Oefentoets Biologie: Genetica - kansen | HAVO 4/HAVO 5

Kansberekening.

Een vrouwelijk zoogdier is heterozygoot voor vijf eigenschappen, waarvan de genen niet gekoppeld zijn.

Hoe groot is de kans, dat zij een eicel vormt met uitsluitend de recessieve allelen van de betrokken genen?

Kans op een dochter.

Een ouderpaar heeft drie zonen en geen dochters.

Hoe groot is - in theorie - de kans dat het eerstvolgende kind een dochter zal zijn?

Gekleurde muizen.

Bij bepaalde muizen zijn individuen met een genotype aa, grijs, met een genotype Aa, geel terwijl individuen met het genotype AA in een vroeg embryonaal stadium sterven.

Het percentage gele muizen in de F₁ zal na een aantal worpen bij een kruising van

afbeelding

Een letaal allel.

In een X-chromosoom van een fruitvliegje is door mutatie een recessief letaal allel ontstaan. Individuen met het door dit recessieve allel bepaalde fenotype sterven reeds in een embryonaal stadium. Het geslacht van een fruitvliegje wordt op dezelfde wijze bepaald als bij de mens.
Naar aanleiding van deze mutatie worden twee beweringen gedaan:

I. Dit recessieve allel kan alleen door mannetjes aan het nageslacht worden doorgegeven.
II. Van de talrijke nakomelingschap van een vrouwtje met dit recessieve allel, bestaat 1/3 deel uit mannetjes en 2/3 deel uit vrouwtjes.

Letale genen.

Bij Drosophila zijn letale allelen bekend, gelegen op een X-chromosoom. Letale allelen kunnen er de oorzaak van zijn dat individuen reeds als embryo sterven.

Van welke van beide ouders kan zo'n letaal allel in een bevruchte eicel afkomstig zijn?
Is dit allel dominant of recessief?

afbeelding

Letale genen.

Bij kippen heeft een haan XX en een hen XY als geslachtschromosomen.
Het komt voor dat een hen zich ontwikkelt tot haan en geslachtscellen kan produceren.
Een dergelijke haan wordt gekruist met een normale hen.
Er kunnen dan onder meer YY-individuen ontstaan; deze sterven evenwel in een vroeg embryonaal stadium.

Hoe groot is de kans dat de eerste nakomeling een normale haan is?

Letale genen.

Bij bepaalde muizen zijn individuen met het genotype qq zwart, met het genotype Qq geel, terwijl individuen met het genotype QQ in een vroeg embryonaal stadium sterven.
Een gele vrouwtjesmuis krijgt nakomelingen van een gele mannetjesmuis.

Hoe groot is de kans dat de eerstgeboren nakomeling zwart is?

Een dodelijke combinatie.

In een X-chromosoom van een fruitvliegje is door mutatie een recessief letaal allel ontstaan. Individuen met het door dit recessieve allel bepaalde fenotype sterven reeds in een embryonaal stadium. Het geslacht van een fruitvliegje wordt op dezelfde wijze bepaald als bij de mens.
Naar aanleiding van deze mutatie worden twee beweringen gedaan:

I. Dit recessieve allel kan alleen door mannetjes aan het nageslacht worden doorgegeven.
II. Van de talrijke nakomelingschap van een vrouwtje met dit recessieve allel, bestaat 1/3 deel uit mannetjes en 2/3 deel uit vrouwtjes.

Letale allelen.

Een recessief allel wordt letaal genoemd als een individu dat dit recessieve allel bezit en niet het dominante, normale allel, voor of bij de geboorte sterft.
Een bepaald recessief allel bij fruitvliegjes is letaal en bovendien X-chromosomaal.

Kunnen er volwassen fruitvliegjes voorkomen die dit letale allel bezitten?
Zo ja, welk geslacht hebben deze fruitvliegjes?

Manxkatten.

Manxkatten hebben geen staart. Deze katten hebben een dominant allel voor het ontbreken van de staart.
Kattenembryo's die homozygoot zijn voor deze eigenschap, sterven al in een vroeg stadium.

Hoe groot is de kans dat een jong, dat wordt geboren uit een paring van twee manxkatten, een staart heeft?