Oefentoets Biologie: Ordening - algemeen | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 2

Afdelingen.

Welk rijtje bevat uitsluitend diersoorten die tot verschillende afdelingen moeten worden gerekend?

Organisatie.

De juiste volgorde van indelingsgroepen van hoog naar laag, dus waarbij het hoogste niveau de meeste en het laagste niveau de minste diersoorten omvat is

Pantser.

Chitine wordt gebruikt als

Ordening.

De indeling van de natuur gebeurt met behulp van de volgende eigenschappen:

Zenuwstelsel.
Zie figuur B 937 van de bijlage.

In de tekening is tweemaal een touwladderzenuwstelsel weergegeven.

Welk zenuwstelsel is het meest ontwikkeld?
Bij welke diersoort is dit te vinden?

afbeelding

Ordening.

Welk rijtje bevat uitsluitend diersoorten die tot verschillende afdelingen moeten worden gerekend?

Ordening.

I. Bij de wormen heeft zich een enkelvoudig bloedvaatstelsel ontwikkeld dat zich bij de gewervelden verder ontwikkelt tot een dubbele bloedsomloop.
II. De ontwikkeling van het ademhalingsstelsel bij de vogels en zoogdieren houdt verband met het ontstaan van warmbloedigheid bij deze dieren.

Kreeft en mens.

De skeletten van een kreeft en van een mens worden op de volgende punten met elkaar vergeleken:

1. de functie als aanhechtingsplaats voor spieren.
2. de opbouw uit kalk en organische stoffen.
3. de functie als opslagplaats van reservestoffen.
4. de aanwezigheid van cellen in het skelet.

Welke van bovenstaande eigenschappen en/of functies heeft het skelet van de mens en welke heeft het skelet van de kreeft?

afbeelding

Ordening.

De grootste verschillen kunnen voorkomen tussen de organismen van

Naamgeving.

I. De soortaanduiding van Tilia cordata Mill. (kleinbladlinde) is cordata.
II. De naam Tilia cordata Mill. is gegeven door Linnaeus.

Naamgeving.

I. De geslachtsnaam van Tilia cordata Mill. (kleinbladlinde) is cordata.
II. De naam Tilia cordata Mill. is gegeven door Linnaeus.

Ordening.

Kees bekijkt door een microscoop cellen afkomstig van een veelcellig organisme. Hij kent het organisme niet.
In sommige delende cellen neemt hij drie paren chromosomen waar. Op grond van deze waarneming vermoedt hij dat de cellen afkomstig zijn van een dier en niet van een plant.

Is deze waarneming van Kees voldoende om met zekerheid te kunnen zeggen dat het organisme een dier is?

Ordening.

Waaruit ontstaan paddestoelen?

Ordening.

Een faag is

Ordening.

Bacteriofagen

Ordening.

Een virus dat een gastheercel is binnengedrongen, wordt daar beschouwd als een onderdeel van de gastheercel.

Dit onderdeel is

2/9 Nieuwe soort.

In de tekst staat het woord 'taxonomie' verklaard.

Zoek in het artikel de verklaring van het woord taxonomie en probeer dit in je eigen woorden te vertalen.

3/9 Nieuwe soort.

Welke bioloog mag je de grondlegger van de moderne taxonomie noemen?

Deze persoon is [invulveld]

4/9 Nieuwe soort.
Zie figuur C 171 van de bijlage.
Om inzicht te krijgen in de verschillende organismen die er bestaan, maken we gebruik van een vertakkingsschema van organismen.

Het afgebeelde schema, C 171, volgt niet precies de indeling van organismen, zoals je boek dat doet.

Maak het schema af.

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.

-

5/9 Nieuwe soort.
Zie figuur C 171 van de bijlage.

Op welke twee plaatsen wijkt het afgebeelde schema af van de indeling in je boek?

6/9 Nieuwe soort.
Zie figuur C 171 van de bijlage.

Geef de 'nieuwe' tak Cycliophora een zo precies mogelijke plaats in het schema.

7/9 Nieuwe soort.
Zie figuur C 171 van de bijlage.

In het artikel gebruikt men het woord 'phylum'. Een phylum komt direct na de indeling in rijken.

Wat is volgens jou de vertaling van het woord phylum, als je gebruik maakt van het vertakkingsschema van organismen?

Deze vertaling luidt: [invulveld]

8/9 Nieuwe soort.

Een citaat uit het artikel luidt: 'onmiddellijk van de hoofdindeling in rijken (het planten-, dieren- en schimmelrijk)'.

Als je uitgaat van de indeling van organismen in vier rijken, welk rijk is dan niet genoemd?

Dit rijk is dat van de [invulveld]

9/9 Nieuwe soort.

Als je uitgaat van de indeling van organismen in vijf rijken, welke rijken zijn dan niet genoemd?

Doorsneden van verzamelingen.

We gaan uit van de volgende verzamelingen:

P Homoiothermen; Q Poikilothermen; R Vissen; S Amfibieën; T Vogels; U Zoogdieren;
V Eierleggende dieren; W Zoogdieren met een baarmoeder; Y Zoogdieren met een placenta

Welke van de volgende doorsneden door twee verzamelingen zijn beide leeg?

1 R Ç P; 2 T Ç Q; 3 U Ç P; 4 S Ç Q; 5 V Ç U; 6 Y Ç W

Roodwieren.

Roodwieren groeien in zee op diepten waar rood en blauw licht niet doordringen.

Hoe lossen ze dat probleem i.v.m. hun fotosynthese op?

Asherakat.
Zie figuur B 5606 van de bijlage.

De asherakat is 's werelds grootste huiskat, maar ook de duurste, zo'n 15.000 euro.
Deze reuzenkat is het resultaat van een kruising tussen de Afrikaanse serval (Leptailurus serval) en de Bengaalse tijgerkat (Priolainurus bengalensis). De nakomelingen daarvan zijn vervolgens gekruist met de normale huiskat (Felis domesticus).
Dit soort kruisingen lijkt vreemd. In de natuur komen ze ook nauwelijks voor, maar fantasievolle fokkers hebben ontdekt dat alle kruisingen tussen leeuwen, tijgers, jaguars en luipaarden mogelijk zijn, dus zo vreemd is het toch niet.

Waaruit blijkt in deze tekst dat de Afrikaanse serval en de Bengaalse tijgerkat eigenlijk tot één soort gerekend kunnen worden?

De mens en de bonobo.
Zie figuur B 5607 van de bijlage.

Hieronder een fragment uit "De mens van morgen" van Dirk Draulans.

De biologe Ellen Van Krunkelsven werkt met mensapen. "Ik stapte zo maar bij hem binnen. Ik stapte toen binnen bij elke bonobo waar ik mee te maken kreeg. Dat was voor ik in Planckendael gebeten werd door een bonobo die me bij mijn haar had gegrepen en niet wilde lossen. Nu ben ik wat voorzichtiger. Het was gezellig bij Congo in de kooi. We vlooiden elkaar, tot het te gezellig werd. Hij kreeg zo'n grote erectie dat ik de kooi dringend moest verlaten. Anders hadden we negen maanden later misschien een of andere hybride moeten bestuderen. Het is wel een aanlokkelijk idee: eens testen of mensen en bonobo's samen kinderen kunnen krijgen, het laatste greintje uniciteit van de mens onderuit halen."

Stel dat Ellen haar wilde idee ten uitvoer had gebracht en er was een hybride (tussenvorm) geboren, had ze dan aangetoond dat mens en bonobo tot één soort behoren? Leg je antwoord uit.

Muildieren.

Biologen beschouwen paard en ezel als verschillende soorten, maar bij kruising ontstaan nakomelingen: muildieren.

Zouden biologen nu volgens het biologisch soortbegrip paard en ezel moeten beschouwen als soortgenoten?

Ereprijs.
Zie figuur B 5613 van de bijlage.

De ereprijsbloem is maar op één manier in twee gelijke helften te verdelen.

Dat verschijnsel noemen we .

Orchideeën.

Sara, een evolutiebiologe, bestudeert twee orchideeënpopulaties, een uit New Brunswick en een uit Novia Scotia. Zij wil weten of de twee populaties tot dezelfde soort of tot twee verschillend soorten behoren.

Wat is de beste manier om daar achter te komen?

2/2 Een nieuwe soort.

Mede naar aanleiding van deze vondst deed de bioloog C. Paxton onderzoek naar de vraag hoeveel van dergelijke grote diersoorten er in de toekomst nog meer ontdekt zullen worden.
Paxton beperkte zich tot wat hij zeemonsters noemde: dieren die in zee leven en meer dan 2 meter lang kunnen worden.
Op basis van gegevens over het aantal ontdekte zeemonsters in verschillende jaren stelde Paxton het volgende model op:

P (t) = 264t- 476657
t-1767

Met dit model kon hij een schatting maken van het aantal ontdekte soorten tot en met een zeker jaar t. In deze formule is P(t) het aantal soorten dat tot en met jaar t bekend is. Dus als je een schatting wilt van het aantal soorten dat bijvoorbeeld op het eind van het jaar 1980 bekend is, dan moet je t = 1980 invullen in de formule. De uitkomst wordt afgerond op gehelen.
Vanaf eind 1895 tot en met eind 1995 zijn er in werkelijkheid 30 soorten ontdekt.

Bereken hoeveel soorten er volgens het model van Paxton zouden zijn ontdekt in deze periode.

Een soort.

Wat zijn de kenmerken van een soort?

Soorten zijn groepen van natuurlijke populaties waarvan de leden

Verwantschap.
Zie figuur B 5708 van de bijlage.

In de afbeelding hiernaast zijn vier diergroepen A, B, C en D aangegeven die een zekere mate van verwantschap met elkaar hebben.
Over die mate van verwantschap worden enkele uitspraken gedaan:

Welke uitspraak is juist?

1/2 Amish.

De Amish is een groep mensen van Zwitserse afkomst, die op grond van hun geloof zeer afgesloten van de buitenwereld leeft in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Huwelijken komen vrijwel alleen binnen de groep voor.

Welke term is op hen van toepassing?

2/2 Amish.
Zie figuur B 5709 van de bijlage.

Bij de Amish komt het zogenaamde Ellis-van Creveldsyndroom relatief vaak voor. Kinderen worden geboren met een vinger teveel en zijn geestelijk achter (zie de afbeelding). Deze afwijking erft recessief over.

Een Amish man en zijn Amish vrouw zijn beide drager van het gen dat deze afwijking veroorzaakt.

Hoe groot is de kans dat een kind van hen lijdt aan het Ellis-van Creveldsyndroom?

Precipitatietest.
Zie figuur B 5710 van de bijlage.

De verwantschapsbanden tussen verschillende primaten kunnen opgesteld worden door vergelijking van het bloedserum. Hierbij maakt men gebruik van een precipitatietest waarbij antistoffen een neerslag vormen met de in het serum aanwezige eiwitten.
In de tabel hieronder staan de resultaten weergegeven van een precipitatietest met sera afkomstig van verschillende primaten (uitgedrukt in percentages).

afbeelding

In de afbeelding zijn twee mogelijke stambomen betreffende vier soorten primaten weergegeven.

Welke stamboom is op basis van deze testgegevens juist?
Dat is .

-

Schimmels.

Vroeger werden de schimmels tot het plantenrijk gerekend. Tegenwoordig vormen de schimmels een eigen "rijk". Argumenten daarvoor zijn dat schimmels andere eigenschappen hebben dan planten.

Bij welke van de volgende eigenschappen is er verschil of zijn er verschillen tussen planten en schimmels?

1. de energievoorziening: autotroof dan wel heterotroof;
2. de samenstelling van de celwand;
3. de aanwezigheid van een kernmembraan.

Kruis het juiste nummer of de juiste nummers aan.

Licht in water.

In de zeeën komen veel groenwieren en roodwieren voor. In zeeën komen normaliter beneden de 6 meter nauwelijks nog groenwieren voor. Roodwieren komen tot ongeveer 20 meter diepte voor.

Op grond van dit gegeven kan worden verwacht dat

Twee insecten.
Zie figuur B 3863 van de bijlage.

Bij vlinders komt, zoals bij veel insekten, een diapauze voor. Dat is een rustperiode waarin de ontwikkeling tot een volwassen dier is gestopt. De diapauze start onder invloed van verschillende abiotische factoren.
De diagrammen hiernaast geven de relatie aan tussen de diapauze-start van twee vlindersoorten en de daglengten bij verschillende temperaturen.

Behoren Grote vuurvlinder en Groot koolwitje tot hetzelfde geslacht of tot dezelfde familie?
Of is op grond van de gegevens in de tekst geen uitspraak hierover te doen?

Chinese wolhandkrab.
Zie figuur A 1211 van de bijlage.

Hiernaast een afbeelding met begeleidende tekst over de Chinese wolhandkrab.

De taxa van deze krab, na het Rijk Animalia(1) in de juiste volgorde gerangschikt, zijn:

2:
3:
4:
5:
6:
7: .

3/10 Flora en fauna van Curaçao.
Zie figuur B 5729 van de bijlage.

Er zijn vele soorten cactussen op Curaçao. De torenhoge Kadushi-cactus heeft meer weg van een boom met meerdere stammen met duizenden stekels.

- Wat kun je afleiden uit de aanwezigheid van vele soorten cactussen over het milieu op het eiland?
- Wat is de functie van de duizenden stekels bij de Kadushi?

8/10 Flora en fauna van Curaçao.
Zie figuur B 5734 van de bijlage.

De bewoners van een koraalrif zijn zeer van elkaar afhankelijk en daarom is het een kwetsbaar ecosysteem. De kleurige clownvissen leven in symbiose met anemonen. De anemonen beschermen de vissen met hun tentakels (de clownvissen zijn als enige immuun tegen het gif) en de vissen verzorgen de anemonen.

Hoe noemt men deze vorm van symbiose?

Deze vorm wordt genoemd.

10/10 Flora en fauna van Curaçao.

Stel, je wint een reis naar een tropisch eiland zoals Curaçao. Bij aankomst tref je in het wild onderstaande dieren aan. Sommige daarvan ken je, sommige niet.

1. Er vliegen pelikanen.
2. Je vindt boomkikkers.
3. Er vliegen duiven. Bij navraag blijken deze alleen op dit eiland voor te komen.
4. Er zijn salamanders.
5. Er zijn zoetwaterschildpadden.
6. Er zijn reuzenlandschildpadden.
7. Er zijn nestelende zeeschildpadden.
8. Er nestelen albatrossen.
9. In je hotelkamer zitten muizen, die er net zo uitzien als bij je thuis in de keukenkast.

Welke van deze negen soorten zijn vrijwel zeker door de mens geïmporteerd?

1/2 Vulkanen in de diepzee.

Tot welk rijk behoren de organismen die in staat zijn tot koolstofassimilatie in deze levensgemeenschap wanneer we uitgaan van een vijfrijkensysteem?

Tot het rijk van de [invulveld]

2/2 Vulkanen in de diepzee.

Organismen zijn volgens de systematiek in te delen in vier of vijf rijken.

Tot welk rijk behoren de organismen die in staat zijn tot koolstofassimilatie in deze levensgemeenschap wanneer we uitgaan van een vierrijkensysteem?

Tot het rijk van de [invulveld]

Gistcellen.
Zie figuur A 370 van de bijlage.

In de afbeelding zijn schematisch een doorsnede van een gistcel en een doorsnede van een bacterie weergegeven.

Noem drie kenmerken die in de afbeelding zijn getekend, op grond waarvan gistcellen in een ander rijk worden ingedeeld dan bacteriën.

Alcohol.
Zie figuur B 2798 van de bijlage.

De afbeelding geeft een gistcel weer.
Organismen worden in het vierrijkensysteem ingedeeld op grond van combinaties van verschillende kenmerken.

In welk van de vier rijken wordt gist ingedeeld?
Noem een combinatie van drie kenmerken van gist die de indeling in dat rijk bepaalt.