Oefentoets Biologie: Voeding | HAVO 4/HAVO 5 | variant 1

2/2 Energie.

In welke vorm gaat energie 'verloren'?

In de vorm van [invulveld].

Nadorst.

Iemand die teveel gedronken heeft, heeft vaak tijdens zijn roes een uitgedroogde mond en na het ontwaken 'nadorst', terwijl er toch naast alcohol ook veel water is opgenomen bij het drinken.

Leg deze verschijnselen uit.

Een marathon op vla?
Zie figuur B 5855 van de bijlage.

René liep in het Noordduitse Husum een marathon (zie afbeelding). Hij mat de daarbij verbruikte hoeveelheid kJ: 11.714.

Stel dat hij alle benodigde energie tijdens de marathon uit volle chocoladevla wil halen.

- Bepaal met de tabel hieronder hoeveel gram volle chocoladevla hij dan naar binnen moet werken.
afbeelding

- Leg uit dat het onmogelijk is de marathon op deze wijze uit te lopen.




-

Snoeken.

Voor sommige mensen is het eten van snoekkroketten een ware delicatesse. In plaats van het gebruikelijke kippen-, varkens- of rundvlees wordt een even grote hoeveelheid 'vlees' van de snoek in de kroketten verwerkt.
Behalve dat ze heel lekker kunnen zijn, zijn ze in ieder geval licht verteerbaar. In de tabel is de samenstelling per 100 gram van kippen-, rund-, snoeken-, en varkensvlees aangegeven.

afbeelding

Leg met behulp van de gegevens uit de tabel uit wat de voornaamste oorzaak is van de constatering dat snoekkroketten inderdaad lichter verteerbaar zijn dan kippen-, rund- en varkensvleeskroketten.

Brazilië.

In drie verschillende gebieden in het Noordoosten van Brazilië werd onderzoek verricht naar de gemiddelde lichaamslengte van bevolkingsgroepen in deze gebieden. In een van de drie gebieden waren de bewoners aanzienlijk kleiner dan in de andere twee gebieden. De drie gebieden waren: de kuststrook, het droge binnenland en een tussenstrook. De populaties van de gebieden zijn nauw verwant en de leden hebben overwegend dezelfde lichaamskenmerken. Men vermoedt daarom dat voedsel de voornaamste oorzaak is van dit verschil in lichaamslengte. Aan de kust eten de bewoners voornamelijk vis. In de tussenstrook bestaat het voedsel voornamelijk uit meel van de cassaveknol. Het binnenland is een typisch veeteeltgebied waar vooral vlees, melk en kaas worden geproduceerd en gegeten.

In welk gebied zijn de mensen naar verwachting gemiddeld het kortst?

1/2 Korhoenders.

Kuikens eten de eerste weken vooral dierlijk voedsel, maar schakelen later over op plantaardig voedsel.

Welke twee voordelen heeft dierlijk voedsel voor de opgroeiende kuikens?

2/2 Korhoenders.

Door moderne landbouwtechnieken zijn de kruidenrijke akkers bij de Sallandse heuvelrug verdwenen. Juist een hoge plantaardige diversiteit is van belang voor het korhoen.

Stoffen die in voedsel voorkomen zijn:

1. aminozuren
2. DNA
3. koolhydraten
4. vetten
5. mineralen

Voor welke stoffen is de plantaardige diversiteit in het voedsel voor het korhoen essentieel? Je mag ervan uitgaan dat het korhoen dezelfde eisen stelt aan het voedselpakket als de mens.

De Atitlánfuut.

Aan het eind van de jaren zestig werd roofbaars in het meer uitgezet. Dit leidde aanvankelijk niet tot problemen. Voor de indianen betekende het eten van die vis een aanzienlijke aanvulling op hun eenzijdige maïsmenu.

Noem een voedingsstof uit de roofbaars die een aanzienlijke aanvulling betekende op het éénzijdige maïsmenu van de indianen.

Gewone spurrie.

Gewone spurrie heeft kenmerken waardoor de zaden geschikt zijn om in tijden van nood graan te vervangen als voedsel voor de mens.

Noem twee van deze kenmerken die Gewone spurrie in verband daarmee kan hebben.

Thomsongazellen op de vlucht.

Is de hoeveelheid energie die een Thomsongazelle uit één kilo van zijn voedsel kan halen groter dan, even groot als of kleiner dan de hoeveelheid energie die een leeuw uit één kilo van zijn voedsel kan halen?

Verstijfd van schrik.

M. de Koning-Tijssen promoveerde in 1997 op hyperekplexia. Iemand met deze aandoening verstijft bij schrik enige ogenblikken volkomen. De spieren van armen en/of benen blijven bij schrik te lang gespannen.

Het aminozuur glycine blijkt een belangrijke rol te spelen bij hyperekplexia.

Welk van de volgende voedingsmiddelen bevat, per 100 gram, waarschijnlijk de grootste hoeveelheid glycine?

Darmflora.

Eiwitten worden opgebouwd uit twintig verschillende aminozuren. Bij goede voeding kan de volwassen mens in de lever twaalf van deze aminozuren wel zelf maken en de acht andere niet. Deze laatste moeten dus met het voedsel worden opgenomen. Er zijn aminozuren die in de lever kunnen worden omgezet in een ander aminozuur.
Hieronder wordt een aantal aminozuuromzettingen genoemd:

1. essentieel aminozuur X ® essentieel aminozuur Y;
2. essentieel aminozuur P ® niet-essentieel aminozuur Q;
3. niet-essentieel aminozuur A ® essentieel aminozuur B;
4. niet-essentieel aminozuur M ® niet-essentieel aminozuur N.

Welk van deze omzettingen is of welke zijn mogelijk in de lever?

Geplaagd door de wind.

Welke stof komt in plantaardig voedsel voor en leidt tot de grote gasproductie bij de koe?