Oefentoets Biologie: Plantenanatomie | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 1

Experiment met geraniums.

Bij een proef worden geraniums in bloempotten met aarde onder een afgesloten glazen stolp geplaatst. Onder de stolp wordt ook een schaaltje kalkwater geplaatst. Kalkwater wordt snel troebel als het in contact komt met een hogere concentratie koolstofdioxide dan er normaal in de lucht aanwezig is.
Als blanco- (controle-) proef gebruikt men bloempotten met aarde zonder planten, verder is er geen verschil.
In beide opstellingen wordt het kalkwater tijdens de proef troebel. Onder de stolp met bloempotten met geraniums gebeurt dit eerder dan onder de stolp met bloempotten zonder planten.

Onder welke omstandigheden werd dit experiment uitgevoerd? In het licht, in het donker of is dit uit het resultaat niet af te leiden?

Helmgras.

Helm is een grassoort, die zich aan het tijdelijk droger worden van zijn milieu aanpast door de bladeren naar binnen te krullen. Aan beide zijden van het recht opstaande blad bevinden zich huidmondjes.

Zal het blad krullen aan de kant waar de meeste huidmondjes zitten, of juist aan de kant van het blad met de minste huidmondjes of maakt dat niets uit?

Fotosynthese.

Planten hebben CO₂ uit de lucht nodig voor hun fotosynthese. Voor de opname van dit gas moeten de huidmondjes van de planten open gaan.
De planten hebben ook water nodig voor hun fotosynthese, dit water halen ze vooral met hun wortels uit de bodem waarin ze staan.
Bij meer CO₂ in de lucht gaan de huidmondjes minder ver open.

Zal de bodem sneller verdrogen, of juist niet als de hoeveelheid CO₂ toeneemt?

Gele en oranje bladeren.

In de herfst worden de bladeren aan veel bomen geel of oranje.

Wat is daarvan de oorzaak?

Bomen in de herfst.

In ons land vallen in de herfst de bladeren van veel bomen af.

Wat is daarvan de oorzaak?

1/2 Wortels van de plant.
Zie figuur B 5801 van de bijlage.

In de toppen van stengels en wortels zit meristeem. Dit is groeiweefsel waarin celdeling plaatsvindt. Een plant kan, in tegenstelling tot dieren, ook groeien door celstrekking van pas gevormde cellen.
Van een kiemende boon wordt de wortel met streepjes gemarkeerd, zoals in de tekening is aangegeven. De streepjes zijn genummerd. Na enige dagen van groei wordt de jonge wortel van de boon opnieuw bekeken. Er is dan een verandering in de onderlinge afstand van de streepjes opgetreden.

Tussen welke streepjes zal een grotere afstand zijn gekomen na enige dagen groei?

2/2 Wortels van de plant.
Zie figuur B 5795 van de bijlage.

De cellen van een worteltopje van een plant nemen zuurstof op uit de in de bodem aanwezige lucht.
In een experiment wordt de zuurstofopname van een aantal worteltopjes bepaald bij verschillende zuurstofgehaltes in de bodem en bij drie verschillende bodemtemperaturen.
De resultaten van dat onderzoek zie je in het diagram hiernaast.

Bij welk van de drie temperaturen is een zuurstofgehalte van 2% in de bodem lucht er de oorzaak van dat de verbranding in de worteltopjes stagneert (niet verder toeneemt)?

Schimmels.

Bij de afbraak van drollen door bacteriën en schimmels komen stoffen vrij, die door planten kunnen worden opgenomen.

Is koolstofdioxide een van deze stoffen?
En horen mineralen tot die stoffen?

Een composthoop.
Zie figuur B 1961 van de bijlage.

De afbeelding geeft een composthoop weer. Deze composthoop bestaat uit keuken- en tuinafval, zoals plantenresten, eierschalen, koffiedik, oud brood, enzovoort.
In de composthoop zijn reducenten actief. Zij zetten de stoffen van het keuken- en tuinafval om in andere stoffen. Dit proces heet composteren. Er komt warmte bij vrij. Een composthoop moet af en toe worden omgespit, onder andere om er meer lucht in te krijgen.
Na één of twee jaar wordt de compost over de tuin verspreid.

Compost die over de tuin wordt verspreid, bevat verschillende stoffen.

Zijn hierbij stoffen die door schimmels kunnen worden gebruikt?
En door slaplanten?

Algen bij de afvalwaterzuivering.

In een krant stond het volgende bericht:

Tekst:
In het verleden werden bij de afvalwaterzuivering vooral bacteriën gebruikt om organische (biologische) stoffen uit het afvalwater te verwijderen. Het gedeeltelijk gezuiverde water dat overbleef, bleek nog te grote hoeveelheden zouten te bevatten. Door naast de bacteriën ook algen te gebruiken vond men een manier om dit probleem op te lossen. De algen nemen de zouten uit het water op voordat het water de installatie voor de afvalwaterzuivering verlaat.

Voor welk proces verbruiken de algen de zouten uit het afvalwater vooral?

Maretak.
Zie figuur B 5288 van de bijlage.

Lees de tekst hieronder.
Een maretak (zie de afbeelding hiernaast) is een bijzondere plant die in Nederland in Zuid-Limburg voorkomt. Een maretak leeft op de stam of op de takken van bomen zoals populieren. Aan deze plant met bladgroen komen in de herfst besjes. Een bloem levert maar één besje. De besjes worden gegeten door vogels. De kleverige zaden blijven daarbij aan hun snavels plakken. De vogels proberen ze eraf te krijgen door hun snavel langs takken van bomen te wrijven. De zaden blijven daarbij aan een tak kleven. Bij de ontkieming van een zaad dringt de jonge wortel de tak binnen.

Wat is de belangrijkste functie van de binnendringende worteltjes van de maretak?

Schimmels.

Bij de afbraak van hondendrollen door bacteriën en schimmels komen stoffen vrij, die door planten kunnen worden opgenomen.

Is koolstofdioxide een van deze stoffen?
En horen mineralen tot die stoffen?