Oefentoets Biologie: Ordening | HAVO 4/HAVO 5 | variant 9

3/4 Leven van radioactieve straling.
Zie figuur C 414 van de bijlage.
De tolerantiecurve van organismen voor de factor radioactieve straling wijkt af van die van de optimumcurves die voor veel abiotische factoren gelden.

Welk van de afgebeelde diagrammen geeft het beste de curve van de melaninehoudende schimmel en de curve van de mens weer?

4/4 Leven van radioactieve straling.
Zie figuur B 4685 van de bijlage.

Bij mensen, maar ook bij dieren, zorgt melanine voor de kleur van onder andere huid, haren en ogen. Een verstoring in één van de stappen in de aanmaak van melanine, resulteert in het bekende albino fenotype. Bij een grijs kattenras komt albinisme voor als een individu homozygoot recessief is voor het albinogen (genotype aa). In dit geval hebben de katten een witte vachtkleur. Bij de vachtkleur van dit ras speelt echter ook een ander gen (het gen 'white' W) een rol. Katten met het genotype Ww en WW zijn wit. De twee genen (a en W) zijn autosomaal en niet gekoppeld.

Kunnen uit een kruising tussen twee grijze katten, witte nakomelingen ontstaan?
Kunnen uit een kruising tussen twee witte katten, grijze nakomelingen ontstaan?

afbeelding

Organisatieniveaus.

Wat is de juiste rangschikking naar toenemende complexiteit van de biologische organisatieniveaus?

Definitie van een soort.

De meest volledige definitie van een soort is

Soortnaam.

Bij de soortnaam Herbus risus mattus Bach. (het dronkemanskruid) betekent

1/2 Euglena.
Zie figuur B 5595 van de bijlage.

Hiernaast is het organisme Euglena afgebeeld.
Op grond van een bepaald onderdeel kan Euglena bij het plantenrijk worden ingedeeld.

Welk onderdeel is dat?

De .

2/2 Euglena.
Zie figuur B 5595 van de bijlage.

Euglena zou bij het dierenrijk kunnen worden ingedeeld op grond van .

Indeling.

Waar kan men bij het maken van een indeling van het dierenrijk het beste op letten?

Op de .

Naamgeving.

In een flora treft men aan de naam:
Wilgeroosje, Epilobium angustifolium L. (Chamaenerion angustifolium Scop.).

Het betreft hier

Protococcus.
Zie figuur B 5619 van de bijlage.

Een preparaat van de boomalg Protococcus spec. kan er uitzien als in de afbeelding hiernaast.

Hoe is de volgorde van de delingsstadia, indien van één cel wordt uitgegaan?

Een organisme op een andere planeet.

Stel dat er een organisme gevonden wordt op een andere planeet. Het kan zich delen, maar niet zelf voedsel vormen.

Wat voor organisme is het waarschijnlijk?

Soorten mensen.

Lees de tekst hieronder.

afbeelding

Om hoeveel soorten en hoeveel geslachten gaat het in deze opsomming?

Op zoek naar nieuwe soorten.
Zie figuur B 5629 van de bijlage.

Een bioloog is op zoek naar nieuwe soorten.

Waar is de kans op het vinden van nieuwe soorten het grootst?

Hoofdafdelingen.
Zie figuur B 5700 van de bijlage.

In de afbeelding hiernaast zijn vertegenwoordigers van drie verschillende soorten afgebeeld.

Tot hoeveel hoofdafdelingen (phyla) horen deze soorten?

Deze soorten horen tot .

1/3 Microbiologische ontdekkingen.

Aan het eind van de negentiende eeuw werd duidelijk dat er behalve bacteriën nog een ander type micro-organisme bestaat. In Nederland ontdekte Martinus Beijerinck dat de veroorzaker van de tabakmozaïekziekte niet door zeer fijne bacteriefilters werd tegengehouden. Later bleek het te gaan om een virus dat het tabakmozaïekvirus (TMV) werd genoemd.

Welke conclusie zal Beijerinck hebben getrokken uit de waarneming dat de ziekteverwekker niet door bacteriefilters werd tegengehouden?

2/3 Microbiologische ontdekkingen.

Bacteriën worden in de biologie tot een apart rijk gerekend.

Noem een eigenschap waardoor zij zich, afgezien van de grootte, onderscheiden van de vertegenwoordigers van drie andere rijken.

3/3 Microbiologische ontdekkingen.

Een andere ontdekking van Beijerinck was dat bacteriën uit tuinaarde goed konden groeien in een voedingsvloeistof zonder stikstofverbindingen waardoorheen lucht werd geleid.

Om welk van de volgende typen bacteriën ging het hier?

Zilte schijnspurrie en Stomp kweldergras.

Tekst:
Op verschillende plaatsen langs wegen worden de laatste jaren plantensoorten aangetroffen die vroeger alleen langs de zeekust voorkwamen. De oorzaak daarvan is het overvloedig strooien van pekel in de winter.
Pekelzout is voornamelijk NaCl. Het gaat in dit geval om de plantensoorten Zilte schijnspurrie (Spergularia salina) en Stomp kweldergras (Puccinellia distans).
Planten van beide soorten groeien op kale plaatsen in zilte terreinen. Kale plaatsen zijn vaak het gevolg van betreding, waardoor de grond wordt verdicht.

bewerkt naar: Nederlandse Oecologische Flora, deel 1, E. J. Weeda e.a., Hilversum, 1985, 202

Zilte schijnspurrie en Stomp kweldergras zijn geen nauw verwante soorten.

Geef aan waaruit dat blijkt.

Metromuggen in Londen.

Muggen van de soort Culex pipiens raakten honderd jaar geleden, bij de aanleg van de metro in Londen, ingesloten. Voor deze muggen zijn vogels de natuurlijke gastheer. Vogels zijn er echter niet veel in de metrotunnels; muizen en ratten daarentegen wel. Deze metromuggen zijn in relatief korte tijd geëvolueerd tot een soort, die zich voedt met het bloed van muizen en ratten. De omstandigheden in de metrogangen zijn gunstig voor de muggen. De temperatuur is er relatief hoog en er zijn waterplassen.
De metromuggen zijn vrijwel niet meer in staat om nog te paren met de oorspronkelijke soort Culex pipiens.

Bewerkt naar: Volkskrant, 5-9-1998

Kun je, uitsluitend op grond van het feit dat de metromuggen een andere gastheer hebben dan Culex pipiens, concluderen dat het om verschillende soorten gaat, zoals in het krantenbericht is vermeld? Leg je antwoord uit.

Coloradokevers.

De Coloradokever leeft onder andere op de Aardappel (Solanum tuberosum L.), op de Tomaat (Solanum lycopersum L.) en op Bitterzoet (Solanum dulcamara L.).

Behoren deze planten tot hetzelfde genus (geslacht)?
En tot dezelfde soort?