Oefentoets Biologie: Voortplanting | HAVO 4/HAVO 5 | variant 21

Een plant met sappige vruchten

Een kweker heeft een aantal zaden van een tropische plant gezaaid. Hieruit ontwikkelen zich 163 planten, waarvan er één bijzonder sappige vruchten heeft.

Teneinde planten te verkrijgen die alle hetzelfde genotype hebben als die met de bijzonder sappige vruchten,moet de kweker

Genderkliniek

Wat is de functie van een genderkliniek?

Ongeslachtelijke voortplanting

In welk geval is er geen sprake van ongeslachtelijke voortplanting?

1/3 Waris Dirie.
Zie figuur B 5875 van de bijlage.

De Somalische Waris Dirie baarde veel opzien met haar boek 'Desert Flower' (Nederlandse vertaling 'Mijn woestijn') waarin zij de FGM (Female Genital Mutilation = verminking van vrouwelijke geslachtsdelen) aan de orde stelde. Het gaat hierbij om het geheel of gedeeltelijk verwijderen van de clitoris (clitoridectomie) en soms ook van de kleine en de grote schaamlippen.

Met welk orgaan van het mannelijke voortplantingsstelsel is de clitoris vergelijkbaar?

2/3 Waris Dirie.

De grote en de kleine schaamlippen hebben een functie bij de bescherming van de schede tegen binnendringende ziekteverwekkers.
Er zijn verschillende manieren waarop het inwendige van ons lichaam wordt beschermd tegen ziekteverwekkers:

1. trilharen;
2. slijmlaag;
3. zuurvorming;
4. witte bloedcellen.

Welke van deze manieren komt of komen voor in de schede?

3/3 Waris Dirie.

Clitoridectomie wordt in bepaalde landen in het Midden-Oosten en in Afrika toegepast. Vooral uit het Somalië in Afrika komen veel mensen naar Nederland. Daaronder zijn er nogal wat die voorstander zijn van clitoridectomie. Zij beroepen zich op cultuur en religie. Er zijn ook tegenstanders van deze ingreep. Zij zien het als mishandeling van vrouwen.
Stel dat jij in een adviescommissie zit die de regering moet adviseren over toelaten of verbieden van clitoridectomie.

Noem een biologisch argument dat je zou kunnen aanvoeren voor een verbod van clitoridectomie in ons land.

Voortplanting.

Bekijk de twee fragmenten hiernaast, afkomstig uit een handboek voor jongeren, "Alles over je lichaam" van Ivan Wolffers.

In beide fragmenten zit een fout/ onnauwkeurigheid.
Noteer de twee fouten en schrijf er bij hoe het wel precies zit.

Inwendige bevruchting.

Welk van de volgende zaken is geen voordeel dat voortkomt uit inwendige bevruchting?

Baring.

Welke verschijnselen doen zich achtereenvolgens bij de baring voor?

Tweeling.

Bij een niet-identieke tweeling kunnen beide kinderen van mannelijke geslacht zijn.

Wat is hiervan de oorzaak?

2/3 Voortplantingssysteem van een vrouw.
Zie figuur B 5884 van de bijlage.

In welke volgorde zouden de vier tekeningen moeten worden geplaatst om de veranderingen in de uterus gedurende de menstruatiecyclus te laten zien?

Snoeken.
Zie figuur B 3805 van de bijlage.

In het Nederlandse zoete water komt, net zoals in de rest van Europa en Azië, de snoek, Esox lucius, voor. In de wateren van de Verenigde Staten en Canada komen de snoeksoorten Esox masquinongy en Esox niger voor en van Esox americanus de ondersoorten Esox americanus americanus en Esox americanus vermiculatus.
In de afbeelding is het verspreidingsgebied van snoeken weergegeven.
Omdat de snoek een geliefde sportvis is, heeft men in kwekerijen snoeken gekruist en de nakomelingen in viswater uitgezet. In gevangenschap zullen snoeken van dezelfde soort gemakkelijk nakomelingen krijgen. Men heeft ook geprobeerd exemplaren van verschillende snoeksoorten met elkaar te kruisen.

Tussen welke van de hierboven genoemde vier Noord-Amerikaanse snoeken is een kruising met zekerheid succesvol?

Brazilië.

In Brazilië heeft een verontruste wetenschapper zich ingezet voor het behoud van het regenwoud. Hij heeft zich ontwikkeld tot zakenman en allerlei initiatieven genomen om de export van andere woudproducten dan tropisch hardhout te bevorderen. "Als zakenlieden en de industrie de mogelijkheden van het woud zien, zullen veel mensen, vooral in Brazilië zelf, zich realiseren dat kappen en afbranden dwaas is". De zakenman heeft onder andere capuacu-ijsjes op de markt gebracht. De capuacu is de zoete vrucht van een palmboom.

Leg uit welke betekenis zo'n zoete, lekker smakende vrucht voor de palmboomsoort heeft.

Bestrijding van plagen.

Vrouwelijke bladluizen zijn in staat om langs parthenogenetische weg (een vorm van ongeslachtelijke voortplanting) 25 dochters per dag voort te brengen, die op hun beurt weer na ongeveer 10 dagen in staat zijn zich voort te planten.
Vergelijk ongeslachtelijke voortplanting en geslachtelijke voortplanting bij gelijkblijvende milieuomstandigheden.

Leg uit dat bij gelijkblijvende milieuomstandigheden ongeslachtelijke voortplanting voordeliger is dan geslachtelijke voortplanting.