijlage.

Een eicel van een schaap bevat 27 chromosomen.

Hoeveel chromosomen bevat de celkern van een lichaamscel van een schaap?

afbeeldingafbeelding

Biotechnologie

3/5 Dolly.
Zie figuur A 703 van de bijlage.

Bij schaap 1 zijn de kop en de poten wit. Bij schaap 2 zijn de kop en de poten zwart.
De kleur van de kop en de poten komt tot stand onder invloed van genen.

Zijn bij Dolly de kop en de poten wit of zwart?
Of is dit op grond van de gegevens niet te zeggen?

afbeeldingafbeelding

Biotechnologie

4/5 Dolly.
Zie figuur A 703 van de bijlage.

De beschreven manier van voortplanting wordt wel 'klonen' genoemd.

Leg uit waarom 'klonen' een vorm van ongeslachtelijke voortplanting is.

afbeeldingafbeelding

Biotechnologie

5/5 Dolly.
Zie figuur A 703 van de bijlage.

Vinden bij de ontwikkeling van de cel tot het klompje cellen gewone celdelingen plaats?
En reductiedelingen?

afbeeldingafbeelding

Biotechnologie

Genetische manipulatie.

Geef in het kort aan wat genetische manipulatie is.

Biotechnologie

Voorbeelden van biotechnologie.

Geef enkele voorbeelden van biotechnologie (niet uitleggen).

Biotechnologie

5 voorbeelden van klassieke (oude) biotechnologie.

Geef vijf voorbeelden van klassieke (oude) biotechnologie (niet uitleggen).

Biotechnologie

Oude & moderne biotechnologie.

Geef aan wat het verschil van de oude biotechnologie is met de moderne (nieuwe) biotechnologie.

Biotechnologie

1/6 Biotechnologie.

GREENPEACE NAAR RECHTER OM GENETISCH BESMET KOOLZAAD.

Greenpeace gaat de zaadveredelaar Advanta en de Duitse regering voor de rechter slepen. Advanta wordt ervan beschuldigd genetisch veranderde zaden van de koolzaadplant te hebben verhandeld zonder vergunning. De Duitse regering moet zich verantwoorden omdat het weigerde de oogsten, die zijn verkregen met de bewuste zaden, te vernietigen. Nog bekeken wordt door juristen van de milieu-organisatie of ook de Britse regering om dezelfde reden zal worden aangeklaagd.
Het gaat om zaad van het bedrijf Advanta. Het meel van het zaad wordt verwerkt in veevoer; de olie zit in voedingsmiddelen voor menselijke consumptie als slaolie, chocola en ijs.

(Trouw, 26 mei 2000).

Zie volgende scherm

Biotechnologie

2/6 Biotechnologie.

De hoeveelheid gm-zaden in de totale partij zaden was zeer klein. Toch maakt Greenpeace problemen.

Waarom maakt Greenpeace zoveel problemen over deze zaadverontreiniging?

Biotechnologie

3/6 Biotechnologie.

Geef twee voorbeelden van zaden die door genetische manipulatie zijn veranderd.

Biotechnologie

4/6 Biotechnologie.

GENVOEDSEL TEGEN DE HONGER.

Genetische manipulatie van voedsel is niet eng, maar belangrijk om de groeiende en hongerende bevolking in de Derde Wereld te voeden.

De Amerikaanse overheid heeft een nieuwe stap gezet om de onrust onder consumenten over genetisch gemanipuleerd voedsel weg te nemen. Amerikaanse bedrijven die genetisch veranderde zaden verkopen, moeten voortaan meer informatie verstrekken over de veiligheid van de biogewassen die daaruit groeien. Gisteren is hiertoe een plan gepresenteerd.

De Amerikaanse FDA, die voedselproducten controleert, zal fabrikanten voortaan dwingen om onderzoeksgegevens over biovoedsel openbaar te maken. De afgelopen acht jaar gold een vrijwillig systeem waarin bedrijven naar buiten kunnen brengen.[...]
Het blijkt uit allerlei enquêtes dat de meeste mensen geen bezwaar hebben tegen genetische manipulatie ten behoeve van geneesmiddelen maar dat ze geknutsel met genen op hun bord niet willen.

Hallo, zeggen dan de voorstanders van biotech, wordt wakker. Onze voorouders knutselden al met genen sinds de mens de natuur zelf ging regelen door dieren met elkaar te kruisen en planten met de hoogste opbrengst verder te kweken. Deze praktijk noemen we nu veredelen en is ook een vorm van genetische manipulatie.

Waarop de biotech-tegenstanders aanvoeren dat met genetisch geknutsel soorten vermengd worden, wat iets heel anders is dan het ouderwetse kruisen. Met genetische manipulatie is het mogelijk om het gen van een vuurvlieg in een maïskolf te zetten en probeer maar eens langs natuurlijke weg een vuurvlieg met een maïskolf te laten paren.

Nee, zeggen dan de voorstanders weer, ook de natuur zelf overschrijdt soortgrenzen. Virussen smokkelen hun DNA in dat van mensen, dieren of planten. Sommige bacteriën ook in planten.[...]

Een voorbeeld van genetische modificatie is Bt-maïs en Bt-katoen waar een natuurlijk insecticide is ingebouwd. Voor de boer is dat aantrekkelijk omdat hij minder insecticide hoeft te spuiten. Tegenstanders wijzen erop dat deze Bt-gewassen wellicht ook schadelijk zijn voor nuttige insecten, zoals bepaalde vlinders. De aanwijzingen hiervoor zijn niet duidelijk maar feit is in elk geval dat alleen al de toepassing van Bt-katoen in de Verenigde Staten in 1999 zo'n 100 miljoen kilo aan insecticiden heeft bespaard.

(Elsevier, 5 februari 2000).
(Trouw, 4 mei 2000).


Zie volgende scherm


-

Biotechnologie

5/6 Biotechnologie.

In het artikel 'Genvoedsel tegen de honger' wordt een aantal argumenten voor en tegen biotechnologie gegeven.

Zet ze netjes onder elkaar.

Biotechnologie

6/6 Biotechnologie.

Greenpeace zou blij moeten zijn met een verminderd gebruik van insecticiden in de landbouw. Toch is Greenpeace tegen gm-gewassen.

Waarom? (3 argumenten).

Biotechnologie

1/2 Een hybride.
Zie de figuren B 4665 en A 1031 van de bijlage.

Soms lukt het om verwante diersoorten met elkaar te kruisen. Een nakomeling uit zo'n kruising wordt een hybride genoemd.
In de afbeelding wordt zo'n hybride weergegeven. Het dier heet Eclyse en is een nakomeling uit een kruising tussen een paard en een zebra.

Zie figuur A 1031 van de bijlage.

De afbeelding toont de chromosomen uit een gewone lichaamscel van het paard dat de ene ouder is van Eclyse. De getallen geven de paren chromosomen aan. Het geslacht van een paard wordt op dezelfde manier
bepaald als bij de mens.

Is dit paard de vader of de moeder van Eclyse? Leg je antwoord uit met behulp van de afbeelding.

afbeeldingafbeeldingafbeeldingafbeelding

Biotechnologie

2/2 Een hybride.
Zie de figuren B 4665 en A 1031 van de bijlage.

De zebra die de andere ouder van Eclyse is, heeft 22 paar chromosomen in de gewone lichaamscellen.

Hoeveel chromosomen bevonden zich in de bevruchte eicel waaruit Eclyse is gegroeid? [invulveld]

afbeeldingafbeeldingafbeeldingafbeelding

Biotechnologie

De Europese maïsboorder.

Het is onderzoekers in de Verenigde Staten door genetische modificatie gelukt om een nieuw maïsras te ontwikkelen: Bt-maïs. Ze hebben daarvoor van een bacterie een deel overgebracht in een cel van een maïsplant.
Cellen van deze Bt-maïsplanten maken daardoor een gifstof die maïsboorders doodt. Maïstelers hoeven dan minder insectenbestrijdingsmiddelen te gebruiken.

Welk deel van de bacterie is overgebracht?

Biotechnologie

Medicijn uit aardappels.

Onderzoekers hebben door genetische modificatie aardappels zó veranderd, dat er een stof in zit die beschermt tegen de gevolgen van de schadelijke darmbacterie.
Tijdens een experiment krijgt een groep muizen de genetisch gemodificeerde aardappels te eten. Als de muizen daarna geïnfecteerd worden met de darmbacterie, krijgen ze veel minder snel diarree.
Bij het experiment wordt een tweede groep muizen gebruikt om een juiste conclusie te kunnen trekken uit de resultaten.

Moeten de muizen uit deze tweede groep de genetisch gemodificeerde aardappels te eten krijgen?
En moeten ze geïnfecteerd worden met de darmbacterie?