Oefentoets Biologie: Chemie | HAVO 4/HAVO 5 | variant 1

Een 4% suikeroplossing.

Een leerling heeft nauwkeurig 1 gram suiker afgewogen. Ze wil hiermee een suikeroplossing maken van 4%.

In hoeveel gram water moet ze deze hoeveelheid suiker dan oplossen?

De concentratie van een suikeroplossing.

Een leerling heeft nauwkeurig 2 gram suiker afgewogen.
Ze doet deze suiker in een reageerbuis en voegt hier 18 gram water aan toe. Ze schudt goed.

Welke concentratie zal de suikeroplossing hebben, als alle suiker volledig is opgelost?

Eiwitten & Enzymen.

I. Eiwitten zijn opgebouwd uit aminozuren.
II. Onder optimumtemperaturen blijven enzymen heel; daarboven gaan ze kapot.

Eiwitten.

Welke elementen komen naast koolstof altijd in aminozuren voor?

Elementen in eiwitten, koolhydraten en vetten.

Organismen bestaan uit onder andere eiwitten, koolhydraten en vetten.

Welke elementen komen in elk van deze drie stoffen voor?

Opbouw vet.

Een vet is opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Een molecuul schematisch afgebeeld.
Zie figuur B 1147 van de bijlage.

Welk molecuul staat in de figuur afgebeeld?

1/2 Stoffen uit de degenkrab.

Uit degenkrabben, levende fossielen die leven langs de stranden van de oostelijke Verenigde Staten, worden twee interessante stoffen gewonnen.
Eiwitten uit het bloed van deze dieren binden heel effectief aan gifstoffen (toxinen) van allerlei bacteriën. Daardoor zijn ze goed bruikbaar bij het testen van de steriliteit van medicijnen die via een infuusvloeistof rechtstreeks in de bloedbaan worden gebracht.

Leg uit waardoor hier het degenkrab-eiwit toegepast kan worden.

2/2 Stoffen uit de degenkrab.

Degenkrabben hebben in hun schild de stof chitine. Deze stof is (1) niet giftig (niet toxisch), (2) niet allergeen, (3) antimicrobieel en (4) afbreekbaar door het lichaam. Chitine wordt veel toegepast in verbanden bij brandwonden. Dat (1) (de non-toxiciteit) een goede eigenschap is, spreekt van zelf.

Door welke eigenschappen kan chitine nog meer zo goed toegepast worden bij brandwonden?

Een eiwit als kralensnoer.

Je kunt je een eiwit voorstellen als een kralensnoer.

Waaruit bestaan de 'kralen' in een eiwitmolecuul?

Een oplossing maken.

Als we 50 ml van een 0,1% zoutoplossing nodig hebben, terwijl we de beschikking hebben over een 20% zoutoplossing, dan moeten we mengen

Anorganische stoffen.

Welk van de hieronder genoemde stoffen is of welke zijn anorganisch?

Een onverzadigd vetzuur.

Men spreekt van een onverzadigd vetzuur als

Organische stof.

Welk element is de basis van elke organische stof?

Mossellijm.

"Botsplinters kunnen plakken is een veel gehoorde wens in de medische wereld', zegt dr. Mieke van der Leeden. 'Botsplinters van een verbrijzeld been kunnen op dit moment niet meer worden teruggeplaatst. Het enige dat rest is vlakschuren en dat kan leiden tot ontstekingsreacties." Lijmen zou volgens medici een hele goede optie zijn. Ook het lijmen van inwendige wonden na een operatie zou uitkomst bieden.
Gelukkig zijn er mensen die goed om zich heen kijken. De natuur heeft namelijk al een oplossing voor het probleem: plakken in een waterige en zoute oplossing. De blauwe zeemossel, Mytilus edulis, hecht zich zeer sterk aan vele objecten die in het zeewater liggen, drijven of staan. Ze doen dat met byssusdraden, waarin lijmeiwitten zitten. Deze lijmeiwitten bestaan uit lange ketens van aminozuren. Ze worden als een kleverig goedje uitgescheiden door de voetklier. Deze voetklier kan verschillende eiwitten produceren.

Waarin verschillen de verschillende eiwitten, die door de byssusdraden gemaakt worden, in elk geval?

Zij verschillen in hun .

Productiviteit.

Van suikerriet worden de stengels gebruikt om sacharose (rietsuiker) te winnen. Uit zaden van maïs worden zetmeel en vet (maïskiemolie) verkregen. Voor de productie van sacharose, vetten en zetmeel heeft de plant in ieder geval de elementen C, H en O nodig.

Zijn in sacharose, vetten en zetmeel ook elementen als N, P of S ingebouwd?

afbeelding

Papier uit de lagune van Venetië.

Bij rotting komt een 'doordringende stank' vrij. Deze stank wordt veroorzaakt door waterstofsulfide (H₂ S) en ammoniak (NH₃ ).

Bij de afbraak van welke organische stof of stoffen komen H₂ S en NH₃ vrij?