Oefentoets Biologie: Voortplanting | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 24

2/3 De placenta.
Zie figuur B 4596 van de bijlage.

Tijdens de zwangerschap verandert het gewicht van de placenta. Dit is in de tabel weergegeven.

afbeelding

Zet deze gegevens uit in het staafdiagram.

3/3 De placenta.

Door hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap kan de placenta beschadigd raken.
Dit heeft nadelige gevolgen voor de groei van de baby.

Leg uit waardoor een baby voor de geboorte niet goed groeit als de placenta beschadigd is.

Geslachtskenmerken.

In een folder staat:
Rond de puberteit ontstaan onder invloed van hormonen bij jongens onder andere een zwaardere stem, zwaardere spieren, baardgroei en haargroei op de borst.
Meisjes krijgen dan onder andere borstontwikkeling en een dikkere onderhuidse vetlaag.

Worden in de tekst primaire geslachtskenmerken genoemd?
En worden secundaire geslachtskenmerken genoemd?

1/4 De waterlelie.
Zie figuur B 4597 van de bijlage.

In een folder staat:
De waterlelie is een plant die vaak in vijvers voorkomt.
De plant heeft opvallende grote drijvende bladeren.
En ook de mooie witte of roze bloemen kun je niet over het hoofd zien.
De wortelstok van een waterlelie valt minder goed op.
Daarvoor moet je in of op de bodem kijken.

Vindt de bestuiving bij de waterlelie plaats door de wind of door insecten? Leg je antwoord uit met behulp van de bovenstaande informatie.

2/4 De waterlelie.
Zie figuur B 4597 van de bijlage.

Kan de waterlelie zich geslachtelijk voortplanten?
En kan de waterlelie zich ongeslachtelijk voortplanten?

3/4 De waterlelie.

In een waterlelie kan verbranding plaatsvinden.
Hierbij ontstaat onder andere koolstofdioxide.

Welke andere stof ontstaat bij de verbranding?

4/4 De waterlelie.

Vincent koopt een waterlelie in een tuincentrum.
Daarbij krijgt hij een kaartje met extra gegevens over de plant (zie hieronder).
afbeelding
Drie maanden in een jaar zijn: april, augustus en december.

In welke maand bloeit de waterlelie volgens de bovenstaande gegevens?

1/2 Zaadcellen.
Zie figuur B 4607 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van een teelbal van een volwassen man weergegeven.
In de teelbal worden onder andere zaadcellen gemaakt.
Drie cellen zijn met een letter aangegeven.

Welke letter geeft een zaadcel aan?

2/2 Zaadcellen.

Zaadcellen die de teelbal verlaten, worden op een andere plaats opgeslagen.

Waar worden de zaadcellen vooral opgeslagen?

1/3 Mannen en vrouwen.

Bij de geboorte is goed zichtbaar of iemand een man of een vrouw is.
Dat komt door de primaire geslachtskenmerken.
In de puberteit komen de secundaire geslachtskenmerken tot ontwikkeling.

Noteer twee secundaire geslachtskenmerken die bij de man tot ontwikkeling komen.

2/3 Mannen en vrouwen.
Zie figuur B 4615 van de bijlage.

Als de secundaire geslachtskenmerken zich niet goed ontwikkelen, kan er sprake zijn van onvruchtbaarheid.
Bij een vrouw kan er dan een probleem zijn met de baarmoeder.

In de afbeelding zijn drie organen bij de vrouw aangegeven met een letter.

Welke letter geeft de baarmoeder aan?

3/3 Mannen en vrouwen.
Zie figuur B 4616 van de bijlage.

Bij een baarmoederonderzoek maakt de huisarts een uitstrijkje.
De huisarts neemt dan wat cellen van de baarmoeder af.
Aan de vorm van de cellen is te zien of er iets mis is.

Hiernaast staan drie schematische tekeningen van cellen.

Welke tekening stelt een cel van de baarmoeder voor?

1/3 Voortplanting bij planten.
Zie figuur B 4617 van de bijlage.

Kan de plant uit de afbeelding zich geslachtelijk voortplanten?
En kan de plant zich ongeslachtelijk voortplanten?

2/3 Voortplanting bij planten.

Het maken van zaden kost veel energie.
Deze energie krijgt een plant door fotosynthese.
Een plant verbruikt water bij fotosynthese.

Welke andere stof verbruikt een plant bij fotosynthese?

3/3 Voortplanting bij planten.
Zie figuur B 4618 van de bijlage.

In de schematische afbeelding van een bloem is een deel met de letter P aangegeven.

Wat is de naam van het deel dat met P is aangegeven?

Deel P heet de/het [invulveld]

1/3 Ontwikkeling van een foetus.
Zie figuur B 4619 van de bijlage.

Een foetus ontwikkelt zich in de baarmoeder.
Marjolein is in verwachting van een jongen.
Van de foetus zijn de volgende gegevens bekend:

afbeelding

Maak met behulp van de gegevens uit de tabel de grafiek af voor de ontwikkeling van de foetus.

2/3 Ontwikkeling van een foetus.
Zie figuur B 4620 van de bijlage.

In de grafiek zijn drie lijnen getekend.
De onderste lijn geeft de ontwikkeling van een kleine foetus weer.
De middelste lijn geeft de ontwikkeling van een gemiddelde foetus weer.
De bovenste lijn geeft de ontwikkeling van een grote foetus weer.

In de tabel staat naast de lengte ook de ontwikkeling van het gewicht van de foetus gegeven.

afbeelding

Was volgens de grafiek de foetus van Marjolein toen hij 36 weken oud was klein, gemiddeld of groot?

3/3 Ontwikkeling van een foetus.

De ontwikkeling van een foetus kan in de gaten gehouden worden.
Met een echo is te zien of een foetus afwijkingen heeft.
Een echo is een voorbeeld van prenatale diagnostiek.

Noteer een andere methode voor prenataal onderzoek.

De maretak.
Zie figuur B 4624 van de bijlage.

De maretak is een kleine struik die op takken van bepaalde bomen kan groeien (zie de afbeelding).
De maretak neemt water en zouten op uit transportvaten van de boom. De plant heeft het hele jaar door groene blaadjes. Vroeg in het voorjaar ontwikkelen zich de bloemen van de maretak, voordat de boom waarop hij groeit bladeren heeft.
Een struik maretak heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen. De bloemen worden zowel door de wind als door insecten bestoven. In het najaar ontwikkelen zich witte besjes die door vogels zoals lijsters gegeten worden. De plakkerige zaadjes blijven aan een boom kleven en kunnen daar ontkiemen.

De bloemen ontwikkelen zich vóórdat de boom waarop de maretak groeit, bladeren heeft.

- Leg uit wat het voordeel daarvan is voor de voortplanting van de maretak.

- Leg met behulp van de informatie hierboven uit hoe de zaden van de maretak worden verspreid.