Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 28

Kamelensoorten.

Alle kamelensoorten eten alleen maar plantaardig voedsel.

Welk type kiezen hebben kamelen?

De eekhoorn.

Eekhoorns zijn planteneters.

Welk soort kiezen hebben eekhoorns?

Olifanten.

Alle olifantensoorten eten alleen maar plantaardig voedsel.

Welk type kiezen hebben olifanten?

De galago.
Zie figuur B 4574 van de bijlage.

Galago's zijn apen die 50 centimeter groot kunnen worden. Het zijn nachtdieren die in bomen leven. De dieren komen voor in de bossen in Afrika. Galago's eten vooral insecten en vruchten. Galago's kunnen vliegende insecten als sprinkhanen en motten uit de lucht grijpen met hun voorpoten. Soms eet een galago ook een hagedis of een vogeltje. Overdag slapen galago's in holle bomen of in zelfgebouwde nesten.

Welk type kiezen heeft een galago?

Jachtluipaarden.

Een jachtluipaard is een vleeseter.

Welk type kiezen heeft een jachtluipaard?

Vleermuizen.
Zie figuur B 4638 van de bijlage.

Vleermuizen komen in grote delen van de wereld voor. Er zijn bijna duizend verschillende soorten.
Sommige soorten in de tropen leven van vruchten of van nectar en stuifmeel. Er zijn ook soorten die dieren zoals vissen of kikkers eten. De vampiervleermuis drinkt zelfs bloed van andere zoogdieren. In Nederland zijn de meeste vleermuizen insecteneters. Ze gaan 's nachts op jacht. Overdag rusten ze meestal in groepen, hangend in schuilplaatsen.

In de informatie worden verschillende soorten voedsel van vleermuizen genoemd.
In de afbeelding hiernaast wordt de kaak van een bepaalde vleermuis weergegeven.

Wat voor soort voedsel eet deze vleermuis? Noem een eigenschap van het gebit in de afbeelding waaraan je dat kunt zien.

Schimmels.

De delen van het verteringskanaal van een hond hebben dezelfde namen en functies als de delen van het verteringskanaal van een mens.

In welk deel van het verteringskanaal van een hond zijn de omstandigheden vooral zo dat de ontwikkeling van schimmelsporen wordt gestimuleerd?

Bunzingen in de Biesbosch.
Zie figuur B 1615 van de bijlage.

In de Biesbosch komen de laatste jaren steeds meer bunzingen voor (zie de afbeelding). Dit is het gevolg van beheer waarbij hout en takken in de bossen niet worden opgeruimd. De bunzingen zitten graag in hopen dood hout. Zij vinden daarin onder meer nestgelegenheid.
Bunzingen eten muizen, hazen en konijnen. Door de houtbergen is de ruimte voor gras minder geworden. Toch is er nog wel ruimte over voor de grassen waar de muizen, hazen en konijnen van leven.

Op grond van het type voedsel is bij zoogdieren vaak een uitspraak te doen over de lengte van het darmkanaal in verhouding tot de grootte van het lichaam. Het darmkanaal van een bunzing wordt vergeleken met dat van een mens.

Is het darmkanaal van een bunzing naar verhouding langer of korter dan dat van een mens of is er geen verschil?

1/2 Ganzen.
Zie figuur B 2250 van de bijlage.

’s Winters trekken grote groepen ganzen in Nederland rond. Veel boeren zien niet graag zo’n grote groep ganzen op hun weiland landen want ganzen eten veel gras. De overheid probeert in samenwerking met milieuorganisaties de ganzen te beschermen en tegelijk de schade voor de boeren zoveel mogelijk te beperken. In het voorjaar trekken de ganzen naar het hoge Noorden. Daar verspreiden zij zich over de onmetelijk grote vlaktes. Op de grond maken zij nesten. De jongen zijn in het begin nog hulpeloos en veel worden er slachtoffer van vossen en roofvogels. Vossen en roofvogels staan aan de top van de piramide van biomassa van de noordelijke vlaktes. In het najaar trekken alle ganzen, jong en oud, weer naar zuidelijker streken zoals Nederland en Frankrijk.

Hebben vossen in verhouding tot hun lichaamslengte een lang of een kort darmkanaal? Leg je antwoord uit.

2/2 Ganzen.

Zullen knaagdieren zoals lemmingen in verhouding tot hun lichaamslengte een lang darmkanaal hebben of een kort? Leg je antwoord uit.

De korenwolf.
Zie figuur B 2862 van de bijlage.

In de afbeelding is een schedel van een korenwolf weergegeven.

Heeft een korenwolf knipkiezen, knobbelkiezen of plooikiezen?

Mollen en ooievaars.

De mol is een vleeseter.

Is op grond van dit gegeven te verwachten dat een mol knobbelkiezen heeft.
En plooikiezen?

afbeelding

Ötzi.
Zie figuur B 3683 van de bijlage.
Zie figuur B 3137 van de bijlage.

In de Alpen heeft men enkele jaren geleden in een gletsjer een ijsmummie gevonden van 5300 jaar oud. Ötzi, zoals hij genoemd is, wordt bij - 6°C bewaard en tentoongesteld.
Het gebit kan informatie geven over de plaats waar Ötzi is opgegroeid. Lood en allerlei andere stoffen komen in de kindertijd vooral in het glazuur terecht. De hoeveelheden van deze stoffen in de bodem en in het voedsel verschillen sterk van plaats tot plaats. In de afbeelding is een tand weergegeven.

Welke letter geeft de plaats aan waar de genoemde stoffen vooral terechtkomen?

Een zee-olifant.
Zie figuur B 4603 van de bijlage.

Zee-olifanten zijn grote zeeroofdieren.

Welk soort kiezen heeft een zee-olifant?

1/5 Spijsvertering.
Zie figuur B 1903 van de bijlage.

De afbeelding geeft schematisch het grootste deel van het spijsverteringsstelsel van de mens weer.

In welk orgaan of in welke organen kunnen peristaltische bewegingen plaatsvinden?

2/5 Spijsvertering.

Welke stof uit orgaan 1 wordt in de twaalfvingerige darm aan het voedsel toegevoegd?

3/5 Spijsvertering.

Komt in de wand van orgaan 5 spierweefsel voor?
En komen in de wand van orgaan 5 delen van zenuwcellen voor?

4/5 Spijsvertering.

Welke stoffen uit orgaan 4 worden in de twaalfvingerige darm aan het voedsel toegevoegd?

5/5 Spijsvertering.

In welk van de organen 2, 5 en 6 worden in de wand spijsverteringssappen geproduceerd?

Klieren bij de mens.

I. In orgaan 3 worden spijsverteringsenzymen gevormd.
II. In orgaan 5 worden spijsverteringsenzymen gevormd.