Oefentoets Biologie: Uitscheiding - algemeen | HAVO 4/HAVO 5 | variant 6

2/3 Nierstenen.
Zie figuur A 582 van de bijlage.

De nieren zelf zijn niet zichtbaar. De arts die deze foto beoordeelt, constateert bij deze patiënt nierstenen die de ingang van een urineleider afsluiten, al zijn deze nierstenen niet op de foto zichtbaar.
De foto is gemaakt met behulp van röntgenstralen die vanaf de buikzijde een fotografische plaat op de rugzijde belichten (zie de afbeelding). De foto wordt daarna opgehangen en bekeken aan de zijde waarop de röntgenstralen terecht gekomen zijn.

Op grond van de foto in de afbeelding concludeert de arts dat de patiënt nierstenen heeft.

Wijst deze foto op nierstenen in de linkernier, in de rechternier of in beide nieren?

Excretie.

In welk van de volgende gevallen is er geen sprake van excretie?

Nefron.
Zie figuur B 5741 van de bijlage.

In nevenstaande tekening is een nefron afgebeeld.
Bij de functie van de nier kunnen we twee processen onderscheiden. Zij spelen zich in de nefronen af op de plaatsen 1 en 2.

Welk alternatief is juist?

2/4 Nefrotisch syndroom.
Zie figuur B 5744 van de bijlage.

Kim zegt: "Een nier is eigenlijk een grote filter die bestaat uit allemaal kleine filters. Bij mij zijn sommige kleine filters beschadigd en daardoor komen er afvalstoffen in mijn bloed die er niet horen."

- Geef de naam van de kleine filters waar Kim het over heeft.
- Leg uit dat de conclusie in haar tweede zin niet geheel juist is.

3/4 Nefrotisch syndroom.

Kim zegt: "De huisarts ontdekte dat ik te veel eiwit in mijn urine had, een teken dat je nieren niet goed werken."

Leg deze uitspraak van Kim met behulp van andere informatie uit de tekst uit.

4/4 Nefrotisch syndroom.

Prednison is een ontstekingsremmer. Een van de bijwerkingen is dat prednison de zoutafgifte van de nieren remt.

Leg uit wat dat te maken heeft met Kim's opmerking dat ze van prednison zo 'opgeblazen' wordt.

Voorurine.

Vier vloeistoffen P, Q, R en S worden onderzocht op de aanwezigheid van bepaalde stoffen en witte bloedcellen. De resultaten staan in de tabel: + betekent duidelijk aanwezig, - betekent niet of nauwelijks aanwezig.

afbeelding

Welke van de vloeistoffen P, Q, R en S kan voorurine van de mens zijn?

De vloeistof

Organen.
Zie figuur B 1352 van de bijlage.

Welke van de stoffen suiker, keukenzout (NaCl) en ureum bevinden zich doorgaans aantoonbaar in de vloeistof in de holte van orgaan 3?

2/2 Bloedsomloop.
Zie figuur B 1285 van de bijlage.

Op welke van de plaatsen 2, 4 en 7 is de ureumconcentratie in het bloed het laagst?

Hepatitis-A.
Zie figuur B 3619 van de bijlage.

Tekst:
Hepatitis-A is een infectieziekte van de lever, veroorzaakt door het hepatitis-A-virus. Opvallende symptomen van hepatitis-A zijn onder andere: koorts, hoofdpijn, vermoeidheid en diarree, gevolgd door donkere urine en lichtgekleurde ontlasting. Hepatitis-A is erg besmettelijk. Het virus bevindt zich in de ontlasting. Overal waar de hygiëne en de sanitaire voorzieningen te wensen overlaten, bestaat een risico op hepatitis-A infectie. Water waarin riolen uitkomen en waarin gezwommen wordt, is niet alleen een directe infectiebron voor zwemmers, maar ook een indirecte wanneer schaal- en schelpdieren zoals garnalen, oesters en mosselen gegeten worden.
Deze dieren voeden zich onder andere met materiaal uit ontlasting. Mensen uit welvarende landen, zoals Nederland, hebben meestal geen weerstand tegen hepatitis-A. Daarom wordt iedere Nederlander die naar een risicogebied gaat en als kind geen hepatitis-A heeft gehad, geadviseerd zich te laten inenten. Voor een reiziger die een enkele keer voor korte tijd en onder goede hygiënische omstandigheden in een risicoland verblijft, kan passieve immunisatie afdoende zijn. Actieve immunisatie wordt geadviseerd aan degenen die geregeld of langdurig reizen naar risicolanden.

Leg uit waardoor als gevolg van diarree de urine donkerder van kleur kan worden.

A dog called Wanda.

In de 19e eeuw werd het ziektebeeld acromegalie bij de mens beschreven. Bij dit ziektebeeld hoort onder andere het vrijkomen van grote hoeveelheden groeihormoon. Groeihormoon wordt door de hypofyse gemaakt. Kaken, handen en voeten worden door de hoge concentratie groeihormoon in het bloed sterk vergroot. Een tumor in de hypofyse kan dit ziektebeeld veroorzaken.
In 1964 toonde de dierenarts Joannes Juda Groen aan dat dit ziektebeeld ook bij honden voorkomt. Hij beschreef de geschiedenis van een herdershond waarbij zich na een loopsheid diabetes (suikerziekte) had ontwikkeld. De hond had dikke poten en een kop met grote kaken.

Welke stof als gevolg van diabetes vond Groen in de urine van deze hond?

Enkele organen.

Is de ureumconcentratie van het bloed in bloedvat S lager dan, gelijk aan of hoger dan de ureumconcentratie van het bloed in bloedvat P?

2/2 Een survivaltocht.

Behalve reservestoffen is Prosperi ook eiwitten gaan dissimileren.

Welke stof wordt daardoor in verhoogde concentratie door de nieren uitgescheiden?

Uitscheiding.

Een van de stoffen die de mens uitscheidt, is ureum. Ureum wordt gevormd bij de afbraak van bepaalde organische stoffen.

Noem het orgaan waarin de vorming van ureum plaatsvindt.
- Bij afbraak van welke groep organische stoffen wordt ureum gevormd?

Jeugddiabetes.
Zie de figuren A 839 en B 3625 van de bijlage.

In de afbeelding met het schema van de werking van een kunstnier is te zien dat de stroomrichting van de spoelvloeistof tegengesteld is aan die van het bloed (dit heet het tegenstroomprincipe).

Zie figuur B 3625 van de bijlage.

In de afbeelding wordt de afgelegde weg van de bloedstroom en de vloeistofstroom aangegeven met een lijn met pijlen. De concentratie van afvalstoffen is verticaal uitgezet.

Welke afbeelding is juist?

Hersencentra.
Zie figuur B 4688 van de bijlage.

Een Groningse arts deed onderzoek naar incontinentie. Hij ontdekte dat er in de hersenen drie centra bij het plassen zijn betrokken. Als bij een gezond persoon de blaas vol is, gaan er via het ruggenmerg impulsen naar de hersenen. In het Emotioneel Motorisch Centrum (EMC) wordt bepaald of het veilig is om te plassen. Is dat het geval, dan gaan er impulsen naar het Plascentrum (PC). Via het ruggenmerg wordt nu het plassen in gang gezet: de sluitspier van de blaas wordt ontspannen en de blaaswandspier aangespannen. Is de situatie onveilig, dan gaan er impulsen naar het Continentiecentrum (CC): de plas moet worden opgehouden. Als dat laatste centrum niet goed werkt, kan de plas niet worden opgehouden: er is sprake van incontinentie.
In de afbeelding is een model geschetst van de drie centra, EMC, PC en CC, de sluitspier, de blaaswandspier en de zintuigen in de blaas.
De genummerde pijlen geven effecten aan: een + betekent een stimulerend effect, een - een remmend effect.

Iemand plast op een ‘veilige' plek.

Geef in de goede volgorde aan:

- de nummers van de banen die dan impulsen doorgegeven van de zintuigen naar de sluitspier, en
- de nummers van de banen die impulsen doorgegeven van de zintuigen naar de blaaswandspier.