Oefentoets Biologie: Uitscheiding - nier_algemeen | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 1

1/3 Vloeistofverplaatsing.
Zie figuur C 1 van de bijlage.

In de linker afbeelding is een schematische doorsnede van een nierkapsel en bijbehorende haarvaten uit een nier van de mens weergegeven.
In de rechter afbeelding is dat nierkapsel, met één van de haarvaten gestrekt, onder de horizontale as van het diagram getekend. Drie plaatsen in het nierkapsel en in het haarvat zijn in de afbeeldingen en aangegeven met P, Q en R.
Grafiek 1 geeft de buitenwaarts gerichte kracht in het haarvat weer. Door deze kracht wordt vloeistof uit het haarvat in het nierkapsel gedreven.
Grafiek 2 geeft de binnenwaarts gerichte kracht weer. Door deze kracht keert vloeistof uit het nierkapsel in het haarvat terug.
De uiteindelijke netto-vloeistofverplaatsing wordt veroorzaakt door de plaatselijke verschillen tussen deze buitenwaarts en binnenwaarts gerichte krachten.

Waardoor is de binnenwaarts gerichte kracht bij P kleiner dan bij Q?

2/3 Vloeistofverplaatsing.

Is er voorbij punt R een netto-verplaatsing van vloeistof uit het haarvat het nierkapsel in?
Zo ja, waaruit bestaat deze vloeistof?

3/3 Vloeistofverplaatsing.
Zie figuur B 374 van de bijlage.

Bij een haarvat S-T in een voet heersen ook een buitenwaarts en een binnenwaarts gerichte kracht. In de afbeelding zijn drie diagrammen getekend. Op de horizontale as zijn de plaatsen in het haarvat aangegeven.
Het bloed stroomt van S naar T. Op de verticale as is de buitenwaarts gerichte kracht uitgezet.

In welk van deze diagrammen is het verloop van de buitenwaarts gerichte kracht schematisch juist weergegeven?

1/4 Emily Dickinson.
Zie figuur B 5737 van de bijlage.

Bij de beroemde Amerikaanse dichteres Emily Dickinson (1830-1886) was waarschijnlijk sprake van een ontsteking aan de urinewegen die haar vrijwel haar hele leven aan huis kluisterde: glomerulonephritis of pyelonephritis.
Bij glomerulonephritis lekken bloedcellen en eiwitten door de nierkapsels naar de urineleider.

Leg uit dat hierdoor oedeem kan ontstaan.

2/4 Emily Dickinson.

Bij pyelonephritis is er sprake van nierbekkenontsteking, vaak als gevolg van herhaalde blaasontstekingen.

Leg uit dat blaasontstekingen meer bij vrouwen dan bij mannen voorkomen.

3/4 Emily Dickinson.

Emily Dickinson had altijd sterk geurende bosjes bloemen in haar nabijheid, vermoedelijk om een scherpe lichaamsgeur te camoufleren. Die geur kan het gevolg zijn van de afbraak van ureum door bacteriën in haar urinewegen.

Welke scherp geurende stof ontstaat er dan?

Dat is [invulveld]

4/4 Emily Dickinson.

Tegenwoordig kunnen blaasontstekingen veel beter bestreden worden dan in de tijd van Dickinson.

Met behulp van welk type medicijnen gebeurt dat?

Met [invulveld]

Kunstnier.
Zie figuur B 5740 van de bijlage.

In nevenstaand schema van een kunstnier wordt het te zuiveren bloed van een nierpatiënt door een dialyseerslang gepompt. Deze dialyseerslang wordt omspoeld door een zogenaamde spoelvloeistof.
Voor bepaalde stoffen is er diffusie mogelijk tussen het bloed en de spoelvloeistof.

Om beide functies van de nieren (zuivering van het bloed en regeling van de bloedsamenstelling) te benaderen, moet de spoelvloeistof o.a. de volgende samenstelling hebben:

ureum %;
glucose %
NaCl %

Nierdialyse.

- Door wie is de techniek van nierdialyse ontwikkeld?

- En welke stof gaat via deze dialyse het lichaam uit?

1/4 Urine.

Het menselijk lichaam scheidt via de nieren urine uit. Urine ontstaat doordat de nieren overtollige stoffen en afvalstoffen uit het bloed halen. Op deze manier zuiveren de nieren het bloed. Urine is meestal helder en geel van kleur. Doordat de samenstelling van urine varieert, kunnen kleur en helderheid per keer verschillen.

Per etmaal produceren de nieren van een mens gemiddeld 1,5 l urine.

Bereken hoeveel ml urine per minuut door een mens gemiddeld wordt geproduceerd.

4/4 Urine.

Twee vrouwen komen met roodgekleurde urine bij de dokter.
Die onderzoekt de mogelijke oorzaak van de roodkleuring van de urine van marathonloopster Ellen Rienks (monster 1) en van badmintonrecreante Thea Zagers (monster 2).

Ellen heeft eiwit in haar urine, maar geen rode bloedcellen.

Zij heeft .

Thea heeft geen eiwit en geen rode bloedcellen in haar urine.

Zij heeft .

Phloridzine.

Het glycoside phloridzine dat voorkomt in appelschillen, kan de opname van glucose in de nierkanaaltjes tegengaan.

Een muis die phloridzine krijgt toegediend, zal

Dialyse.
Zie figuur B 5751 van de bijlage.

In de afbeelding hiernaast is dialyse schematisch voorgesteld.

Welk van de figuren a t/m d geeft de dialyse correct weer?

Dat is figuur .