Oefentoets Biologie: Voeding - samenstelling | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 3

Schijf van Vijf.

Dennis eet twee sneetjes bruin brood met boter en oude kaas. Ook drinkt hij een glas water.

Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij deze maaltijd?

1/2 Gewicht.
Zie figuur B 3407 van de bijlage.

Birgit is heel tevreden met haar gewicht. Ze let goed op wat ze eet, vooral op de tussendoortjes. Op een avond wil ze bij een glas cola wat lekkers eten. Honger heeft ze niet, want ze heeft genoeg gegeten. Ze kan kiezen tussen chips en een even grote hoeveelheid Japanse mix (zie de afbeelding).

Niet alle voedingsstoffen leveren evenveel energie (zie de tabel hieronder).
afbeelding

Welke zoutjes kan ze in dit geval het beste kiezen? Leg je antwoord uit met behulp van een berekening. Gebruik daarbij de gegevens uit de afbeelding en uit de tabel hierboven.

2/2 Gewicht.

Birgit ging altijd met de bus naar de school. Ze besluit om voortaan de fiets te nemen. De samenstelling van haar maaltijden zal ze hierdoor moeten aanpassen, omdat ze niet méér wil gaan eten.

Noem twee voedingsstoffen die Birgit méér moet gaan eten.

1/3 Hoe hard fietst pindakaas?
Zie figuur B 3178 van de bijlage.

Een bekende wielrenner zei: "Met pindakaas kun je de Tour de France niet winnen."
Om 200 kilometer hard te fietsen moet je 33 boterhammen met pindakaas eten. Zoveel pindakaas is niet goed.
Wielrenners gebruiken daarom ander voedsel. Sommigen denken dat dat niet genoeg is. Zij zoeken naar manieren om nog harder te kunnen fietsen.

Voor een wedstrijd eten de wielrenners een maaltijd met veel brandstof.

Welke voedingsstof bevat deze maaltijd vooral?

2/3 Hoe hard fietst pindakaas?

Sommige wielrenners trainen op plaatsen die hoog in de bergen liggen. Het lichaam van zo'n wielrenner gaat dan meer bloeddeeltjes maken die zuurstof vervoeren.

Welke bloeddeeltjes vervoeren zuurstof?

3/3 Hoe hard fietst pindakaas?
Zie figuur B 3180 van de bijlage.

Net als andere sporters, kunnen wielrenners een 'sporthart' hebben. Zo'n hart heeft in deel P van de afbeelding meer spierweefsel dan een 'gewoon hart'. Dit komt door het vele trainen.

Wat is de naam van deel P?

1/2 Ontbijten.

Scholieren blijken regelmatig het ontbijt over te slaan of slecht te ontbijten. De afdeling Jeugdgezondheidszorg van de GGD in Amsterdam heeft een onderzoek gedaan naar de ontbijtgewoonten van schoolkinderen. Hierbij werden kinderen ingedeeld in drie groepen: geen ontbijt, slecht ontbijt en goed ontbijt.
Een deel van de resultaten van het onderzoek staat in onderstaande tabel.
Een ontbijt wordt slecht genoemd als het alleen bestaat uit thee, koffie, water of frisdrank, en soms wat snoep.

afbeelding

In de tabel staat niet vermeld hoeveel procent van elke groep wel goed heeft ontbeten.

Hoeveel procent van de kinderen uit de groep van 13-15 jarigen heeft wel goed ontbeten?
Leg je antwoord uit met een berekening waarbij je gegevens uit de tabel gebruikt.

-

2/2 Ontbijten.

De voedingswijzer (zie de afbeelding hieronder) is een hulpmiddel voor het samenstellen van een gezonde maaltijd.
Het ontbijt van Janneke bestaat uit twee bruine boterhammen met boter, kaas en ham.
Dit ontbijt voldoet niet aan de richtlijnen van de voedingswijzer.

afbeelding

Waarmee zou Janneke haar ontbijt moeten aanvullen, zodat het wel aan de richtlijnen van de voedingswijzer voldoet?

-

1/2 Eet wijzer.

De onderstaande tabel adviseert wat je dagelijks nodig hebt.

afbeelding

Van welke twee voedingsmiddelen moeten jongeren volgens deze tabel méér eten dan volwassenen?

2/2 Eet wijzer.

Vier voedingsmiddelen zijn: margarine, rijst, vis en spinazie.

afbeelding

Vul in het schema in, bij welke groep van de voedingswijzer elk van de vier voedingsmiddelen hoort.

groep 1

groep 2

groep 3

groep 4

-

1/7 Cornflakes.
Zie figuur C 328 van de bijlage.

Veel mensen beginnen de dag niet met brood, maar met zogenaamde ontbijtgranen.
De bekendste voorbeelden van ontbijtgranen zijn cornflakes en muesli.
In de afbeelding is het etiket van Honey Nut cornflakes weergegeven.

Van welke plant worden Honey Nut cornflakes onder andere gemaakt?

2/7 Cornflakes.

In de afbeelding hieronder is de voedingswijzer weergegeven.

afbeelding

In welke groep van de voedingswijzer horen Honey Nut cornflakes thuis?

3/7 Cornflakes.

Schrijf de naam van een mineraal op dat in Honey Nut cornflakes voorkomt.

4/7 Cornflakes.

Eddy gebruikt voor zijn ontbijt Honey Nut cornflakes.
Hij roert hiervoor 30 gram cornflakes in 125 gram halfvolle melk.

Hoeveel energie kan hij uit dit ontbijt halen?

5/7 Cornflakes.
Zie figuur C 328 van de bijlage.

Van voedingsstoffen is het volgende bekend:

1 gram eiwit levert 17 kJ
1 gram koolhydraat levert 17 kJ
1 gram vet levert 38 kJ

Welke voedingsstof uit de cornflakes met melk levert Eddy het grootste deel van de energie? Gebruik ook de informatie van het etiket uit de afbeelding.

6/7 Cornflakes.

Een deel van de voedingsstoffen uit het ontbijt van Eddy moet eerst worden verteerd. Daarna kunnen deze stoffen in het bloed worden opgenomen.

Welke voedingsstoffen moeten worden verteerd voordat ze in het bloed worden opgenomen?

7/7 Cornflakes.

In welk deel van de darmen worden de meeste voedingsstoffen in het bloed opgenomen?

In de darm.

1/2 Chips.
Zie figuur B 3200 van de bijlage.

In de afbeelding is informatie van een zak chips weergegeven.

Chips kunnen worden ingedeeld in het vak van de broodgroep van de maaltijdschijf.

Door welke voedingsstof kan dit?

2/2 Chips.

Jasper eet 40 gram chips.

Hoeveel energie (in kJ) krijgt hij hierdoor binnen? Leg je antwoord met een berekening uit.

1/4 Calciumbehoefte.

Eén van de mineralen die een mens uit zijn voeding opneemt, is calcium (kalkzouten).
Niet iedereen heeft evenveel calcium nodig.
In de tabel staan de aanbevolen hoeveelheden calcium vermeld.
afbeelding

Voor de opbouw van welk orgaanstelsel is calcium vooral nodig?

-