Oefentoets Biologie: Voeding | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 17

1/2 Lactose-intolerantie.

Met behulp van het enzym lactase kan lactose (melksuiker) worden verteerd tot de suikers glucose en galactose.
Lactose kan in de darm van de mens niet geresorbeerd worden; glucose en galactose wèl.
Kinderen produceren in het algemeen voldoende lactase. Op latere leeftijd komt het voor dat er nauwelijks nog lactase gevormd wordt. Na het drinken van melk blijft dan lactose onverteerd in de darm achter. De bacteriën in de darm zetten de lactose om in melkzuur.
Het gevolg daarvan is diarree, één van de symptomen van lactose-intolerantie.

Tot welke groep van stoffen behoort lactose?
En tot welke groep behoort lactase?

afbeelding




-

2/2 Lactose-intolerantie.

De vorming van lactase is afhankelijk van de aanwezigheid van een bepaald gen.

Om welke reden is het niet aannemelijk dat dit gen ontbreekt bij volwassen mensen die lijden aan lactose-intolerantie?

1/3 Maagzweren door bacteriën.

In het algemeen kunnen bacteriën in de maag van de mens niet in leven blijven. Toch kunnen in de maag bepaalde bacteriën (Helicobacter) voorkomen. Deze bacteriën worden in verband gebracht met het ontstaan van maagzweren. Men kan de bacteriën opsporen met behulp van een ademtest. Men dient dan een patiënt radioactief gelabeld ureum in de maag toe. De Helicobacter-bacteriën breken in de maag dit ureum af tot ammoniak en koolstofdioxide. Radioactief koolstof afkomstig van het ureum kan na enige tijd worden aangetoond in de uitgeademde lucht.

Noem een oorzaak waardoor in het algemeen bacteriën in de maag niet kunnen overleven.

2/3 Maagzweren door bacteriën.

Ook buiten het lichaam van de mens komen bacteriën voor die ureum omzetten in koolstofdioxide en ammoniak.

In welke van de onderstaande materialen komen per liter de meeste van deze bacteriën voor?

3/3 Maagzweren door bacteriën.
Zie figuur A 355 van de bijlage.

Toegediend ureum dat niet door Helicobacter in de maag wordt omgezet, wordt in het bloed opgenomen en op de normale wijze uitgescheiden. De afbeelding geeft een schema van de bloedsomloop weer.

Geef de naam van de plaats waar het ureum het interne milieu van het lichaam verlaat.
Geef ook in de juiste volgorde de in de afbeelding genoemde bloedvaten waardoor het ureum uit de maag langs de kortste weg deze door jou genoemde plaats bereikt.

1/5 Tyfus-Mary.

De ziekte tyfus is een gevolg van een ernstige darminfectie die wordt overgedragen door besmet drinkwater of besmet voedsel.
In het begin van deze eeuw leefde in de VS een kokkin (Mary) die tussen 1901 en 1906 minstens 25 gevallen van tyfus ‘veroorzaakte'. De veroorzaker van tyfus, de bacterie Salmonella typhi, bleek zich in haar darmen te bevinden zonder dat Mary zelf de symptomen van deze ziekte vertoonde.
Mary moest uiteindelijk als draagster van tyfusbacteriën de rest van haar leven in een huis op het terrein van een ziekenhuis verblijven, want men kon haar toen niet bacterievrij maken. Het was te gevaarlijk om haar tussen de mensen in de maatschappij te laten leven. Andere bacteriën dan Salmonella typhi kunnen op overeenkomstige wijze ziekten veroorzaken. Deze bacteriën kunnen voorkomen in verontreinigd drinkwater of op vlees doordat in het slachthuis of in de slagerij besmetting heeft plaatsgevonden.

Naast het opsporen van de draagster van Salmonella typhi en het isoleren van de draagster en patiënten hadden nog meer maatregelen genomen kunnen worden om de verspreiding van de ziekte te voorkomen.

Noem zo'n maatregel.

2/5 Tyfus-Mary.

Iemand koopt een kilo gehakt en een kilo vlees aan een stuk. Bij de bereiding laat deze persoon zowel het gehakt als het stuk vlees van binnen rauw.

Is de kans op besmetting met salmonellabacteriën bij het eten van beide vleessoorten even groot?
Zo nee, bij welke vleessoort is deze kans het grootst?

3/5 Tyfus-Mary.

In de tekst is er sprake van dat ‘andere bacteriën dan Salmonella typhi ziekten kunnen veroorzaken. Een voorbeeld hiervan zijn bacteriën die aangeduid worden met Salmonella paratyphi.

In welke relatie staan deze bacteriën met Salmonella typhi?

4/5 Tyfus-Mary.

Noem een oorzaak waardoor tyfus-Mary zelf geen tyfus kreeg.

5/5 Tyfus-Mary.

Als Mary nu zou leven, zou ze niet hoeven te worden geïsoleerd op het ziekenhuisterrein.

Welke medische behandeling zou ze nu gekregen hebben?

1/4 Een voedingsprobleem.

Sommige zuigelingen en kleuters kunnen melksuiker (lactose), dat zich in melk bevindt, slecht verdragen. Deze kinderen produceren onvoldoende van het enzym lactase. Zonder lactase kan melksuiker niet worden omgezet in onder andere glucose. De melksuiker komt dan onverteerd in de dikke darm. Daar wordt de melksuiker voor een deel door micro-organismen die normaal in de dikke darm voorkomen, omgezet in onder andere melkzuur en waterstofgas. Het melkzuur prikkelt de darm en veroorzaakt buikpijn. Het gas veroorzaakt een opgeblazen darm en diarree.
Bij deze kinderen kan men deze afwijking vaststellen doordat waterstofgas in de uitgeademde lucht kan worden aangetoond.

Welke micro-organismen die normaal in de dikke darm voorkomen, zullen melksuiker omzetten in melkzuur?

2/4 Een voedingsprobleem.

Vindt de omzetting van glucose in melkzuur plaats met zuurstof, zonder zuurstof of is dat niet te zeggen?

3/4 Een voedingsprobleem.

Waterstofgas wordt door de wand van de dikke darm heen opgenomen in het bloed. Enkele bloedvaten zijn: leverslagader, longader, longslagader, onderste holle ader en poortader.

Door welke van deze bloedvaten gaat het waterstofgas als het langs de kortste weg uit de endeldarm in de uitgeademde lucht komt?

4/4 Een voedingsprobleem.

Drie delen van het lichaam zijn: speekselklieren, alvleesklier en cellen in de wand van de dunne darm.

In welk of in welke van deze delen worden bij gezonde mensen enzymen gevormd die een rol spelen bij de vertering van koolhydraten?

1/3 Voedselvergiftiging.

Zo'n 700.000 mensen in Nederland lopen jaarlijks een voedselvergiftiging op. Dit wordt veroorzaakt door het eten van bedorven voedsel. Het kan leiden tot koorts, diarree, braken en buikpijn. De kans op voedselbederf is in de zomer door de hogere temperatuur groter dan in de winter.

Leg uit hoe dat komt.

2/3 Voedselvergiftiging.

Rundvlees dat in het slachthuis besmet is geraakt met darmbacteriën van koeien kan voedselvergiftiging veroorzaken. Deze bacteriën blijken zeer goed bestand tegen een zure omgeving.

Leg uit waardoor deze bacteriën bij de mens gemakkelijker de darm kunnen bereiken en zo voedselvergiftiging veroorzaken, dan bacteriën in voedsel, die niet bestand zijn tegen een zure omgeving.

3/3 Voedselvergiftiging.

Je kunt vers vruchtensap in een afgesloten fles beschermen tegen bederf door het te koelen, te pasteuriseren of te steriliseren.

Door welke manier van conserveren is het vruchtensap het beste beschermd tegen bederf?

1/2 Engelse ziekte.

Bij een onderzoek in een land met voedselaanvoerproblemen bleek een aantal kinderen last te hebben van Engelse ziekte.
Dit is een stoornis in de botgroei, waarbij de botten van vooral de benen de neiging hebben door te buigen.
Door een tekort aan vitamine D kan een groep belangrijke stoffen, waaruit bot is opgebouwd, niet goed uit de voeding in het bloed worden opgenomen.

Om welke groep voedingsstoffen gaat het hier?

2/2 Engelse ziekte.

Bij de kinderen met Engelse ziekte zijn dat bepaalde vitamine en de groep belangrijkste stoffen onvoldoende in het voedsel en/of het lichaam aanwezig.

Om welk vitamine gaat het hier?
Welke is die belangrijke stof?

afbeelding

1/12 Bacteriën.

INFORMATIE 1 NUTTIG OF SCHADELIJK?
Bij het woord bacteriën denken de meeste mensen allereerst aan schadelijke bacteriën. Toch zijn veel soorten nuttig. Zo spelen bacteriën een belangrijke rol in de kringloop van stoffen doordat ze dode resten van organismen afbreken. Ook worden bacteriën door de mens al eeuwenlang gebruikt bij de bereiding van voedingsmiddelen. In het lichaam van de mens komen ook nuttige bacteriën voor. Schadelijk zijn bacteriesoorten die ziekten kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld tuberculose, longontsteking en SOA's zoals gonorroe en syfilis.

In informatie 1 staat dat bacteriën gebruikt worden bij de bereiding van voedingsmiddelen.

Noem twee van zulke voedingsmiddelen.