Oefentoets Biologie: Dierfysiologie | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 5

2/5 Beren in winterslaap.

Zwarte beren eten alles wat zij in een bos te pakken kunnen krijgen: veel vruchten en andere voedzame delen van planten, maar ook kleine dieren.

3/5 Beren in winterslaap.

Beren maken deel uit van voedselketens in hun ecosysteem.

Behoren de beren in dat ecosysteem tot de consumenten, tot de producenten of tot de reducenten?

4/5 Beren in winterslaap.

Een zwarte beer in winterslaap drinkt niet. Hij verliest bij het uitademen wel vocht. Toch droogt de beer niet uit.

Schrijf de naam op van een stofwisselingsproces waarbij in het lichaam van de beer water ontstaat.

5/5 Beren in winterslaap.

Tijdens de winterslaap wordt bij een zwarte beer het afvalproduct ureum uit de urine weer opgenomen in het bloed via de wand van de urineblaas. De lever gebruikt dit ureum bij het maken van eiwitten in de lever.
In het schema hieronder is de kortste weg weergegeven die ureum kan gaan van de wand van de urineblaas naar de lever. In het schema ontbreken de namen van drie grote bloedvaten.

blaasader - (1) - rechter harthelft - longslagader - (2) - linker harthelft - aorta - (3) - haarvaten van de lever.

Wat zijn de namen van die drie bloedvaten?

1 = [invulveld]
2 = [invulveld]
3 = [invulveld]

1/2 Voedsel voor een egel.

In een tuin bij een huis komt 's avonds regelmatig een egel rondscharrelen. De egel eet veel insecten op en dat kunnen Neel en Joep, de bewoners van het huis wel waarderen. Zij houden niet zo van insecten. Neel beweert dat een egel in de zomer wel vijf keer zijn gewicht aan insecten kan opeten. Joep lijkt dat onzin. Dan zou de egel toch veel dikker moeten zijn.

Welke bewoner heeft gelijk? Geef een verklaring voor je antwoord.

2/2 Voedsel voor een egel.

Als Neel en Joep de egel extra eten willen geven, kunnen zij beter melk op een schoteltje klaar zetten dan broodkruimels geven.

Geef daarvoor een verklaring.

1/4 Kamelensoorten.
Zie figuur B 3588 van de bijlage.

Op de wereld komen verschillende soorten kamelen voor. In Afrika leven kamelen met één bult: de dromedarissen. Ze worden vaak als rijdier gebruikt, maar ook voor wol en vlees.
In Zuid-Amerika zijn kamelen zónder bult: de lama's. Ook dit zijn rijdieren en ze leveren ook wol en vlees.

In de afbeelding zijn - bij dezelfde vergroting - de koppen van een dromedaris en een lama weergegeven.
Een dromedaris heeft één bult. Een lama heeft geen bulten.

Noem nog twee verschillen in bouw tussen een dromedaris en een lama. Gebruik hierbij de afbeelding.

2/4 Kamelensoorten.
Zie figuur B 3589 van de bijlage.

In koude streken in Midden-Azië leeft de tweebultige kameel. Opvallende kenmerken van deze soort zijn de twee bulten en de dikke vacht.

Leg uit waarvoor dit dier een dikke vacht nodig heeft.

3/4 Kamelensoorten.

Alle kamelensoorten eten alleen maar plantaardig voedsel.

Welk type kiezen hebben kamelen?

4/4 Kamelensoorten.

Veel mensen denken dat in de bult van kamelen water zit. Dat is niet waar.
De bult van een kameel is een opslagplaats van vet.

Waarvoor gebruikt een kameel dit vet?

1/2 Lichaamstemperatuur.

De lichaamstemperatuur van gezonde mensen ligt gemiddeld tussen 36,5°C en 37,5°C.
's Nachts, tijdens de slaap, is de temperatuur gemiddeld 0,5°C lager dan overdag en bij zware, lichamelijke inspanning soms wel 3°C hoger dan in rust.

Leg uit waardoor de lichaamstemperatuur van de mens bij inspanning hoger wordt.

2/2 Lichaamstemperatuur.
Zie figuur B 2993 van de bijlage.

Sommige zoogdieren zijn vooral 's nachts actief (nachtdieren), andere vooral overdag (dagdieren). In het diagram is het verloop van de lichaamstemperatuur van een nachtdier en van een dagdier weergegeven.

Welke lijn in het diagram geeft het verloop van de lichaamstemperatuur weer van een nachtdier, lijn 1 of lijn 2? Leg je antwoord uit met behulp van het diagram.

1/3 In een sloot in de winter.

Vissen en kikkers verblijven in de winter op de bodem van een sloot.

Met welke organen nemen ze dan zuurstof op?
Doe het zo op je antwoordblad:

vissen met: .........
kikkers met: ........

2/3 In een sloot in de winter.

De lichaamstemperatuur van de vissen wordt vergeleken met de temperatuur van het slootwater in de winter. De temperatuur van het slootwater is ongeveer 4°C.

Zal de lichaamstemperatuur van de vissen veel lager zijn dan die van het water, of veel hoger of zal er niet veel verschil zijn in temperatuur?

3/3 In een sloot in de winter.

Vissen en kikkers krijgen in een dichtgevroren sloot eerder last van zuurstofgebrek als er veel dood plantenmateriaal op de bodem ligt.

Leg uit waardoor veel dood plantenmateriaal leidt tot zuurstofgebrek bij de vissen en kikkers.

1/4 De ringslang.
Zie figuur B 2870 van de bijlage.

De ringslang is de meest voorkomende slang in Nederland. Hij moet ‘s morgens eerst een tijd opwarmen voordat hij actief kan worden. Een ringslang (zie de afbeelding) beweegt zich op kronkelende wijze voort.
De ringslang legt eieren in rottend plantenmateriaal. Door de warmte die daarin ontstaat worden de eieren uitgebroed. Zo'n broedplaats moet ook vochtig en luchtig zijn. Mest- en composthopen zijn prima broedplaatsen.

Door welke eigenschap moet een ringslang ‘s morgens eerst in de zon opwarmen voordat hij actief kan worden?

2/4 De ringslang.

Welk orgaan of welke organen gebruikt een ringslang om zuurstof op te nemen?

3/4 De ringslang.

De broedplaats moet vochtig, luchtig en warm zijn.

Zijn deze drie milieufactoren abiotisch of biotisch?
Of zijn sommige abiotisch en andere biotisch?

4/4 De ringslang.
Zie figuur B 2871 van de bijlage.

In de afbeelding is het skelet van een ringslang weergegeven.

Een slang heeft geen borstkas, zoals een mens, doordat een bepaald bot ontbreekt.

Wat is de naam van dat bot?

1/3 Voorns en reigers.

Bij een kanaal meet men op twee momenten het zuurstofgehalte: 's avonds aan het eind van een dag in de zomer en 's avonds aan het eind van een dag in de winter. In beide gevallen is het zuurstofgehalte van het water laag. Het is bekend dat vissen sterven door zuurstofgebrek als het zuurstofgehalte van het water te laag wordt.

Op welk van beide meetmomenten is de kans het grootst dat de vissen doodgaan door zuurstofgebrek? Leg je antwoord in twee stappen uit.