Deze oefentoets bevat 16 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
16
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
HAVO 4, HAVO 5
NVON
cc-by-sa-40
Iemand trapt in een punaise.
Iemand trapt in een punaise. Dit leidt achtereenvolgens tot:
1. het ogenblikkelijk optillen van de voet,
2. het voelen van pijn,
3. het grijpen naar de voet,
4. het uitschelden van de persoon die de punaise heeft laten liggen.
Bij welke activiteiten zijn de grote hersenen betrokken?
Honkbalspelen & hersenen.
Zie figuur C 12 van de bijlage.
Een honkbalwerper staat klaar voor het aangooien van de bal. Hij bekijkt goed welke slagman tegenover hem staat en welke tekens de achtervanger (catcher) hem geeft. Aan de hand van deze gegevens beslist hij hoe hij de bal zal gooien.
Vervolgens gooit hij de bal met een mooie boog naar de catcher. De slagman mist de bal voor de derde keer en is uit!
In welk deel van de hersenen van de werper vinden de processen plaats die leiden tot de beslissing hoe hij de bal wil gooien?
afbeelding
Samentrekking van een skeletspier.
De impulsen voor een willekeurige samentrekking van een skeletspier ontstaan in
Het bewustworden van prikkels.
Wanneer wordt een mens zich bewust van prikkels?
Een bewuste uitvoering van een beweging.
Zie figuur B 532 van de bijlage.
De tekening stelt een overlangse doorsnede van de hersenen van een mens voor.
De impulsen voor de bewuste uitvoering van een beweging ontstaan in de hersenen.
In welk van de aangegeven gebieden ontstaan deze impulsen in de eerste plaats?
afbeelding
Een horizontale doorsnede door de grote hersenen.
Zie figuur B 127 van de bijlage.
De tekening geeft een horizontale doorsnede weer door de grote hersenen van de mens. Over het merg en de schors van de grote hersenen worden de volgende beweringen gedaan:
1. in het merg komt geen myeline voor,
2. door verwerking van impulsen in de schors kan de mens zich bewust worden van prikkels.
3. door het merg verlopen impulsen naar de kleine hersenen.
Welke bewering(en) is (zijn) juist?
afbeelding
Gewaarwording van geluid of licht.
Als een zintuig van een mens wordt geprikkeld, ontstaan er impulsen.
Deze impulsen kunnen leiden tot een bewuste gewaarwording, bijvoorbeeld van geluid of licht.
Waarvan hangt het af welke soort gewaarwording ontstaat?
Het zenuwstelsel van de mens & andere zoogdieren.
Het zenuwstelsel van de mens is wat de bouw betreft vergelijkbaar met dat van de meeste zoogdieren. Door de zeer sterke ontwikkeling van een bepaald deel van het zenuwstelsel kan de mens, in vergelijking met de meeste zoogdieren, op een meer gevarieerde manier reageren op prikkels uit zijn omgeving.
Welke van de volgende onderdelen van het zenuwstelsel van de mens is in vergelijking met dat van andere zoogdieren zo sterk ontwikkeld?
Zenuwcellen.
Bepaalde zenuwcellen van de mens geleiden impulsen vanaf een motorisch centrum in de grote hersenen naar het ruggenmerg.
Waar bevinden zich de cellichamen van deze zenuwcellen?
Geneesmiddelen testen.
Waarop zal een geneesmiddel tegen hoofdpijn met name effect hebben?
Een parasiet knoeit met de psyche.
De eencellige parasiet Toxoplasma gondii komt bij één op de drie mensen voor in het zenuwstelsel en in de spieren. Daar kan de parasiet jarenlang verblijven, zonder duidelijke ziekteverschijnselen te veroorzaken. De parasiet komt binnen via besmet vlees of besmette vis. Ook veel muizen zijn besmet. Besmette muizen blijken zich actiever en minder voorzichtig te gedragen dan niet-besmette muizen. De Tsjech Jaroslav Flegr beweerde dat deze gedragsverandering door Toxoplasma wordt veroorzaakt.
Welk deel van het zenuwstelsel is bij deze gedragsverandering door Toxoplasma gondii naar verwachting het meest beïnvloed?
Ongewenste geluiden.
Zie figuur A 993 van de bijlage.
Een aantal uren na de maaltijd vult de dikke darm zich met voedselresten, afbraakproducten uit de gal, water en zouten. Het verwijderen van deze resten wordt defecatie genoemd en wordt deels bewust, deels onbewust via het zenuwstelsel geregeld (zie de afbeelding).
Op het einde van de endeldarm bevinden zich twee sluitspieren.
Als een kind nog niet zindelijk is, zorgt de druk in de gevulde endeldarm ervoor dat de binnenste sluitspier ontspant, zodat de darm geledigd wordt. De betrokken zenuwbanen lopen via het onderste deel van het ruggenmerg. De werking van deze spier gebeurt dus onbewust. Als een kind zindelijk is, worden zowel de binnenste als de buitenste sluitspier gebruikt. De zenuwbanen naar de buitenste sluitspier komen van de hersenschors.
Hoe leert een kind tijdens het zindelijk worden zijn ontlasting op te houden?
afbeelding
Infarcten en cholesterol.
Bij iemand die een herseninfarct heeft gehad, kunnen allerlei uitvalsverschijnselen optreden, zoals gevoelloosheid en verlammingen.
Leg uit waardoor bij een herseninfarct uitvalsverschijnselen kunnen ontstaan. Leg ook uit waardoor deze uitvalsverschijnselen in sommige gevallen tot gevoelloosheid en in andere gevallen tot verlammingen kunnen leiden.
1/2 Zebravink oefent zang tijdens slaap.
Als jonge zebravinken slapen, repeteren zij het gezang dat zij, als ze wakker zijn, van hun ouders horen. Zo leggen zij deze klanken in hun hersenen vast. Dit concluderen onderzoekers van de Universiteit van Chicago na proeven met zebravinken. De onderzoekers observeerden de activiteit in het hersendeel van de zebravinken dat betrokken is bij hun zang. Overdag vertoonden de neuronen in dit gebied een regelmatige, relatief zwakke activiteit. Tijdens de slaap waren echter plotseling uitbarstingen van grote activiteit waar te nemen van dezelfde neuronen.
In welk deel van de hersenen leggen de jonge zebravinken het gezang dat zij van hun ouders hebben gehoord, vast?
2/2 Zebravink oefent zang tijdens slaap.
Wat hebben de onderzoekers bij metingen aan de neuronen waargenomen tijdens uitbarstingen van grote activiteit?