Oefentoets Biologie: Voortplanting - mens_anticonceptie | VWO 4/VWO 5/VWO 6

Spermaleiders onderbroken.

Door onderbreking van de spermaleiders verhindert men

Veilige voorbehoedmiddelen.

I. De 'pil' en het spiraaltje zijn heel veilige voorbehoedmiddelen.
II. Het condoom is te gebruiken als middel tegen ziektes en tegen zwangerschap.

Beweringen over voorbehoedmiddelen.

I. Het gebruik van een condoom alleen is veiliger dan periodieke onthouding.
II. Bij het voortijdig terugtrekken (coïtus interruptus) kan de man wat spermacellen achterlaten in de vrouw door middel van zogenaamd voorvocht.

2/6 Anticonceptie.
Zie figuur B 2053 van de bijlage.

Over de driefasenpil en de combinatiepil worden de volgende beweringen gedaan:

1. Door het slikken van de driefasenpil wordt het concentratieverloop van hormonen uit de ovaria, zoals dat tijdens de menstruatiecyclus verandert, meer nagebootst dan door het slikken van de combinatiepil.
2. Door het slikken van de driefasenpil wordt het concentratieverloop van hormonen uit de ovaria, zoals dat tijdens de zwangerschap verandert, meer nagebootst dan door het slikken van de combinatiepil.
3. Door het slikken van de driefasenpil wordt het concentratieverloop van hormonen uit de hypofyse, zoals dat tijdens de zwangerschap verandert, meer nagebootst dan door het slikken van de combinatiepil.

Welke van deze beweringen is juist?

3/6 Anticonceptie.

Hebben de hormonen die uit de driefasenpil worden opgenomen ter voorkoming van zwangerschap, het eerst een remmend effect op de hormoonproductie van de hypofyse, op de hormoonproductie van de ovaria of op de rijping van de eicellen?

4/6 Anticonceptie.
Zie figuur B 2053 van de bijlage.

Waardoor begint de menstruatie in de periode S (zie de afbeelding B 2053)?

5/6 Anticonceptie.

Bevinden zich receptoren voor LH in de baarmoeder, in de ovaria of in beide?

6/6 Anticonceptie.

In het bloed circulerende oestrogeenmoleculen worden in de lever gekoppeld aan glucuronzuur en vervolgens met de gal afgegeven aan de 12-vingerige darm. Over het glucuronzuur-oestrogeencomplex worden twee beweringen gedaan.

1. Dit complex remt de afgifte van oestrogenen.
2. Dit complex wordt niet geresorbeerd vanuit de dunne darm.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

1/4 Hormonale mannenpil.

Voor het eerst sinds tientallen jaren zijn ook Nederlandse mannen betrokken bij medisch onderzoek om de betrouwbaarheid en acceptatie te bestuderen van hormonale anticonceptie voor mannen, de zogenoemde 'mannenpil'. Gezonde mannen in de leeftijd van 18 tot 45 jaar kunnen deelnemen aan de studie die de effecten onderzoekt van twee hormonen op de spermaproductie. Gedurende het onderzoek worden continu progestagenen (aan progesteron verwante hormonen) toegediend via een implantaat in de huid van de bovenarm.
Maximaal drie maanden na inbrengen van het implantaat wordt een depotinjectie met testosteron gegeven. De studie duurt 1½ jaar en is opgezet door twee internationale farmaceutische bedrijven. In totaal nemen 350 mannen deel, verdeeld over 14 onderzoekscentra in Europa. Resultaten van vooronderzoek waren bemoedigend en beide bedrijven streven er nu naar een methode te ontwikkelen die niet alleen betrouwbaar is, maar ook acceptabel voor gebruikers.
Het implantaat met progestagenen wordt subcutaan, tussen de lederhuid en het onderhuids bindweefsel, aangebracht.

Wat maakt deze plaats zo geschikt voor een implantaat?
Geef twee argumenten.

2/4 Hormonale mannenpil.

Al na een half jaar onderzoek is duidelijk dat bij de proefpersonen remming van de spermaproductie optreedt met onvruchtbaarheid als resultaat. Toch loopt het onderzoek nog zeker een aantal jaren, voor het middel vrijgegeven kan worden.

Noteer twee belangrijke gegevens die nog onderzocht moeten worden.

3/4 Hormonale mannenpil.
Zie figuur A 870 van de bijlage.

In de afbeelding is de hormonale regulatie van de spermaproductie in een vereenvoudigd schema weergegeven.
Progesteron remt de vorming van FSH en LH in de hypofyse.

Beschrijf in vier stappen aan de hand van de gegevens in de afbeelding hoe de toediening van progesteron bij mannen tot onvruchtbaarheid leidt. Geef bij elke stap aan welke cellen of organen daarbij betrokken zijn.

4/4 Hormonale mannenpil.

Door de werking van de progestagenen uit het implantaat wordt de spermaproductie geremd.
Er zijn ook andere, ongewenste effecten mogelijk.

Leg uit hoe toediening van progestagenen bij de man tot een bepaald ongewenst effect kan leiden.

1/2 Hormonale mannenpil.

Uit Australië werd een verrassende doorbraak in het onderzoek naar de mannenpil gemeld. Een onderzoeksinstituut had 55 paren onderzocht die alleen de mannenpil als anticonceptie gebruikten. Geen van de vrouwen raakten zwanger. Verder onderzoek wordt verricht naar onder andere de optimale dosering.
Zoals de 'vrouwenpil' de eisprong voorkomt, zo moet de mannenpil de aanmaak van spermacellen verhinderen.
De productie hoeft niet helemaal stopgezet te worden, als er minder dan een miljoen spermacellen per milliliter worden gemaakt, zijn andere anticonceptiemiddelen overbodig.
De spermatogenese wordt vanaf de puberteit aangedreven door de hypothalamus. Dit orgaan produceert GnRH, het hormoon dat de hypofyse aanzet tot het afgeven van gonadotrope hormonen. Deze hormonen zetten op hun beurt de testes aan tot de productie van spermacellen en van testosteron.
Bij de eerste proeven werd de spermatogenese stilgezet door het toedienen van een overdosis testosteron. Maar dat gaf veel bijwerkingen, zoals acn‚ en gewichtstoename. Als alternatief werd progesteron gebruikt dat dezelfde remmende werking op de afgifte van GnRH heeft als testosteron. Dit hormoon werd bij de mannen in de proef als onderhuids implantaat aangebracht. Daarnaast werd nog een geringe dosis testosteron toegediend, vier of vijf injecties per jaar.
Bij de proefpersonen werd progesteron toegediend en niet oestradiol.

Leg uit wat bij deze proef het nadeel van gebruik van oestradiol zou zijn.

2/2 Hormonale mannenpil.

Leg uit waarom, vanwege de werking van progesteron, ook regelmatig een dosis testosteron moest worden toegediend aan de proefpersonen uit de tekst.

2/2 Anticonceptiepil.

afbeelding

Waar kan volgens de tekst de anticonceptiepil ingrijpen? Geef de nummers van de betreffende pijlen in de afbeelding.

1/2 Anticonceptie.

De morning-afterpil wordt weleens beschreven als een 'hondse' pil.

Hoe werkt de morning-afterpil?

2/2 Anticonceptie.

Als het woord 'honds' niet letterlijk wordt opgevat maar figuurlijk, wat is er dan zo 'honds' aan die pil?

Voorbehoedmiddelen.

Voorbehoedmiddelen op progesteronbasis verkrijgen hun effect o.a. door

Werking van de pil.
Zie figuur A 1218 van de bijlage.

In het Algemeen Dagblad van 13 september 2008 verscheen een artikel over de werking van het anticonceptiemiddel de pil. De afbeelding hiernaast is gemaakt op basis van een deel van dit artikel.
In dit artikel wordt de regeling van de menstruatiecyclus door twee hormonen aan de orde gesteld. Uitleg van deze regeling vindt stapsgewijs plaats (stappen 1 tot en met 5).
Ook de werking van de pil wordt op deze manier uitgelegd.
Twee leerlingen, Lal en René, lezen dit artikel aandachtig en doen de volgende beweringen:

Lal: De uitleg van de menstruatiecyclus is niet volledig, want de rol van de hormonen FSH en LH komen hier niet aan de orde.
René: De uitleg van de werking van de pil is niet volledig, want hormonen in de pil verhinderen ook ovulatie.

Welke leerling heeft of welke leerlingen hebben een juiste bewering gedaan?

De pil.

In veel westerse landen heeft de anticonceptiepil een grote bijdrage geleverd aan de geboortebeperking.

Hoe voorkomt de pil zwangerschap?