Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
20
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
VMBO theoretische leerweg, 3, VMBO theoretische leerweg, 4
NVON
cc-by-sa-40
1/5 Hib-ziekten.
Hib is de afkorting van de naam van een bacterie die bij mensen kan voorkomen in de slijmvliezen van de luchtwegen. Meestal veroorzaakt dit geen ernstige ziekteverschijnselen, omdat witte bloedcellen in de slijmvliezen de bacteriën onschadelijk maken.
Noem een manier waarop witte bloedcellen bacteriën bestrijden.
2/5 Hib-ziekten.
Zie figuur B 4408 van de bijlage.
Soms dringt de Hib-bacterie toch verder het lichaam binnen en veroorzaakt een ziekte zoals bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking of longontsteking. Ook kunnen ernstige problemen ontstaan met ademhalen door het opzwellen van een ontstoken strotklepje.
Waardoor kan een opgezwollen strotklepje ademhalingsproblemen veroorzaken?
afbeelding
3/5 Hib-ziekten.
Zie figuur B 4408 van de bijlage.
Soms dringt de Hib-bacterie toch verder het lichaam binnen en veroorzaakt een ziekte zoals bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking of longontsteking. Ook kunnen ernstige problemen ontstaan met ademhalen door het opzwellen van een ontstoken strotklepje.
Welke letter uit de afbeelding geeft het strotklepje aan?
afbeelding
4/5 Hib-ziekten.
Kinderen in Nederland worden ingeënt tegen Hib als ze 2, 3, 4 en 11 maanden oud zijn. Dat gebeurt samen met de zogenaamde DKTP-inenting. Hierdoor wordt tegelijkertijd immuniteit opgebouwd tegen difterie, kinkhoest, tetanus, polio en Hib-ziekten.
Worden bij zo'n DKTP-Hib-vaccinatie antigenen in het lichaam gebracht?
Zo ja, hoeveel verschillende soorten?
5/5 Hib-ziekten.
Zie figuur B 4344 van de bijlage.
Sinds kinderen worden ingeënt tegen Hib, is het aantal ernstige ziektegevallen als gevolg van zo'n infectie sterk afgenomen (zie de afbeelding).
Leid uit de afbeelding af met hoeveel het aantal gevallen van hersenvliesontsteking gemiddeld per jaar is verminderd in deze groep kinderen.
Er zijn [invulveld] gevallen minder.
afbeelding
1/4 Het waterpokkenvirus.
Zie figuur B 4356 van de bijlage.
Als kleuter wordt bijna iedereen met het waterpokkenvirus besmet. De verschijnselen van waterpokken zijn koorts, blaasjes op de huid en jeuk. De blaasjes ontstaan doordat zich vocht verzamelt tussen twee lagen van de huid (zie de afbeelding).
Geef de namen van de twee lagen van de opperhuid waartussen zich het vocht van zo'n blaasje bevindt.
afbeelding
2/4 Het waterpokkenvirus.
Zie figuur B 4357 van de bijlage.
Na besmetting blijft het waterpokkenvirus achter in de zenuwknopen bij het ruggenmerg (zie de afbeelding).
Van welk type zenuwcel bevinden zich cellichamen in de zenuwknopen bij het ruggenmerg?
afbeelding
3/4 Het waterpokkenvirus.
Op latere leeftijd kan het virus gordelroos veroorzaken. De verschijnselen zijn anders dan bij waterpokken.
Bijvoorbeeld op de buik treedt een zeurende of stekende pijn op. De aangetaste huid ziet er rood en vlekkerig uit.
Net als bij waterpokken vormen zich blaasjes met vocht. Ongeveer tien tot vijftien procent van de patiënten houdt er lang last van en heeft veel pijn. Maar meestal is het virus binnen een maand met succes door het lichaam bestreden en zijn de klachten weer verdwenen.
Geef de naam van de bloeddeeltjes die actief zijn bij het bestrijden van het virus.
4/4 Het waterpokkenvirus.
Sinds 2007 is er een vaccin tegen gordelroos beschikbaar.
Wordt bij toediening van zo'n vaccin het afweersysteem van het lichaam geactiveerd? Leg je antwoord uit.
1/2 Mazelen.
Zie figuur B 4470 van de bijlage.
Mazelen is een gevaarlijke ziekte waaraan elk jaar meer dan 700.000 kinderen in de wereld sterven. De ziekte wordt veroorzaakt door een zeer besmettelijk virus dat via de luchtwegen binnendringt. Wie mazelen heeft gehad en is genezen, is daarna levenslang tegen de ziekte beschermd.
Sinds 1976 worden kinderen in Nederland ingeënt tegen mazelen, waardoor het aantal sterfgevallen hier sterk is gedaald (zie het diagram).
Hoeveel sterfgevallen als gevolg van mazelen kwamen er in de jaren 1977 tot en met 2000 voor in Nederland volgens de gegevens in het diagram van figuur B 4470?
afbeelding
1/8 Cholera.
Hieronder is een krantenartikel weergegeven over een besmetting met cholerabacteriën.
'Vuilnisbak van Italië' getroffen door cholera
Van onze correspondent
ROME
Van een epidemie mag van de autoriteiten nog steeds niet worden gesproken. Maar de onrust over de cholera in de Italiaanse regio Apulië neemt steeds meer toe. Tot nu toe is bij tien personen cholera vastgesteld. Maandag werden twee huisvrouwen besmet verklaard. Een van hen had rauwe inktvis gegeten, de ander ongewassen groente.
Apulië ligt in Zuid-Italië, aan de Adriatische kust. Op 21 oktober werd in de Apulische hoofdstad Bari het eerste geval van cholera ontdekt. De cholerabacil komt voor in uitwerpselen en verspreidt zich met afvalwater. Deze bacil is aangetroffen in het rioolstelsel van Bari en van andere plaatsen in Apulië.
Veertig procent van de huizen in Apulië is niet aangesloten op de riolering, in de zuidelijke streek Salento zelfs tachtig procent. Vaak wordt rioolwater geloosd in de grond. Waterzuiveringsinstallaties zijn soms ondeugdelijk.
Groentevelden worden vaak besproeid met afvalwater. Bovendien is Apulië de vuilnisbak van Italië. Veel vuil uit het noorden wordt 's nachts illegaal gestort. Daarover gaat een laag aarde. Op deze gifgrond groeien gewassen en graast vee. In Apulië wordt zeefruit, de basis van het lokale menu, bij voorkeur rauw opgediend. Tot maandag hadden alle Apulische cholerapatiënten een paar dagen voor ze ziek werden rauwe vis of rauw zeefruit gegeten. Dat was gewassen met besmet water, of op de markt besprenkeld met besmet zeewater. In Bari wordt dat water gehaald uit de haven, waarin het stedelijk rioolstelsel uitmondt.
De autoriteiten gaven de bevolking de raad de vis en het zeefruit eerst te koken - de cholerabacil gaat bij vijftig graden dood - en elementaire hygiënische voorzorgsmaatregelen te nemen. Maar de maatregel om het besproeien van groentevelden met afvalwater te staken, werd niet uitgevoerd. Zondag werden cholerabacillen aangetroffen op een partij venkel op de centrale groentemarkt van Bari.
-
2/8 Cholera.
Eén manier van besmetting met cholerabacteriën vond plaats via het eten van vis. In de tekst wordt een oorzaak genoemd waardoor deze manier van besmetting juist in Apulië plaatsvond en niet in andere gebieden.
Geef van de zin waarin deze oorzaak wordt genoemd, de twee eerste en de twee laatste woorden.
3/8 Cholera.
Hoe kwamen de cholerabacteriën in het zeewater bij Apulië terecht?
4/8 Cholera.
In de tekst worden maatregelen genoemd om de cholerabesmetting via het eten van vis tegen te gaan.
Geef van de zin waarin deze maatregelen worden genoemd, de twee eerste en de twee laatste woorden.
5/8 Cholera.
Een tweede manier van besmetting vindt plaats via het eten van groenten.
Hoe kwamen in Apulië de cholerabacteriën op de groenten terecht?
6/8 Cholera.
Welke maatregel werd geadviseerd om besmetting via het eten van groenten tegen te gaan?
7/8 Cholera.
Cholerabacteriën kunnen zich elke 30 minuten delen.
Hoeveel nakomelingen kunnen er in een uur ontstaan uit één cholerabacterie, als de omstandigheden gunstig zijn?
Dit zijn er [invulveld]
8/8 Cholera.
Bereken hoeveel nakomelingen er in 8 uur kunnen ontstaan uit één cholerabacterie. Ga ervan uit dat alle nakomelingen in leven blijven. Dit zijn er dan [invulveld]
1/4 De bestrijding van malaria.
De bestrijding van malaria, een belangrijke doodsoorzaak in grote delen van de tropen, heeft nog steeds weinig succes. De bestrijding richt zich vooral tegen de malariamug, de verspreider van de ziekte. Men bespoot de plaatsen waar de muggen voorkomen met bestrijdingsmiddelen. Deze methode veroorzaakt een grote belasting van het milieu. Bovendien moet het spuiten voortdurend worden herhaald, waardoor extra milieuvervuiling optreedt. De methode roeit ook andere dieren uit zoals de natuurlijke vijanden van de mug. Vaak worden verouderde spuitmiddelen gebruikt en middelen die giftig zijn voor de mens. Bovendien zijn de muggen door het vele spuiten ongevoelig (resistent) geworden voor veel van de middelen.
Daarom ging men op zoek naar andere methoden. Zo heeft men geprobeerd het aantal muggen te verminderen met onvruchtbare mannetjes. Men bestraalde mannetjesmuggen, waardoor ze geen spermacellen meer produceerden. Ze konden nog wel paren. Deze mannetjes werden losgelaten in een gebied waar malaria heerste.
Vrouwtjes die met deze mannetjes paarden, legden daarna onbevruchte eieren, die niet uitkomen.
Door het loslaten van de onvruchtbare mannetjesmuggen komen er op den duur minder malariamuggen.
Komen er alleen minder mannetjesmuggen, alleen minder vrouwtjesmuggen of minder mannetjesmuggen en minder vrouwtjesmuggen?