Oefentoets Biologie: Voortplanting | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 17

1/4 Vaccin tegen zwangerschap.

Australische onderzoekers zijn begonnen met het uittesten van een anti-zwangerschapsvaccin bij vrouwen. Het vaccin is gemaakt uit het humane chorion gonadotropine hormoon (HCG) dat menselijke embryo's gedurende een bepaalde periode na hun ontstaan produceren. HCG werkt in op het gele lichaam in het ovarium. Het ingespoten “HCG-vaccin” zorgt ervoor dat er antistoffen worden gemaakt.
Intussen is de discussie al op gang of het hier een preventieve actie dan wel een abortus betreft.

bewerkt naar: Natuur en Techniek nr. 6 (1986)

Welk effect heeft de vaccinatie op de hormoonproductie van het gele lichaam?

2/4 Vaccin tegen zwangerschap.

Waarom wordt deze behandeling in de discussie als een abortus betiteld?

3/4 Vaccin tegen zwangerschap.

Het vaccin moet in de bloedbaan worden ingespoten. Als het vaccin in tabletvorm via de mond wordt toegediend, mislukt de vaccinatie.

Waardoor mislukt de vaccinatie bij de toediening van het vaccin via de mond?

4/4 Vaccin tegen zwangerschap.

Over deze vorm van vaccinatie worden de volgende beweringen gedaan:

1. Deze vorm van vaccinatie is een voorbeeld van actieve immunisatie.
2. Deze vorm van vaccinatie is een voorbeeld van passieve immunisatie.
3. Bij deze vorm van vaccinatie spelen T-helpercellen een belangrijke rol.
4. Bij deze vorm van vaccinatie zijn alle ingespoten vaccinmoleculen betrokken bij het tot stand komen van de humorale immuniteit.
5. De antistof die bij deze vorm van vaccinatie wordt gevormd, bestaat voornamelijk uit een koolhydraat.

Welk van deze beweringen is of welke zijn juist?

Schijfpoliepen.
Zie figuur B 5889 van de bijlage.

In het schema zijn stadia van de generatiewisseling van schijfpoliepen weergegeven.
Schijfpoliepen vormen door afsnoering van een deel van hun lichaam kwallen.
Kwallen maken na meiose gameten. Uit de zygote groeit tenslotte weer een nieuwe poliep.

In welk stadium of in welke stadia is zeker sprake van hetzelfde genotype als in stadium 1?

Een koe met twee kalfjes.

Als een koe een tweetal kalfjes baart die van verschillend geslacht zijn, blijkt het vrouwelijke kalf later vaak onvruchtbaar.

Welke van de onderstaande verklaringen is of welke zijn waarschijnlijk?

1. Het kan een mechanisme zijn dat helpt om inteelt te voorkomen.
2. Het kan helpen om te zorgen voor een geslachtsverhouding van 1:1.
3. Het kan letale allelen uit de populatie verwijderen.
4. Het kan een gevolg zijn van testosteron dat in de baarmoeder actief is.

Oestrogeenhormoon in afvalwater.
Zie figuur B 5890 van de bijlage.

Oestron en oestradiol zijn natuurlijke vormen van oestrogenen bij de mens. Deze stoffen worden uitgescheiden via de urine. Hetzelfde geldt voor ethinyl-oestradiol, een synthetisch hormoon dat voorkomt in anticonceptiepillen.
Oestrogenen in het water veroorzaken vervrouwelijking bij mannelijke vissen en kunnen mogelijk de voortplantingsmogelijkheden beperken, zoals is waargenomen bij voorn en forel.
In zoetwater is de biologische halfwaardetijd van synthetische oestrogenen ongeveer 10 x zo lang dan die van natuurlijke oestrogenen. De oestrogenen werken t.o.v. elkaar additief. Men heeft de concentratie oestrogenen in het water dat de waterzuiveringsinstallaties in Kopenhagen verlaat, gemeten.
In nevenstaande afbeelding zijn de concentraties van de drie genoemde oestrogenen te vinden, tezamen met de concentraties waarbij een vervrouwelijkend effect op vissen is gevonden.

- Leg uit dat oestrogenen een vervrouwelijkend effect kunnen hebben op mannelijke vissen.
- Welk hormoon heeft het sterkste effect?

Thomas Quasthoff.
Zie figuur B 5892 van de bijlage.

Hiernaast zie je de Duitse zanger Thomas Quasthoff, die een aangeboren afwijking aan zijn armen heeft. De afwijking is ontstaan door gebruik van het slaapmiddel thalidomide (Softenon) door zijn moeder tijdens de zwangerschap.

Kan Thomas kinderen krijgen met normale armen? Leg je antwoord uit.

Dassen.

De Vereniging Das en Boom meldt dat 1998 als een goed jaar beschouwd kan worden voor de dassenstand in Nederland, gezien het grote aantal meldingen van langs wegen dood aangetroffen dassen. Bij onderzoek van de doodgereden vrouwtjes bleek het aantal nakomelingen boven het gemiddelde van de voorgaande jaren te liggen.

Uit welk gegeven van de onderzochte dassen kon dat vooral worden afgeleid?

Zwanger.

Als een vrouw zwanger is, blijft de menstruatie uit.

Wat is de oorzaak van dit uitblijven?

Erfelijke afwijkingen.

Om erfelijke afwijkingen van een embryo vóór de geboorte op te sporen past men een vlokkentest toe.

Van wie zijn de te onderzoeken cellen afkomstig?

Eicel.

Het binnendringen van een spermacel in een eicel (secundaire oöcyt) bij de mens heeft voor gevolg dat

Voortplanting op twee manieren.

Wat is een voordeel van geslachtelijke reproductie boven ongeslachtelijke?

Geslachtelijke reproductie leidt, in vergelijking met ongeslachtelijke reproductie, in het algemeen tot

De pil.

In veel westerse landen heeft de anticonceptiepil een grote bijdrage geleverd aan de geboortebeperking.

Hoe voorkomt de pil zwangerschap?