Oefentoets Biologie: Ziekten - ziekteverwekkers | VWO 4/VWO 5/VWO 6

2/5 Spermakwaliteit.

Wat onderzoekt een vak als epidemiologie heden ten dage?

3/5 Spermakwaliteit.

Welke onderzoeksverschuiving heeft zich in het vak voorgedaan in relatie met vroeger?

4/5 Spermakwaliteit.

Welke vier zaken moeten minstens onderzocht worden voordat een verband als in het artikel tussen het gebruik van oplosmiddelen en spermakwaliteit mag worden gelegd?

5/5 Spermakwaliteit.

Welke 'epidemiologische valkuil' wordt in het artikel bedoeld?

Bacteriofaag.
Zie figuur B 5980 van de bijlage.

Nevenstaande tekeningen geven schematisch de besmetting van een bacterie door een bacteriofaag (virus) weer.

Wat is de juiste volgorde van de afbeeldingen van deze besmetting?

Atherosclerose.
Zie figuur B 5505 en figuur B 5506 van de bijlage.

Uit recent onderzoek op het gebied van atherosclerose (slagaderverkalking) is gebleken dat infecties met bacteriën of virussen de ziekte kunnen verergeren. Om dit verschijnsel te onderzoeken hebben onderzoekers muizen met de bacterie Chlamydia pneumoniae of met het Cytomegalovirus (CMV) geïnfecteerd. De ontwikkeling van atherosclerose in deze muizen werd vergeleken met die in muizen zonder een infectie, door te kijken naar plaquevorming. Een plaque is een plek waar bij atherosclerose de wand van het bloedvat verandert en uiteindelijk dichtslibt.

Genoteerd werd de totale oppervlakte van plaques en de ernst van deze plaques. Plaquesoorten 1 tot en met 3 tellen als vroege plaques, soorten 4 en 5(a en b) zijn gevorderde (ernstige) plaques. In de diagrammen in de afbeeldingen B 5505 en B 5506 hiernaast en in de tabel 1 hieronder zijn resultaten van de experimenten weergegeven.
afbeelding
Een groep studenten bespreekt de resultaten en trekt de volgende conclusies:

I. Besmetting met C.pneumoniae leidt tot een toename in het aantal vroege plaques.
II. Besmetting met CMV leidt tot een toename in de totale oppervlakte van alle plaques tezamen.

Wat kun je zeggen over beide conclusies? I is en II is

-

Neusverkoudheid.

Een neusverkoudheid is vervelend, al is het maar vanwege het herhaald neussnuiten dat daar een gevolg van is. En de verleiding is vaak groot de neus te snuiten met geweld, te horen aan het lawaai dat daarbij geproduceerd kan worden. Toch is het hard snuiten niet zonder gevaar. De verhoogde druk kan bijvoorbeeld het neusslijmvlies beschadigen.

Noteer het nummer van de complicatie die nog meer is te verwachten of de nummers van de complicaties die nog meer zijn te verwachten als gevolg van het harde snuiten.

1. middenoorontsteking
2. kaakbijholtenontsteking
3. netvliesbeschadiging

4/6 Onderzoek naar deficiëntie en infectie.

Kruis het nummer aan van de juiste uitspraak of de nummers van de juiste uitspraken naar aanleiding van de ziekte beri-beri en van vitamine B.

1. Bacteriën die kippen infecteren, kunnen geen mensen infecteren.
2. Beri-beri is een gebreksziekte.
3. Vitamine B wordt een vitamine genoemd omdat het in kleine hoeveelheden voorkomt in plantendelen die de mens kan eten.
4. Beri-beri komt vooral voor in de tropen doordat bacteriën zich in die gebieden sneller kunnen voortplanten.

5/6 Onderzoek naar deficiëntie en infectie.

Kruis het nummer van de juiste uitspraak of de nummers van de juiste uitspraken aan over een Mrsa-infectie.

1. Als gevolg van mutaties kunnen nog resistentere Mrsa-stammen ontstaan.
2. Mrsa-infecties ontstaan alleen wanneer bacteriën van de soort Staphylococcus aureus in het ziekenhuis meer voorkomen dan bacteriën van andere soorten.
3. Mrsa-infecties zijn het uiteindelijke gevolg van een genetisch selectieproces.
4. Zieke en gezonde personen zijn niet instaat antistoffen te maken tegen bacteriën die de Mrsa-infecties veroorzaken.

6/6 Onderzoek naar deficiëntie en infectie.

In een testbatterij wordt van drie patiënten P, Q en R een Staphylococcus aureus-cultuur getypeerd door gebruik te maken van de bacteriofagen typen e, T, III-29 en Z-115.
De werkwijze bij de test is dat reageerbuizen met een voedingsoplossing worden beënt met de S.aureus-cultuur. Na 12 uur bebroeden zijn de bacteriën voldoende ontwikkeld en worden ze beënt met de genoemde faag. Enkele uren later is het onderstaande resultaat af te lezen.
afbeelding

Welk van onderstaande conclusies met betrekking tot deze drie patiënten is of welke zijn juist?

1. Patiënt P bezit een S.aureus van zowel faagtype T als van faagtype e.
2. Patiënt R is in het bezit van S.aureus-faagtype e.
3. Van patiënt Q is op grond van deze gegevens geen typering mogelijk.
4. Van patiënt P is op grond van deze gegevens geen typering mogelijk.

Verkoudheidsvirus tegen kanker.

Het adenovirus, een betrekkelijk gewoon virus dat infecties van de luchtwegen veroorzaakt, zou ingezet kunnen worden bij de behandeling van kanker. Als het virus een beetje verminkt wordt, kan het zich vermenigvuldigen in lichaamscellen die tot kankercellen geworden zijn en die kankercellen daardoor vernietigen. Adenovirussen bestaan uit een streng DNA met een omhulsel. Ze dringen cellen binnen om zich daar te vermenigvuldigen. Ze nemen de kopieermachine van de cel over en dwingen de cel tot verdubbeling van DNA. Niet alleen het eigen DNA, maar ook dat van het virus wordt hierbij verdubbeld.
Het belangrijkste wapen dat een cel heeft tegen de aanval van virussen is het p53-gen. Dat zorgt ervoor dat een cel zich niet deelt wanneer het DNA beschadigd is, of wanneer er vreemd DNA in de cel zit. Het adenovirus heeft hiertegen een simpele tegenzet: het legt het p53-gen lam met een bepaald eiwit: het E1B-eiwit. In tumorcellen is de werking van het p53-gen uitgeschakeld. Daardoor kunnen ze zich ongeremd delen. Tegen deze tumorcellen worden nu gemuteerde adenovirussen ingezet die het E1B-eiwit missen.
bron: Het Parool

Twee beweringen over de werking van een 'middel' tegen kanker dat besproken wordt in dit artikel, zijn:
1. Het gemuteerde adenovirus infecteert gezonde cellen niet en kankercellen wel.
2. De gemuteerde adenovirussen kunnen kankercellen infecteren en zich daarin vermenigvuldigen, doordat het p53-gen in kankercellen is uitgeschakeld.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

Komt een vrouw bij de dokter.

Een vrouw bezoekt haar dokter nadat zij verschillende veranderingen in haar lichaam heeft waargenomen in een periode van 6 maanden. Ze heeft gemerkt dat ze is afgevallen, problemen heeft met veranderingen in temperatuur, onregelmatig menstrueert en lijdt aan slapeloosheid en algehele zwakheid.

Wat zal de dokter bij haar onderzoeken naar aanleiding van deze symptomen?

Pathogenen.

Welk type pathogeen (ziekteverwekker) veroorzaakt de verschillende ziektes hieronder?

Mazelen wordt veroorzaakt door een .
De bof wordt veroorzaakt door een .
Rode hond wordt veroorzaakt door .

Plaque.

Wat wordt met het begrip 'plaque' bedoeld?

Myxomatose.

Tijdens de ontwikkeling van de konijnenziekte myxomatose in Australië liep het sterftecijfer bij de konijnen in zeven jaar terug van 99,5% tot 25%.
Hieronder staan twee verklaringen daarvoor.

I. De konijnen worden resistent als ze de ziekte met veel moeite te boven komen en geven dat door aan de jongen;
II. Het percentage zeer virulente myxoma-virussen neemt in de loop der jaren af.

Welke verklaring is of welke zijn juist?

1/2 SARS.
Zie figuur B 5516 en figuur A 1203 van de bijlage.

De ziekte SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) is te wijten aan een infectie aan de luchtwegen bij de mens met een voorheen onbekend corona-virus. De besmetting vindt plaats via hoestdruppels of direct contact. Het SARS-virus is een RNA-virus met een enkele streng RNA van 30.000 nucleotiden.
Het virusgenoom is in kaart gebracht, waarbij men gebruik gemaakt heeft van de eiwitten waarvoor het codeert (zie figuur B 5516).
In figuur A 1203 is de levenscyclus van een corona-virus afgebeeld.

- Welke betekenis kan een verandering in het gen voor het S-glycoproteïne hebben voor het vermogen van het virus om een cel te infecteren?
- Hoe kun je de verschillende eiwitten van dit virus van elkaar scheiden?

2/2 SARS.
Zie figuur B 5517 van de bijlage.

Men werkt aan de ontwikkeling van verschillende vaccins tegen SARS.
De ene vorm bestaat uit injectie met een leeg virus (zie afbeelding figuur B 5517-links).
De andere vorm bestaat uit een DNA-vaccin, dat via de mond wordt ingenomen. Hierbij wordt een onschuldig verkoudheidsvirus (adenovirus) gebruikt, waarbij een gen voor het S-glycoproteïne is ingebouwd (zie afbeelding figuur B 5517-rechts). Dit vaccin wordt in de slijmvliescellen van de luchtwegen gebracht.

Welke antistoffen ontstaan bij de twee vaccinaties? Leg je antwoord uit.

1/2 Ziekteverwekkers.

afbeeldingafbeelding

Hierboven staan twee exemplaren van de voornaamste ziekteverwekkers afgebeeld.

Wat zijn dit volgens jou?

-

2/2 Ziekteverwekkers.

Waarin komen de meeste dodelijke ziekteverwekkers voor?

Dat is in .

Parasieten.

I. Bacteriën zijn altijd parasieten.
II. Virussen zijn altijd parasieten.

Welke bewering is of welke zijn goed?

Infectie.
Zie figuur B 5523 van de bijlage.

De buitenzijde van een retrovirus wordt gevormd door een deel van het celmembraan van de cel waarin hij zich heeft vermeerderd. Retrovirussen parasiteren dikwijls op één bepaald type gastheercel. In het celmembraan van een gastheercel zijn de volgende stoffen aanwezig: cholesterol, fosfolipiden, glycolipiden en glycoproteïnen.

Aan welke van deze stoffen in het celmembraan herkent een retrovirus de gastheercel?
Aan

Kinkhoest of pokken?
Zie figuur A 1204 van de bijlage.

Hiernaast staan twee foto's van ziekteverwekkers. De ene foto is van de kinkhoestbacterie, de andere is van het pokkenvirus.

Vertel welke foto bij welke ziekte hoort en waaruit je dat hebt afgeleid.