Oefentoets Biologie: Genetica - monohybried | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 5

Tomaten.

Bij tomaten is het gen voor gave bladrand recessief (e) ten opzichte van dat voor ingesneden bladrand (E).
Tussen twee tomatenplanten vindt kruisbestuiving plaats.
Van de talrijke nakomelingen blijkt 25% een gave bladrand te hebben.

Wat zijn de genotypen van de ouderplanten?

Oogkleur.

Een gezin bestaat uit vader, moeder en drie kinderen. Vader heeft bruine ogen en is heterozygoot voor deze eigenschap. Moeder heeft blauwe ogen. Twee kinderen hebben bruine ogen, één kind heeft blauwe ogen.

Hoe groot is de kans dat een vierde kind blauwe ogen zal hebben?

Bloemkleur.
Zie figuur B 2612 van de bijlage.

Het schema geeft van een bepaalde plant de overerving van de bloemkleuren rood en wit weer.

Welke van onderstaande conclusies uit dit schema is juist?

Bananenvliegjes.

Bij bananenvliegjes is het gen voor lange vleugels (E) dominant over dat voor korte vleugels (e).
Een vrouwlijk en een mannelijk vliegje hadden na een aantal paringen 181 nakomelingen met lange vleugels en 173 nakomelingen met korte vleugels.

Wat is het genotype van de ouders?

Bloemkleur.
Zie figuur B 2612 van de bijlage.

Het schema geeft van een bepaalde plant de overerving van de bloemkleuren rood en wit weer.
Enkele beweringen hierover zijn:

1. het gen voor rode bloemkleur is dominant over het gen voor witte bloemkleur,
2. alle individuen van de F₁ zijn heterozygoot,
3. alle individuen van de F₂ hebben de rode bloemkleur.

Welke beweringen zijn juist?

Haar van honden.

Bij honden is het gen voor krullend haar (E) dominant over dat voor sluik haar (e).
Iemand wil zoveel mogelijk honden fokken met sluik haar.

Met welke van onderstaande kruisingen is de kans op nakomelingen met sluik haar het grootst?

Oogkleur.

Stel: beide ouders zijn heterozygoot voor de oogkleur bruin.

De kans dat een kind homozygoot bruinogig wordt, is

Handgebruik.

De ouders van Jan zijn rechtshandig (rechtshandig is dominant, A). Jan is linkshandig.

Hoe is de erfelijke aanleg van de ouders van Jan?

Oorlengtes.

Bij varkens is de erfelijke aanleg voor lange oren (A) dominant over die voor korte oren (a).

In welke verhouding komt de erfelijke aanleg voor bij de biggen van twee heterozygote varkens die met elkaar gekruist worden?

afbeelding

Haar van Cavia's.

Cavia's kunnen glad of ruw haar hebben. Het gen voor ruw haar is dominant over dat voor glad haar.
Een ruwharig caviavrouwtje, dat homozygoot is voor deze eigenschap, krijgt jongen. Deze jongen zijn allemaal ruwharig. Het is niet bekend welk dier de vader is van deze jongen. Er zijn drie mannetjes die in aanmerking komen:

mannetje 1: gladharig,
mannetje 2: homozygoot, ruwharig,
mannetje 3: heterozygoot, ruwharig.

Kan mannetje 1 de vader zijn?
En mannetje 2?
En mannetje 3?

afbeelding

Fruitvliegjes.

Een fruitvliegje met normale vleugels wordt gekruist met een fruitvliegje met korte vleugels. Alle 200 nakomelingen hebben normale vleugels.
Deze nakomelingen worden onderling gekruist.

Welk percentage van de nakomelingen van deze laatste kruising zal heterozygoot zijn?

Witte konijnen fokken.

Alex wil witte konijnen fokken. Bij konijnen wordt een witte vacht bepaald door een recessief gen (r). Alex heeft de beschikking over twee mannetjes (Stamper en Stoffel) en twee vrouwtjes (Knabbel en Knuffel).
Stamper heeft genotype RR; Stoffel heeft genotype Rr; Knabbel heeft genotype rr; Knuffel heeft genotype Rr.

Welke konijnen moet Alex laten paren, om de kans op witte nakomelingen zo groot mogelijk te laten zijn?

Een tonggootje.
Zie figuur B 895 van de bijlage.

Sommige mensen kunnen met hun tong een gootje maken (zie de afbeelding) Deze eigenschap wordt bepaald door een dominant gen. Een vrouw die voor deze eigenschap heterozygoot is, verwacht een kind.
De vader van dit kind kan met zijn tong geen gootje maken.

Hoe groot is de kans dat het kind het wel kan?

Homozygoot voor recessieve genen.
Zie figuur B 1932 van de bijlage.

De afbeelding geeft twee planten van een Kruipende boterbloem weer.
Plant 1 is heterozygoot voor een bepaalde eigenschap.
Plant 2 is ontstaan uit een uitloper van plant 1.
Eicellen van plant 1 worden bevrucht door stuifmeel van plant 2.

Hoe groot is de kans dat een nakomeling die hieruit ontstaat homozygoot is voor de recessieve genen?

Vachtkleur.

Bij schapen is het gen voor witte vachtkleur (E) dominant over dat voor zwarte vachtkleur (e).
Twee zwarte schapen paren met elkaar.

Welk genotype kan of welke genotypen kunnen voorkomen onder hun lammeren?

Langharigheid bij katten.

Poes Kitty met lange haren heeft gepaard met kater Kobus. Zij krijgt zowel kortharige als langharige jongen.
Het gen voor langharigheid is recessief.
Over het genotype van Kitty worden drie uitspraken gedaan:

1. Kitty is zeker heterozygoot voor langharigheid.
2. Kitty is zeker homozygoot voor langharigheid.
3. Kitty kan heterozygoot of homozygoot voor langharigheid zijn.

Welke uitspraak is juist?

Muizen fokken.
Zie figuur B 1989 van de bijlage.

Muizen kunnen een lichte of een donkere vachtkleur hebben. In de afbeelding staat een stamboom van een muizenfamilie.
Voor een experiment heeft men muizen nodig met een lichte vachtkleur. Daarom laat men de muizen P en Q met elkaar paren om de nakomelingen voor het experiment te kunnen gebruiken.

Welk deel van de muizen die voortkomen uit deze paring van de muizen P en Q zal een lichte vachtkleur hebben?

Oogkleur erven.

Een ouderpaar heeft twee kinderen. Beide kinderen hebben bruine ogen. Het gen voor bruine ogen (B) is dominant over het gen voor blauwe ogen (b).
De volgende genotypen van ouderparen worden genoemd:

afbeelding

Welke van deze genotypen kunnen de ouders van de twee kinderen hebben?

Krulstaarten bij varkens.

Bij varkens wordt het voorkomen van een krulstaart veroorzaakt door een bepaald gen. Een heterozygote zeug (vrouwelijk varken) wordt gedekt door een heterozygote beer (mannelijk varken). Beide dieren hebben een krulstaart. Er worden acht biggen geboren.
De eerste big blijkt een rechte staart te hebben.

Hoe groot is de kans dat ook de volgende big een rechte staart heeft?

Oogkleur.
Zie figuur B 1582 van de bijlage.

Van een ouderpaar heeft de man bruine ogen en de vrouw blauwe ogen. De man is heterozygoot voor de oogkleur, de vrouw homozygoot. Een spermacel van de man bevrucht een eicel van de vrouw.
De schema's van de afbeelding geven mogelijke bevruchtingen weer. Een gen voor oogkleur wordt aangegeven met een A of een a. Er wordt hier van uit gegaan dat slechts één gen de oogkleur bepaalt.

Welke twee schema's van de afbeelding kunnen deze bevruchting juist weergeven?

De schema's: