Wikiwijs Toetsen - Oefentoets Biologie: Voortplanting | VWO 4/VWO 5/VWO 6

Voortplanting

Een doorgesneden zaadleider.

Als bij een man de zaadleider is doorgesneden, is hij onvruchtbaar.

Dat hij toch de typisch mannelijke geslachtskenmerken en gedragingen blijft vertonen, is te danken aan het feit dat

er nog wel geslachtshormonen wordt gemaakt en afgevoerd.
er nog wel zaadcellen worden gemaakt.
er extra veel zaadcellen worden bewaard.
er nog steeds zaadvocht wordt gemaakt.

Voortplanting

Innesteling.

Na de innesteling van een embryo blijft bij de vrouw menstruatie uit.

Waar berust dat op?

Het embryo stimuleert de hypofyse tot productie van LH.
Het embryo stimuleert de productie van oestrogeen door het ovarium.
Het embryo stimuleert de hypofyse tot productie van FSH.
Het embryo produceert progesteron.

Voortplanting

Processen bij een vrouw.

De volgende processen kunnen in het lichaam van de vrouw plaatsvinden:

1. ovulatie;
2. menstruatie.

Wat kan gezegd worden over het tijdstip waarop deze processen plaatsvinden?

Proces 2 vindt gelijktijdig plaats met proces 1.
Proces 2 vindt gemiddeld binnen 24 uur na proces 1 plaats.
Proces 2 vindt gemiddeld 14 dagen na proces 1 plaats.
Proces 2 vindt gemiddeld 9 maanden na proces 1 plaats.

Voortplanting

Secundaire geslachtskenmerken.

Welk van de volgende kenmerken hoort niet tot de secundaire geslachtskenmerken van de mens?

de ontwikkeling van borsten bij meisjes
het afdalen van de testes in de balzak bij jongens
het breder worden van het bekken en de heupen bij meisjes
het lager worden van de stem bij jongens

Voortplanting

Parthenogenese.

Wat is een voorbeeld van parthenogenese?

Het ontstaan van eeneiige tweelingen.
Het voorkomen van zaadcellen en eicellen en de onderlinge bevruchting bij hetzelfde individu, zoals bij de lintworm.
Het ontstaan van werksters uit de eieren van een bijenkoningin.
Het ontstaan van vele generaties bladluiswijfjes uit onbevruchte eitjes.

Voortplanting

Bevalling.

Het komt bij de bevalling nogal vaak voor, dat de vrouw de neiging heeft om te persen voordat de baarmoedermond 10 cm geopend is.

Wat kan de vrouw het beste doen om dit persen te voorkomen?

Diep in- en uitademen, zodat het middenrif flink omhoog en omlaag gaat.
Oppervlakkig in- en uitademen, zodat het middenrif zich nauwelijks verplaatst.
Oppervlakkig inademen en zo nu en dan diep uitademen, zodat het middenrif alleen flink omhoog gaat.
Oppervlakkig inademen en zo nu en dan diep uitademen, zodat het middenrif alleen flink omlaag gaat.

Voortplanting

Amoebe.
Zie figuur B 5882 van de bijlage.

Hiernaast staan zes fasen (1 t/m 6) van de deling van een amoebe, een eencellig diertje.

Welke van de volgende beweringen hierover is juist?

afbeelding

Deze deling is een voorbeeld van geslachtelijke voortplanting, de volgorde van deze deling is 6-2-5-4-1-3.
Deze deling is een voorbeeld van geslachtelijke voortplanting, de volgorde van deze deling is 3-1-2-4-2-6.
Deze deling is een voorbeeld van ongeslachtelijke voortplanting, de volgorde van deze deling is 6-2-4-5-1-3.
Deze deling is een voorbeeld van ongeslachtelijke voortplanting, de volgorde van deze deling is 3-1-5-4-2-6.

Voortplanting

Menstruatie.

Menstruatie treedt op als gevolg van

een grotere progesteronproductie door de hypofyse.
een verminderd oestrogeengehalte van de ovaria.
een sterke daling van het progesterongehalte in het bloed.
een verhoogde afgifte van luteïniserend hormoon.

Voortplanting

"Moeders-voor-moeders"

Bepaalde hormoonpreparaten worden gemaakt door de betrokken hormonen te winnen uit de urine van respectievelijk zwangere vrouwen ("moeders-voor-moeders").
Ook worden hormoonpreparaten gemaakt uit urine van vrouwen die ouder zijn dan ca 50 jaar en waarbij de ovaria zijn verschrompeld.

- Om welke hormonen gaat het in elk van deze gevallen?
- Verklaar dat juist de genoemde vrouwen geschikt zijn voor het winnen van deze hormonen.
- Noem situaties waarin deze hormoonpreparaten gebruikt worden.

Voortplanting

Progesteron.

Van 100 vrouwen wordt het progesteron-gehalte van het bloed bepaald.
60 vrouwen blijken een relatief hoog progesteron-gehalte te bezitten: groep I.
40 vrouwen blijken een relatief laag progesteron-gehalte te bezitten: groep II.

Van welke van beide groepen is met zekerheid iets te zeggen over het al dan niet zwanger zijn?

De vrouwen van groep I zijn zwanger.
De vrouwen van groep I zijn niet zwanger.
De vrouwen van groep II zijn zwanger.
De vrouwen van groep II zijn niet zwanger.

Voortplanting

Eierstokken.

Vrouwelijke gewervelde dieren hebben twee eierstokken. Alleen bij vogels hebben de vrouwtjes maar één functionerende eierstok. De tweede eierstok is heel klein en functioneert niet.
Hieronder volgen vier beweringen:

1. De functionerende eierstok van vogels is een rudimentair orgaan.
2. Dat alle gewervelde dieren in aanleg twee eierstokken hebben, is een argument voor de evolutietheorie.
3. Volgens de Darwinistische evolutietheorie zijn amfibieën uit vissen ontwikkeld, reptielen uit amfibieën en vogels en zoogdieren uit reptielen. Bij deze ontwikkeling hebben, volgens de Darwinistische evolutietheorie, modificaties een belangrijke functie gehad.
4. Volgens de Darwinistische evolutietheorie is het bezit van één functionerende eierstok bij vogels het resultaat natuurlijke selectie.

Kruis het nummer van de juiste bewering of de nummers van de juiste beweringen aan.

1
2
3
4

Voortplanting

Werking van de pil.
Zie figuur A 1218 van de bijlage.

In het Algemeen Dagblad van 13 september 2008 verscheen een artikel over de werking van het anticonceptiemiddel de pil. De afbeelding hiernaast is gemaakt op basis van een deel van dit artikel.
In dit artikel wordt de regeling van de menstruatiecyclus door twee hormonen aan de orde gesteld. Uitleg van deze regeling vindt stapsgewijs plaats (stappen 1 tot en met 5).
Ook de werking van de pil wordt op deze manier uitgelegd.
Twee leerlingen, Lal en René, lezen dit artikel aandachtig en doen de volgende beweringen:

Lal: De uitleg van de menstruatiecyclus is niet volledig, want de rol van de hormonen FSH en LH komen hier niet aan de orde.
René: De uitleg van de werking van de pil is niet volledig, want hormonen in de pil verhinderen ook ovulatie.

Welke leerling heeft of welke leerlingen hebben een juiste bewering gedaan?

afbeelding

Lal
René

Voortplanting

Bacteriële conjugatie.
Zie de figuren B 5886 en B 5887 van de bijlage.

Bacteriële conjugatie is een proces dat de uitwisseling van genetisch materiaal mogelijk maakt. tussen een donorstam (Hfr) en een ontvangende stam (zie afbeelding 1). De plaats waar de overdracht begint is voor een bepaalde donorstam altijd dezelfde. De bacteriële conjugatie stopt vanzelf na verloop van enkele tientallen minuten. De overdracht kan voortijdig gestopt worden door het mengsel van de bacteriën te schudden waarbij de sex-pili (conjugatieplaatsen) verbroken worden.
Men bestudeert de conjugatie tussen een donorstam en een ontvangende stam.
Enkele eigenschappen van de donorstam zijn:

- azi^r (resistent voor natrium azide),
- gal⁺ (in staat om galactose als energiebron te gebruiken),
- lac⁺ (in staat om lactose als energiebron te gebruiken)
- ton^r (resistent voor infectie door een bacteriofaag)

Enkele eigenschappen van de ontvangende stam zijn:
- azi^s (gevoelig voor het azide),
- gal^- (niet in staat om galactose te gebruiken),
- lac^- (niet in staat om lactose te gebruiken)
- ton^s (gevoelig voor infectie)

De conjugatie wordt op variabele tijdstippen onderbroken en vervolgens wordt het fenotype van de ontvangende stammen vastgesteld (zie afbeelding 2).

Wat is de onderlinge volgorde van de vier genen vanaf de plaats waar de overdracht begint?

afbeelding

alleen de volgorde azi^r, ton^r ^-,lac⁺, gal⁺
alleen de volgorde gal⁺ , lac⁺ ,ton^r-,azi^r
er zijn twee mogelijkheden: azi^r, ton^r ^-,lac⁺, gal⁺ en gal⁺, lac⁺,ton^r ^-,azi^r
dat is bij een ringvormig DNA niet vast te stellen

Voortplanting

Insecten en tulpen.
Zie figuur B 5888 van de bijlage.

In het voorjaar vliegen er 's nachts minder insecten dan overdag. Een tulp is in principe een insectenbestuiver.
Het open- en dichtgaan van de bloem van een tulp wordt veroorzaakt door een verschil in groeisnelheid in verschillende gedeelten van de bloembladen.
De groeisnelheid in deze verschillende gedeelten wordt beïnvloed door de temperatuur.
In de diagrammen hiernaast zijn de bij een experiment gemeten lengten van gedeelten van de bloembladen weergegeven.
Op tijdstip P wordt de temperatuur verhoogd van 7ºC naar 17ºC. Op tijdstip Q wordt de temperatuur verlaagd van 20ºC naar 10ºC.

Welke lijn geldt of welke lijnen gelden voor de binnenzijde van de bloembladen?

afbeelding

lijn 1
lijn 2
lijn 3
lijn 4

Voortplanting

Karyogram uit biopsie.

Voor het maken van een karyogram van een embryo kunnen cellen worden verkregen op twee manieren: door preparaat van een amnionpunctie en door een preparaat van een chorionbiopsie.
Bij een amnionpunctie wordt vruchtwater met daarin enkele cellen opgezogen. Bij een chorionbiopsie wordt weefsel van het chorion weggenomen. Uit een chorion ontwikkelt zich normaal de placenta.

Is het waarschijnlijk dat in één van beide of in beide preparaten cellen van de moeder worden aangetroffen? Zo ja is er in één van beide preparaten meer kans?

Het is in geen van beide preparaten waarschijnlijk dat cellen van de moeder worden aangetroffen.
Ja en de kans daarop is het grootst bij het preparaat van de amnionpunctie.
Ja en de kans daarop is het grootst bij het preparaat van de chorionbiopsie.

Voortplanting

Koude cellen.

Een vrouw die wel een kinderwens heeft, maar geen vruchtbare man, kan om toch zwanger te raken, gebruik maken van donorsperma dat bewaard wordt in een spermabank. In deze banken wordt het sperma bewaard in vloeibare stikstof (- 196ºC); bij deze temperatuur zijn de stofwisselingsprocessen in de spermacellen gestopt.
Banken voor eicellen bestaan (nog) niet omdat het diepvriezen van eicellen problemen oplevert.

Wat is hiervoor de verklaring?

De spermiogenese (= de vorming van zaadcellen) vindt plaats bij een lagere temperatuur dan de oögenese (= de vorming van eicellen).
Diepgevroren spermacellen kunnen bij het invriezen langere tijd zonder zuurstof dan eicellen.
Het aantal mitochondriën is in spermacellen veel lager dan in eicellen.
Het celmembraan van eicellen is veel kwetsbaarder dan dat van zaadcellen.
Het watergehalte van eicellen is veel hoger dan het watergehalte van zaadcellen.

Oefentoets Biologie: Voortplanting | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 16

Aantal vragen

Vak(ken)

Kerndoel(en)

Leerniveau(s)

Uitgever

Copyright