Oefentoets Biologie: Gedrag - Territorium | VWO 3/VWO 4/VWO 5

Jaguars en cheeta's.

Jaguars deponeren hun uitwerpselen en cheeta's hun urine om

Relatievormen bij de heggenmus.
Zie figuur A 1180 van de bijlage.

Een bekende vogel van de Britse eilanden is de heggenmus.
Ieder van de vrouwtjes van deze soort verdedigt een territorium dat in de figuur hiernaast wordt aangegeven door een rechthoek met ononderbroken lijn. Hierin kunnen ze bijgestaan worden door één of twee (alfa en beta) mannetjes, waar ze geen vaste relatie mee hebben. De getallen in de figuur geven aan hoeveel jongen er per mannetje en per vrouwtje in een seizoen zijn grootgebracht. Merk op dat er verschillende mannetje-vrouwtje combinaties mogelijk zijn. De pijlen (I, II, III en IV) in de figuur geven de richting aan van mogelijke veranderingen in het bestaande voortplantingsgedrag.

Bepaal met behulp van de figuur welk mannetje/vrouwtje een verandering van het paringssysteem in de richting van de pijl poogt te krijgen.
Zet de juiste vogels bij de pijlen I t/m IV.
I = [invulveld]
II = [invulveld]
III = [invulveld]
IV = [invulveld]

Gibbons.

Bij gibbons in Thailand wordt het territorium van een paar verdedigd door

Territoriumgedrag bij vogels.

Bij een bepaalde vogelsoort hebben de volwassen mannetjes rode borstveren. Deze mannetjes vertonen territoriumgedrag: ze verjagen indringers op een agressieve manier.
Aan een volwassen mannetje van deze soort werden modellen getoond van:

1. een normale jonge vogel met bruine borstveren;
2. een normale volwassen vogel met rode borstveren;
3. een jonge vogel met rode borstveren;
4. een volwassen vogel met bruine borstveren.

Wat is de juiste volgorde van sterk agressief naar steeds minder agressief gedrag?

Polygynie.

Beschouw de volgende beweringen:

I. Voor mannetjes heeft polygynie het voordeel dat er voor de jongen door meer dan één vrouwtje voedsel wordt gebracht.
II. Voor vrouwtjes heeft polygynie het nadeel dat ze zorg van mannetjes moeten delen want de bijdrage aan het voeren van de jongen door een mannetje is belangrijk voor de overlevingskansen van de jongen.
III. Voor vrouwtjes heeft polyandrie het nadeel dat de mannetjes waarmee ze paart zich ten opzichte van elkaar agressief gedragen.
IV. Voor mannetjes heeft polyandrie het nadeel dat ze zelf minder nakomelingen hebben (gedeeld vaderschap).

Welke twee zijn juist?

Hanuman-langoer.
Zie figuur B 5339 van de bijlage.

In een dierentuin bleek een dominant mannetje van de Hanuman-langoeraap de jongen van de vorige bezitter van zijn harem niet te doden, iets dat in de natuur vaak gebeurt.

Wat is de meest waarschijnlijke verklaring?

Goudspecht.
Zie de figuren B 5369, B 5370 en figuur B 5371 van de bijlage.

Bij de Amerikaanse goudspecht (Colaptes auratus) lijken het mannetje en het vrouwtje zeer sterk op elkaar. Het enige opvallende verschil is het kleine zwarte 'snorretje’ van het mannetje (zie afbeeldingen).
Vrouwtjes die een kunstmatige snor kregen opgeplakt werden aangevallen door mannetjes en uit het territorium verjaagd. Het is ook mogelijk de snor van mannetjes over te schilderen met de kleur van de naastgelegen veren. Mannetjes hebben dan 'geen snor’.
Zo zijn er dus zowel mannetjes als vrouwtjes met en zonder snor mogelijk. Dit leidt tot de volgende ontmoetingsmogelijkheden:

mannetje vrouwtje
1. met snor met snor
2. met snor zonder snor
3. zonder snor met snor
4. zonder snor zonder snor

In welke van deze vier gevallen zal het mannetje het vrouwtje uit zijn territorium verjagen?
Geef alleen het/de juiste nummer(s).



-

Hanen op de territoriumgrens.

Op de gemeenschappelijke grens van hun territoria vertonen hanen soms het gedrag dat één of beide, in elkaars aanwezigheid, steentjes op gaan pikken.

Hoe kun je dit gedrag het beste omschrijven?