Oefentoets Biologie: Opslag | HAVO 4/HAVO 5

Opslag.
Zie figuur B 1721 van de bijlage.

I. Sommige cellen dienen voor het langdurig opslaan van reservevoedsel.
II. In sommige van deze cellen wordt het daarin aanwezige reservevoedsel eerst omgezet in glucose vóórdat het verbruikt wordt.

Zie figuur B 1721 van de bijlage.

Voor welke van de afgebeelde celtypen (± 500 x vergroot) gelden zowel bewering I als II?

Zowel bewering I als II gelden voor de celtypen

Reservestoffen.

In weefsels van dieren en planten kunnen reservestoffen worden opgeslagen. Over reservestoffen in een beukenboom en in een konijn die in Nederland leven, worden enkele beweringen gedaan. De beweringen hebben betrekking op de maanden december en januari:

1. De beukenboom verbruikt in deze maanden geen reservestoffen, omdat er geen bladeren aan de boom zitten.
2. Het konijn kan geen reservestoffen verbruiken omdat deze het dier beschermen tegen de lage temperaturen.
3. Zowel in de beukenboom als in het konijn zijn koolhydraten opgeslagen als reservestoffen.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

Opslag.

In het lichaam van de mens kan glucose worden omgezet in glycogeen.
Over glycogeen worden de volgende uitspraken gedaan:

1. Glycogeen wordt onder andere in de spieren opgeslagen.
2. Vorming van glycogeen uit glucose in een levercel heeft invloed op de concentratie van opgeloste stoffen in deze cel.
3. Glycogeen wordt opgelost in het bloed vervoerd, bijvoorbeeld van de lever naar de spieren.

Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist?

Opslag.

Een mens bezit onder normale omstandigheden een hoeveelheid reservestoffen.

Welke stoffen worden als reserve opgeslagen en waar vindt deze opslag voornamelijk plaats?

afbeelding

Krachtsinspanning.

Van welk(e) depot(s) worden reservestoffen het eerst aangesproken bij een krachtsinspanning?

Opslag.

Over opslag van reservestoffen bij een mens worden de volgende uitspraken gedaan:

1. glycogeen wordt onder andere opgeslagen in de spieren;
2. vetten worden onder andere opgeslagen in het bindweefsel rondom de darmen;
3. eiwitten worden onder andere opgeslagen in het bindweefsel rondom het hart.

Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist?

Energiebronnen.

Bij het lopen van een marathon verbruikt het lichaam veel energie. De belangrijkste energiebronnen voor de spieren zijn koolhydraten en vetten. De glycogeenvoorraad in het lichaam is in het algemeen voldoende voor het handhaven van de glucoseconcentratie in het bloed gedurende ruim een uur activiteit. Bij voortdurende zware inspanningen, die zoals bij een marathon langer dan een uur duren, is het daarom belangrijk om tijdens de inspanning te eten.

Bevindt de genoemde glycogeenvoorraad zich in de lever, in de spieren of zowel in de lever als in de spieren?

Glucose naar glycogeen.

Glucose kan in dierlijke organismen worden omgezet in glycogeen.

Wat is het voordeel van deze omzetting voor het dier?

In een arm.
Zie figuur B 3050 van de bijlage.

De afbeelding geeft een schematische dwarsdoorsnede halverwege de onderarm van een volwassen mens weer. Er zijn onder andere spieren, beenderen en bloedvaten weergegeven. Drie plaatsen zijn aangegeven met letters.

Op welke van de aangegeven plaatsen kunnen reservestoffen worden opgeslagen?

Reservestof.

In welke vorm slaan dieren koolhydraten als reservestof op in hun lichaam?

Opslag.

Vier vormen van opslag van stoffen bij zaadplanten zijn:

1. in een tarwekorrel bevinden zich cellen, waarvan gedeelten gevuld zijn met eiwit;
2. in bepaalde cellen van zaden van de zonnebloem zitten vetachtige stoffen;
3. in de bladcellen van planten op zoutrijke bodems vlak aan zee zitten vaak zoutkristallen;
4. de meeste cellen van een aardappelknol zitten vol zetmeelkorrels.

In welk of in welke van de genoemde gevallen is er sprake van opslag van reservestoffen?

Reservestoffen in zaden.

Reservestoffen die bij organismen kunnen voorkomen zijn: eiwitten, koolhydraten en vetten.

Welke van deze stoffen komen wel in zaden van bepaalde planten als reservestof voor, maar niet als reservestof bij de mens?

1/2 Vette paling haalt Sargassozee best.

Behalve in vet kunnen dieren ook energie opslaan in een koolhydraat.

In welk koolhydraat wordt energie dan in hun lichaam opgeslagen?

2/2 Vette paling haalt Sargassozee best.

Bij dieren wordt echter maar weinig energie opgeslagen in een koolhydraat. Het grootste deel van de energievoorraad bestaat uit vet.

Leg uit waardoor energieopslag in vet voor de paling gunstiger is dan energieopslag in een koolhydraat.

1/2 Leven op de waakvlam.

De strategieën van diverse ‘winterslapers' verschillen sterk. Egels bijvoorbeeld eten hun buikje rond in het najaar en beginnen na twee dagen vasten aan hun winterslaap. De aangelegde vetvoorraad levert hen genoeg energie tot het voorjaar, wanneer ze slank en gezond ontwaken.
De hamster daarentegen hamstert: voor de winter legt hij een flinke voorraad voedsel aan, zoals beukennootjes en eikels. Tijdens de winterslaap ontwaakt hij met enige regelmaat om te eten.
Vet is voor een winterslaper als de egel voordelig omdat vet isolerend werkt.

Daarnaast is voor de egel de opslag van het voedsel in de vorm van vet efficiënter dan in de vorm van koolhydraten.

Leg dit uit.

2/2 Leven op de waakvlam.

Energie kan worden opgeslagen in de vorm van een koolhydraat.

In de vorm van welk koolhydraat wordt energie in het lichaam van de mens uiteindelijk opgeslagen?

1/2 Zwemmen gevaarlijk.

Spieren bezitten een reservevoorraad brandstof.

Welke stof is dat? Dit is [invulveld]

2/2 Zwemmen gevaarlijk.

Spieren bezitten ook een 'reservevoorraad' zuurstof èn een 'reservevoorraad' energie.

Leg dat uit.

Marathon lopen.

Bij het lopen van een marathon verbruikt het lichaam veel energie. De belangrijkste energiebronnen voor de spieren zijn koolhydraten en vetten. De glycogeenvoorraad in het lichaam is in het algemeen voldoende voor het handhaven van de glucoseconcentratie in het bloed gedurende ruim een uur activiteit. Bij voortdurende zware inspanningen, die - zoals bij een marathon - langer dan een uur duren, is het daarom belangrijk om tijdens de inspanning te eten.

Bevindt de genoemde glycogeenvoorraad zich in de lever, in de spieren of zowel in de lever als in de spieren?

Een survivaltocht.
Zie figuur B 5565 van de bijlage.

Op 14 april 1994 verdwaalde de Italiaanse hardloper Mauro Prosperi tijdens een meerdaagse tocht door de Sahara. Pas na 9 dagen werd hij door bedoeïen gevonden.
Medisch-biologen waren er verbaasd over dat hij zonder water en voedsel zo lang had kunnen overleven. Ze ondervroegen hem over zijn gedrag. Hij bleek zeer verstandig te zijn omgegaan met zijn water- en energiehuishouding. Zo was hij alleen 's nachts actief bezig, zijn weg te zoeken. Overdag deed hij zo weinig mogelijk. Hij gebruikte zijn eigen, kleine hoeveelheden urine als de voornaamste bron van vocht en was gedurende de hele periode niet in paniek geraakt.

Prosperi is reservestoffen gaan gebruiken in die periode van 9 dagen.

Welke reservestoffen waren in zijn lichaam opgeslagen?

Bollen.
Zie figuur B 1431 van de bijlage.

Bij bolgewassen wordt reservevoedsel opgeslagen in ondergrondse delen. In het voorjaar wordt dit reservevoedsel verbruikt als uit de bol opnieuw een plant groeit (zie de afbeelding).
Drie delen van de bol zijn: bastvaten, dekweefselcellen en parenchymcellen.

In welke van deze delen wordt het meeste reservevoedsel opgeslagen?

Een doorsnede van een stengel.
Zie figuur A 302 van de bijlage.

In cellen van weefsellaag 2 is reservevoedsel in korrelvorm opgeslagen.

Is dit reservevoedsel glucose, glycogeen of zetmeel?