Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
20
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
VO
NVON
cc-by-sa-40
De lever.
Op een bepaald moment bevindt zich bij iemand in de leverslagader meer glucose per ml bloed dan in de leverader.
Drie processen zijn:
1. vorming van glycogeen in de lever,
2. een geringe aanvoer van glucose via de poortader,
3. desaminering van aminozuren.
Welk van deze processen kan of welke kunnen het genoemde verschil in glucosegehalte veroorzaken?
Insuline.
Onder bepaalde omstandigheden wordt bij de mens de afgifte van insuline aan het bloed verhoogd. Hierdoor treden onder meer de volgende effecten op:
1. verhoogde doorlaatbaarheid van de celmembranen van spiervezels voor glucose,
2. verhoogde synthese van glycogeen in levercellen,
3. verhoogde synthese van vetzuren in levercellen.
Welk van deze effecten kan of welke kunnen leiden tot een daling van het glucosegehalte van het bloed?
Lichaamstemperatuur.
Zie figuur B 3164 van de bijlage.
De afbeelding geeft de temperatuur op verschillende plaatsen in het lichaam van de mens weer.
In welk orgaan is de temperatuur het hoogst?
afbeelding
Een ziekte.
Bij een bepaalde ziekte komen gelijktijdig de volgende verschijnselen voor:
1. de urine is donkergeel tot bruin gekleurd;
2. het oogwit is geel gekleurd;
3. de ontlasting is bleek van kleur.
Waardoor zullen deze verschijnselen waarschijnlijk veroorzaakt zijn?
Geelzucht.
Geelzucht wordt dikwijls veroorzaakt door een aandoening van de lever.
De lever kan dan bepaalde activiteiten niet in voldoende mate verrichten.
Een afbraakproduct, dat normaal aan de twaalfvingerige darm wordt afgegeven, wordt bij geelzucht onvoldoende door de lever uit het bloed verwijderd, waardoor de patiënt een gele kleur krijgt.
Is dit een afbraakproduct van fibrinogeen of van hemoglobine?
Is dit afbraakproduct ureum?
afbeelding
Een verziekte lever.
Als de lever teveel alcohol te verwerken krijgt, is er een grote kans op een leverbeschadiging.
Welk proces in de darm kan dan minder goed verlopen, als gevolg van een beschadiging van de lever?
Hepatitis.
Ontsteking van de lever die wordt veroorzaakt door een virus dat via voedsel en besmet water wordt overgebracht.
Verschijnselen: Vermoeidheid, verminderde eetlust, hoofdpijn en overgeven.
Een biologiedocent zegt dat deze beschrijving alleen geldt voor hepatitis A en niet voor hepatitis B. Hij vraagt twee leerlingen waaruit je dat kunt afleiden.
Carla zegt: "Dat blijkt uit de manier van besmetting. Bij hepatitis B wordt het virus op een andere manier overgebracht."
Marja zegt: "Dat blijkt uit de verschijnselen. Deze verschijnselen komen bij hepatitis B niet voor."
Wie geeft een juist antwoord?
De lever.
Ontsteking van de lever die wordt veroorzaakt door een virus dat via bloed, sperma of vocht uit de vagina wordt overgebracht.
Verschijnselen: In de beginfase vermoeidheid, verminderde eetlust, hoofdpijn en overgeven. In een later stadium kan leverkanker of levercirrose optreden.
Geldt deze beschrijving voor hepatitis A?
En voor hepatitis B?
Afbraak van alcohol.
Zie figuur B 3253 van de bijlage.
Alcohol is giftig voor ons lichaam. Daarom wordt alcohol door een bepaald orgaan afgebroken.
Dit is in de afbeelding weergegeven.
Welk orgaan wordt hier bedoeld?
afbeelding
Galproductie.
Welk orgaan produceert gal?
Afbraak.
Rode bloedcellen leven betrekkelijk kort: gemiddeld slechts 4 maanden. Dode rode bloedcellen worden afgebroken.
In welk orgaan worden dode rode bloedcellen afgebroken?
in de/het [invulveld]
Afbraak.
Bij de afbraak van dode rode bloedcellen komt een stof vrij, die weer kan worden gebruikt bij de aanmaak van nieuwe rode bloedcellen.
Hoe heet deze stof? Deze stof heet [invulveld]
Bilirubine.
Zie figuur A 738 van de bijlage.
Bilirubine ontstaat onder andere in de lever en de milt bij de afbraak van Hb uit rode bloedcellen. Het wordt uitgescheiden met de ontlasting en de urine (zie de afbeelding).
Bilirubine wordt volgens het schema in de afbeelding getransporteerd vanuit de lever naar de nieren (I), vanuit de lever naar de dunne darm (II) en vanuit de dikke darm naar de lever (III).
Drie transportwegen zijn:
1. het poortaderstelsel van de grote bloedsomloop;
2. een deel van de grote bloedsomloop tussen de onderste holle ader en de aorta;
3. de kleine bloedsomloop.
Welke van deze transportwegen is of welke zijn noodzakelijk, of is er geen hiervan noodzakelijk, bij het transport van bilirubine als afgebeeld in de afbeelding bij:
- I (vanuit de lever naar de nieren)?
- II (vanuit de lever naar de dunne darm)?
- III (vanuit de dikke darm naar de lever)?
afbeelding
1/2 Problemen met de lever.
Zie figuur B 4553 van de bijlage.
Sommige mensen hebben een lever die minder goed werkt. Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door een ziekte die PSC heet. Hierbij raakt de afvoergang van deel P afgesloten.
Wat is de naam van deel P? Dit deel heet de/het [invulveld]
afbeelding
2/2 Problemen met de lever.
Patiënten die PSC hebben, moeten een bepaald medicijn slikken. Dit medicijn wordt vanuit de dunne darm opgenomen in het bloed.
Drie bloedvaten zijn: de leverader, de leverslagader en de poortader.
Via welk bloedvat bereikt het medicijn de lever het eerst?
1/2 Hepatitis A.
Zie figuur A 1015 van de bijlage.
In een folder staat: Hepatitis A (geelzucht) is een infectie van de lever. Het wordt veroorzaakt door een virus.
Hepatitis A is erg besmettelijk. Ieder jaar worden in de hele wereld meer dan 10 miljoen mensen met dit
virus besmet. Dit gebeurt bijvoorbeeld in ontwikkelingslanden waar geen goed drinkwater is. Een reiziger die naar dit soort landen wil, krijgt het advies om zich te laten inenten.
In de afbeelding zijn enkele organen weergegeven.
Welke letter geeft de lever aan?
afbeelding
2/2 Hepatitis A.
Door het inenten komt in het bloed de vorming van antistoffen tegen hepatitis A op gang.
Welke bloeddeeltjes maken deze antistoffen?
Gal.
In een artikel staat:
In de Middeleeuwen dachten artsen dat een mens uit vier belangrijke sappen bestond: bloed, slijm, gele gal en zwarte gal. Ze beweerden dat een mens gezond was als er in het lichaam een goede verhouding tussen deze sappen was. Ze hadden ongelijk, maar artsen uit de Middeleeuwen wisten wèl welk orgaan gal produceert.
Welk orgaan produceert gal?
1/2 Galbulten.
Zie figuur B 4621 van de bijlage.
Galbulten zien er uit als kleine vlekken of bulten in de huid.
Ze kunnen erg jeuken. Meestal verdwijnen ze weer na een dag.
Galbulten ontwikkelen zich in de buurt van talgklieren.
Welke letter geeft een talgklier aan?
afbeelding
2/2 Galbulten.
Gal wordt geproduceerd door de lever.
Soms denken mensen dat gal wordt opgeslagen in galbulten.
Dit is echter niet zo.
In welk orgaan in het lichaam wordt gal wel opgeslagen? In de/het [invulveld]