Oefentoets Biologie: Voeding | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 14

2/5 Bacteriën in het verteringskanaal.

Veel koolsoorten bevatten vezels.
Koolhydraten in die vezels worden door menselijke enzymen in het verteringskanaal niet verteerd.
Bacteriën in het verteringskanaal breken deze onverteerbare koolhydraten wel af.

In welk deel van het verteringskanaal komen veel bacteriën voor die onverteerbare resten afbreken?

3/5 Bacteriën in het verteringskanaal.
Zie figuur B 3116 van de bijlage.

Voor microscopisch onderzoek wordt een preparaat gemaakt van ontlasting. In dat preparaat bevinden zich onder andere bacteriën, cellen van een koolplant en cellen van de darmwand. In de afbeelding zijn deze drie soorten cellen weergegeven.

Welke letter geeft bacteriën aan?

4/5 Bacteriën in het verteringskanaal.

In het verteringskanaal maken bacteriën bij de afbraak van koolhydraten gassen zoals methaan, waterstof en zwavelwaterstof.
Als iemand een wind laat, komen deze gassen naar buiten.
De samenstelling van het gasmengsel hangt af van wat er gegeten is.
In de onderstaande tabel staat hoe die samenstelling kan zijn.
afbeelding

Gemiddeld zit er 200 milliliter van dit gasmengsel in het verteringskanaal.

Hoeveel milliliter methaan zit er maximaal in deze hoeveelheid gas?

[invulveld] mL.

-

5/5 Bacteriën in het verteringskanaal.

Vooral na het eten van kool moet iemand veel winden laten, omdat kool veel vezels met onverteerbare koolhydraten bevat.
Sam eet 250 gram gekookte spitskool.
Hieronder is een deel uit de voedingsmiddelentabel afgebeeld met de analyse per 100 gram eetbaar gedeelte van het voedingsmiddel.
afbeelding

Hoeveel gram vezels bevat de spitskool die Sam eet? Leg je antwoord uit met een berekening.

-

1/3 Aambeien.

In een folder staat de volgende informatie over aambeien:
Aan het eind van het darmkanaal zit een sluitspier.
Aan de binnenkant van die sluitspier bevinden zich zwellichaampjes met daarin kleine bloedvaatjes.
Door te veel druk op de zwellichaampjes kunnen aambeien ontstaan.
Zolang de aambeien aan de binnenkant van de darm blijven, geven ze weinig klachten.
Als ze buiten de sluitspier gedrukt worden, veroorzaken ze pijn en jeuk.

Wat is de naam van de sluitspier aan het eind van het darmkanaal?

De [invulveld].

2/3 Aambeien.

Behoren de bloedvaatjes in de zwellichaampjes alleen tot de grote bloedsomloop, alleen tot de kleine bloedsomloop of tot beide?

3/3 Aambeien.

Mensen met een harde ontlasting hebben eerder last van aambeien. Daarom raadt de folder aan:

Zorg dat u genoeg beweegt en drink 6 tot 8 glazen vocht per dag. Eet vezelrijke voeding.

Noem twee verschillende voedingsmiddelen die veel vezels bevatten.

1/5 Vegetarische rookworst.

Een vegetariër is iemand die geen vlees of vis eet.
In de winkels zijn steeds meer producten te koop die voor een vegetariër geschikt zijn.
Zo bestaat er vegetarische rookworst, die gemaakt wordt van planten.
In de afbeelding zijn etiketten van twee soorten rookworst weergegeven.
afbeelding
Vergelijk etiket 1 met etiket 2.

Leg uit waarom alleen vegetarische rookworst voedingsvezels bevat.
Gebruik hierbij de bovenstaande informatie.

-

2/5 Vegetarische rookworst.

Vegetarische rookworst bevat een bepaald mineraal.
afbeelding

Schrijf de naam van het mineraal op dat in vegetarische rookworst voorkomt.

Dit mineraal is [invulveld].

-

3/5 Vegetarische rookworst.

Uit welk ingrediënt is het vet van de vegetarische rookworst afkomstig?
afbeelding

4/5 Vegetarische rookworst.

Een deel van de voedingsstoffen uit de vegetarische rookworst moet eerst worden verteerd. Daarna kunnen deze stoffen in het bloed worden opgenomen.
afbeelding
Welke voedingsstoffen moeten eerst worden verteerd voordat ze in het bloed worden opgenomen?

-

5/5 Vegetarische rookworst.

In welk deel van de darmen worden de meeste voedingsstoffen in het bloed opgenomen?

In de darm.

Kabeljauw
Zie figuur B 5823 van de bijlage.

1 gram eiwit levert 17 kJ
1 gram koolhydraat levert 17 kJ
1 gram vet levert 38 kJ

Kabeljauw bestaat voor 18% uit eiwitten, 0.5% uit vet en 0% uit koolhydraten.

Hoeveel kilojoules zit er in 100 gram kabeljauw?

- kJ

En hoeveel kilocalorieën is dat?

- kcal

1/2 Vruchtensap.

Bekijk onderstaande tabel.
afbeelding

Welke vitamine zit er in alle drie vruchtensappen?

Dat is vitamine .

2/2 Vruchtensap.

De gebruikte vruchtensappen waren: verse appelsap, gekookte appelsap en verse citroensap.
afbeelding

Zet de sappen in de rechter kolom bij de juiste letters in de linker kolom.

Vogelkoppen.
Zie figuur B 5825 van de bijlage.

De tekeningen hiernaast geven vier vogelkoppen weer.
De vorm van de snavel is aangepast aan het soort voedsel.

Welke kop is van een vogel die diertjes van de bodem van het wad eet?

- kop

En welke kop is van een vogel die plankton uit het water zeeft?

- kop

Schedel met gebit.
Zie figuur B 5826 van de bijlage.

De hiernaast afgebeelde schedel met gebit is van een .

Gebitten van muizen.

Spitsmuis en rosse woelmuis zijn vrijwel even groot. Een belangrijk verschil is te zien aan hun gebit. De spitsmuis heeft een rij scherpe gebitsonderdelen, de rosse woelmuis heeft kleine hoektanden en licht geplooide kiezen.

Wat valt er over hun darmlengte te zeggen?

Ratten bestrijden.
Zie figuur B 5831 van de bijlage.

Een rattenbestrijdingsmiddel belemmert de werking van vitamine K in de rat.

Welk probleem ontstaat er daardoor bij het dier?

Grafiek over voedsel.
Zie figuur B 5833 van de bijlage.

Wat is de juiste beschrijving van het verband tussen voedsel en de buitentemperatuur, dat je in de grafiek (zie afbeelding) vindt?