Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
20
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
VWO 4, VWO 5, VWO 6
NVON
cc-by-sa-40
Een cholera-epidemie.
Als de Ganges en de Brahmaputra buiten hun oevers treden en overstromingen veroorzaken, treedt vaak een cholera-epidemie op.
De volgende verklaringen worden bedacht:
1. De resistentie van de mensen neemt af.
2. De cholerabacterie wordt sterker ziekteverwekkend.
3. Er komen meer bacteriesporen tot ontwikkeling door de hogere vochtigheidsgraad.
4. De bacteriën bereiken potentiële slachtoffers gemakkelijker.
Welk van deze verklaringen is of welke zijn juist?
Virusziekten.
Welke van de volgende ziekten worden alle door virussen veroorzaakt?
Multodisk.
Zie figuur B 5484 van de bijlage.
Wat slijm uit de keelholte van een patiënt met keelontsteking wordt geënt in een petrischaal met agar. Om te onderzoeken voor welke antibiotica de bacteriën resistent zijn, brengt men op de agar een zogenaamde Multodisk aan, waarin verschillende antibiotica zitten. Na enige dagen ziet men de reactie van de bacteriën ten opzichte van de genoemde antibiotica (zie afbeelding hiernaast).
Schijf 1 bevat Penicilline G.
Schijf 2 bevat Streptomycine.
Schijf 3 bevat Polymixine B.
Voor welk antibioticum of voor welke antibiotica zijn de bacteriën blijkbaar resistent?
afbeelding
Bacterieziekten.
Welke van de volgende ziekten worden alle door bacteriën veroorzaakt?
1/4 Tungiasis.
Tungiasis is een ontstekingsreactie van de huid, die veroorzaakt wordt door het binnendringen van een bevruchte vrouwelijke zandvlo (Tunga penetrans). Tungiasis werd voor het eerst gerapporteerd onder de bemanning van Columbus in 1492 op Haïti.
De ziekte komt o.a. voor in Suriname, waar de vlo sika wordt genoemd. De volwassen zandvlo is roodbruin. Het mannetje is ongeveer 0,5 mm lang. Het vrouwtje is groter, ongeveer 1 mm. De vlooien leven bij voorkeur op een warme, droge, schaduwrijke en zanderige bodem, in stoffige, slecht verzorgde hutten, veestallen en andere dierbehuizingen. Het bevruchte vrouwtje probeert zich in de huid van mens of dier in te graven. Ze heeft geen speciale graaforganen, maar boort zich snel, meestal binnen 5 min, in de huid. Na de huid binnengekomen te zijn, vergroot ze zich door het opzuigen van bloed en door de zich ontwikkelende eieren. Als haar achterlijf zwelt, kan ze een afmeting van één centimeter bereiken. De opperhuid omgeeft de gehele vlo, behalve de kop, die in de lederhuid doordringt. De achterste segmenten van het achterlijf blijven door een gat in de hoornlaag verbinding houden met de buitenwereld. Nadat de eieren naar buiten gebracht zijn, sterft het vrouwtje, verschrompelt en wordt uitgestoten.
Zie volgende scherm
3/4 Tungiasis.
Zie figuur B 5486 en figuur B 5487 van de bijlage.
Leg met behulp van de gegeven informatie uit dat deze ontsteking (zie afbeeldingen hiernaast) heel pijnlijk kan zijn.
afbeelding
afbeelding
4/4 Tungiasis.
Leg uit dat de beschreven positie, met de kop in de lederhuid en het achterlijf naar buiten stekend, functioneel is voor de vlo.
Kanker bij kappers.
In een artikel in een krant stond dat kappers kanker kunnen krijgen van haarkleuringstoffen.
In het wetenschappelijke artikel waarop dat krantenartikel was gebaseerd stond minder stellig "waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen".
Waarom zeggen de onderzoekers dit niet met wat meer zekerheid?
HSV, het Herpes Simplex Virus.
HSV staat bekend als het virus dat de koortslip veroorzaakt. Het heeft een snelle lytische cyclus, hetgeen betekent dat het virus na infectie de gastheercel snel nieuwe virusdeeltjes laat maken. Het is een dubbelstrengs DNA-virus. Na een geslaagde infectie begint de gastheercel met het produceren van virusdeeltjes. Voorwaarde voor een geslaagde infectie is een goede hechting van het virusdeeltje aan de gastheercel.
Iemand heeft een koortslip. Het systeem van de aspecifieke afweer heeft dus gefaald.
Geef een voorbeeld hoe de aspecifieke afweer een virusinfectie kan voorkomen.
Astma.
In Papoea Nieuw Guinea komt nu veertig keer meer astma voor dan tien jaar geleden.
Wat is de oorzaak?
Bacterievormen.
Bacteriën worden wel onderverdeeld in bacillen (staafjes), spirillen (spiraalvormig) en coccen (bolvormig). Meningococcen zijn dus een bepaalde soort bolvormige bacteriën die hersenvliesontsteking veroorzaken. Een aantal jaren geleden nog werd de schooljeugd ingeënt tegen de meningococcen.
Inenting tegen meningococcen heeft tot gevolg dat de de ingeënte persoon een tijd immuun is voor
DNA.
Zie figuur B 5501 van de bijlage.
In 1990 bewees Mary-Claire King dat een belangrijk deel van de borstkankergevallen veroorzaakt wordt door het slecht functioneren van slechts één gen: BRCA1. Die ontdekking leidde tot een flinke daling van het aantal vrouwen met vergevorderde borstkanker.
Waardoor werd die daling veroorzaakt?
afbeelding
Dodelijke ziekte.
Welke ziekte(n) heeft / hebben sinds 1800 de meeste dodelijke offers gemaakt onder de bevolking van Europa en Noord-Amerika?
Kaakholteontsteking.
In een folder van het Nederlands Huisartsen Genootschap over kaakholteontsteking staat de volgende tekst (zie afbeelding hieronder).
afbeelding
Begint een kaakholteontsteking met een bacteriële of virale infectie, en is een antibioticumkuur daartegen wel of niet zinvol?
Aids.
Een van de oorzaken van de seksueel overdraagbare ziekte Aids is infectie van T4
-lymfocyten door een virus met de naam HIV. Tegen dit type virus is op dit moment nog geen vaccinatie mogelijk. Twee mogelijke verklaringen zijn:
verklaring 1: De oppervlakte-antigenen van HIV zijn sterk variabel; een adequate antistofvorming is dan niet mogelijk.
verklaring 2: HIV is een retrovirus en dat type virus onttrekt zich aan de immunorespons van het menselijk afweerapparaat.
Welke van deze verklaringen is of zijn juist?
Antibiotica.
Tegenwoordig wordt gewaarschuwd tegen een overmatig gebruik van antibiotica als geneesmiddel.
Welk gevaar is de reden voor deze waarschuwing?
Griepprik.
De griepprik wordt jaarlijks in de maanden oktober en november toegediend.
Over de hervaccinatie doen drie leerlingen de volgende beweringen:
Anton: Hervaccinatie is noodzakelijk omdat de antigenen van de griepvirussen in een bepaald jaar in ruimtelijke structuur verschillen van die in het voorgaande jaar.
Farida: Antistoffen zijn in de loop van het jaar in het lichaam afgebroken.
Lex: Er zijn nieuwe antistoffen met een andere structuur nodig
Welke leerling heeft of welke hebben een juiste bewering gedaan over de reden van hervaccinatie?