Oefentoets Biologie: Dna-rna - eiwitsynthese | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 15

DNA.

Welke van de volgende opsommingen over de verhouding van stikstofbasen uit het DNA is juist?

DNA of RNA?
Zie figuur B 5127 van de bijlage.

Nevenstaand schema is een voorstelling van

DNA en RNA.

Hieronder is een aantal processen weergegeven:

1. het DNA gaat over in een dubbele gewonden keten;
2. het DNA vormt m-RNA;
3. het t-RNA begeeft zich naar het m-RNA;
4. het m-RNA begeeft zich naar de ribosomen.

Wat is de juiste volgorde?

Leven op Mars.

In de toekomst kan blijken dat op Mars leven is. Stel dat dit leven is gebaseerd op eiwitten en nucleïnezuren. De eiwitten blijken daar echter geen 20, maar 1200 verschillende aminozuren te bevatten. En er zijn daar geen 4, maar 7 verschillende nucleotiden. Verder is alles als op Aarde.

Hoeveel stikstofbasen moet een codon op Mars dan minstens bevatten?

Ziekte van Leber.

Sommige mutaties in het mitochondriale DNA kunnen de ziekte van Leber veroorzaken, waarbij plotselinge blindheid bij volwassenen optreedt.

Welke van de volgende beweringen is of welke zijn juist?

DNA.

In een dubbelstrengs DNA-molecuul zijn er drie H-bruggen tussen guanine en cytosine en twee H-bruggen tussen adenine en thymine.

Welke van onderstaande DNA-moleculen zou bij de hoogste temperatuur in de twee losse strengen splitsen? (alleen de coderende streng wordt getoond)

Enzymen.

Zet de verschillende enzymen in de rechter kolom bij de juiste activiteit in de linker kolom.

Bacteriën in de diepzee.

Bacteriën die in de diepzee voorkomen op plaatsen waar heet magma het water opwarmt, hebben een zeer hoog gehalte aan guanine en cytosine in hun DNA.

Waardoor is dat DNA heel stabiel bij hoge temperaturen?

1/4 Permethrine en hoofdluis.
Zie figuur A 1146 van de bijlage.

In Denemarken gebruikt men het insecticide permethrine in de strijd tegen de hoofdluis (Pediculus capitis). Permethrine bindt zich aan Na⁺ -kanaaleiwitten in de synapsen van het zenuwstelsel (zie afbeelding hiernaast).

Leg uit dat permethrine giftig is voor de hoofdluis.

2/4 Permethrine en hoofdluis.
Zie de figuren B 5128 en A 1146 van de bijlage.

Er zijn stammen van de hoofdluis die resistent zijn tegen permethrine. Men heeft de basenvolgorde onderzocht in een deel van het gen dat codeert voor het Na⁺ -kanaaleiwit. Dat deel bevat 561 basenparen. De basenvolgordes van het niet-resistente en het resistente allel van dit gen staan in de afbeelding hiernaast.

Hoe kan een verandering in het gen voor het Na⁺ -kanaaleiwit resistentie opleveren tegen permethrine?

3/4 Permethrine en hoofdluis.
Zie de figuren B 5128 en B 5129 en van de bijlage.

Met hulp van restrictie-enzym-analyse kan men vaststellen of een hoofdluis resistent is voor permethrine. Men gebruikt een restrictie-enzym dat de volgorde TTATAA herkent. In het gen zitten geen andere verschillen dan afgebeeld in figuur 1.

Teken op de bijlage het resultaat van de analyse dat je krijgt bij:
. een hoofdluis die niet resistent is;
. een hoofdluis die heterozygoot is voor het resistente allel;
. een hoofdluis die homozygoot is voor het resistente allel.
Gebruik de bijlage met een tekening als in figuur 2.
Zet hieronder: zie bijlage.

4/4 Permethrine en hoofdluis.
Zie figuur A 1147 van de bijlage.

De levenscyclus van de hoofdluis is te zien in de afbeelding hiernaast.
Bij gebruik van shampoo met permethrine wordt aanbevolen om de behandeling na 8 dagen te herhalen.

Leg uit waarom.

1/3 Machado-Joseph ziekte.
Zie de figuren B 5130, A 1148 en A 1149 van de bijlage.

Op het Azoren-eiland Flores komt de Machado-Joseph (MJ) ziekte (MJD) bij 1 op de 140 personen voor.

De ziekte erft over als te zien is in de stamboom in figuur 1 (B 5130). De Machado-Joseph ziekte leidt tot een ongeneeslijke en dodelijke verwoesting van zenuwweefsel in het centrale zenuwstelsel. Het gen voor MJ codeert voor het eiwit ataxine dat zich in de afwijkende vorm ophoopt in zenuwcellen in de kleine hersenen, de hersenstam en het verlengde merg.

De ziekte kan gediagnosticeerd worden met behulp van DNA-analyse. Na knippen met een restrictie-enzym (zie figuur 2 = A 1148 hiernaast) kan het geknipte DNA vermeerderd worden met de PCR-techniek voor verdere analyse.

In figuur 3 (A 1149) hiernaast zijn de resultaten te zien van een gel-electroforese van DNA van de familie uit de stamboom.

- Geef een mogelijke basenvolgorde van de primer die gebruikt is voor de vermeerdering van het DNA van de personen.
- Verklaar het resultaat van de electroforese voor I-1, I-2 en II-2.

2/3 Machado-Joseph ziekte.
Zie de figuren B 5130, A 1148 en A 1149 van de bijlage.

De ziekte erft dominant over.

Als 1 op de 140 bewoners op Flores de ziekte heeft, wat is dan de allelfrequentie van het 'zieke' allel?
Geef je berekening.

3/3 Machado-Joseph ziekte.
Zie de figuren B 5130, A 1148 en A 1149 van de bijlage.

Welke symptomen kan men verwachten bij iemand met Machado-Joseph ziekte?

DNA van de muis.
Zie figuur A 1150 van de bijlage.

Hiernaast staat de nucleotidenvolgorde (coderende streng) van het a-globine gen van de muis. De aminozuren zijn aangegeven met 3-letter afkortingen onder het DNA. Nucleotide 79, gemarkeerd met cAp en een zwarte pijl is de plek van de 5' kap en nucleotide 1467 (pA) is de plek waar de poly-A staart wordt aangebracht.

Welke bewering over de structuur van dit gen is juist?