Oefentoets Biologie: Voortplanting | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 8

Hormonen.
Zie figuur B 1501 van de bijlage.

De afbeelding is een schematische weergave van een ovarium van een vrouw van 30 jaar. Diverse stadia van ontwikkeling van eicel en follikel, die in de tijd na elkaar optreden, zijn in één tekening samengevat. Door de cellen uit stadium P wordt een toenemende hoeveelheid van een hormoon Q geproduceerd. Over de invloed van hormoon Q in stadium P worden vier beweringen gedaan:

1. door hormoon Q wordt de afgifte van LH door de hypofyse gestimuleerd;
2. door hormoon Q wordt de afgifte van thyroxine door de schildklier geremd;
3. door hormoon Q wordt de verdere ontwikkeling van het baarmoederslijmvlies gestimuleerd;
4. door hormoon Q wordt de rijping van een eicel gestimuleerd.

Welke van deze beweringen is juist?

Het baarmoederslijmvlies op drie verschillende tijdstippen.
Zie figuur B 230 van de bijlage.

De figuur stelt voor een doorsnede van het baarmoederslijmvlies van de mens weergegeven op drie verschillende tijdstippen.

Welke doorsnede hoort bij het tijdstip één week voor ovulatie, welke bij het tijdstip van ovulatie en welke één week na ovulatie?

afbeelding

Het ovarium en de menstruatie.

Wat gebeurt er omstreeks de menstruatie in een ovarium van een vrouw?

Menstruatie.

Vier uitspraken over de menstruatie bij de mens zijn:

1. Menstruatie is het afstoten van een deel van het baarmoederslijmvlies.
2. Menstruatie is het afstoten van een niet-bevruchte eicel.
3. Menstruatie ontstaat doordat het ovarium de productie van een bepaald hormoon sterk verlaagt.
4. menstruatie ontstaat doordat het ovarium de productie van een bepaald hormoon sterk verhoogt.

Welke uitspraken zijn juist?

Een deel van een ovarium.
Zie figuur B 1404 van de bijlage.

In de afbeelding is een doorsnede van een follikel in een ovarium weergegeven.

Wanneer wordt dit stadium aangetroffen bij een niet-zwangere vrouw?

Ontwikkelingsstadia in de ovulatiecyclus.
Zie figuur B 657 van de bijlage.

In onderstaande figuur staan zes ontwikkelingsstadia (1 t/m 6) in de ovulatiecyclus aangegeven.

De juiste volgorde in de ontwikkelingsstadia van de ovulatiecyclus is

een doorsnede van een deel van een eierstok.
Zie figuur B 1208 van de bijlage.

In de figuur staat vijf keer een doorsnede van een deel van een eierstok getekend, op vijf verschillende momenten.

In welke volgorde moeten de tekeningen staan?

Het follikel na de ovulatie.

Vrijwel onmiddellijk na de ovulatie zal de rest van de follikel bij de mens

Voortplanting bij de vrouw.

Hieronder staan vier uitspraken over de voortplanting van de mens:

1. Als een vrouw geslachtsverkeer heeft op het moment dat haar baarmoederslijmvlies geschikt is voor innesteling, is de kans dat zij zwanger wordt groter dan wanneer zij geslachtsverkeer heeft op de dag voor de ovulatie.
2. Bij de menstruatie worden met de bovenste laag van het baarmoederslijmvlies de niet bevruchte eicel en het gele lichaam uit het lichaam van de vrouw afgevoerd.
3. De deling van de zygote volgt onmiddellijk nadat deze zich in het baarmoederslijmvlies ingenesteld heeft.
4. Wanneer bij een vrouw van dertig jaar de eierstokken worden verwijderd, zal, wanneer er geen medicijnen worden toegediend, de menstruatie voortaan uitblijven.

Welke uitspraak is juist?

Geen menstruatie.

Een vrouw had altijd een regelmatige ovulatiecyclus van 28 dagen, maar haar menstruatie is dit keer niet opgetreden op het tijdstip waarop zij die had verwacht. Het uitblijven van de menstruatie komt doordat bij haar een eicel is bevrucht. De innesteling van het embryo dat uit deze bevruchte eicel is ontstaan, heeft op 11 augustus plaatsgevonden.

In welke periode had zij verwacht dat haar menstruatie zou beginnen?

De eerste menstruatie.

In het lichaam van een meisje vinden omstreeks het optreden van de eerste menstruatie ook andere veranderingen plaats die daarmede samenhangen. Hierover worden twee beweringen gedaan:

1. voorafgaand aan die eerste menstruatie beginnen zich de secundaire geslachtskenmerken te ontwikkelen;
2. de eerste ovulatie kan pas plaats vinden, nadat alle eicellen in de ovaria van een meisje zich hebben ontwikkeld tot rijpe, met vocht gevulde, follikels.

Welke bewering is of welke beweringen zijn juist?

afbeelding

Het vrijkomen van een eicel.

In de ovaria van een vrouw met een normale menstruele cyclus komt een eicel vrij

Vruchtwaterpunctie.
Zie figuur B 1503 van de bijlage.

Het is met behulp van verschillende technieken mogelijk informatie te krijgen over een embryo in de baarmoeder van een vrouw. Eén van die technieken is vruchtwaterpunctie (zie de afbeelding). Bij vruchtwaterpunctie wordt met een fijne naald een kleine hoeveelheid vruchtwater opgezogen, waarin zich onder andere losse cellen van het embryo bevinden.
Een onderzoeker wil embryonale cellen bestuderen om vast te stellen of er een afwijking bestaat in het aantal chromosomen per cel of in de vorm van de chromosomen.

Welke eigenschappen moeten de cellen uit het vruchtwater hebben, zodat ze geschikt zijn voor het onderzoek?

Het ontstaan van tweelingen.

Over het ontstaan van tweelingen bij de mens worden vier beweringen gedaan:

1. Een tweeling kan ontstaan na de bevruchting van één eicel door één spermacel.
2. Een tweeling kan ontstaan na de bevruchting van één eicel door twee spermacellen.
3. Een tweeling kan ontstaan na de bevruchting van twee eicellen door dezelfde spermacel.
4. Een tweeling kan ontstaan na de bevruchting van twee eicellen elk door één spermacel.

Welke beweringen zijn de juiste?

Spermaleiders onderbroken.

Door onderbreking van de spermaleiders verhindert men

Veilige voorbehoedmiddelen.

I. De 'pil' en het spiraaltje zijn heel veilige voorbehoedmiddelen.
II. Het condoom is te gebruiken als middel tegen ziektes en tegen zwangerschap.

Beweringen over voorbehoedmiddelen.

I. Het gebruik van een condoom alleen is veiliger dan periodieke onthouding.
II. Bij het voortijdig terugtrekken (coïtus interruptus) kan de man wat spermacellen achterlaten in de vrouw door middel van zogenaamd voorvocht.

Tijdens de zaadlozing.

Urine is zaaddodend.

Hoe wordt zaadlozing een urinelozing voorkomen?

Zaadcellen en warmte.

Wanneer de testes zich in de buikholte bevinden, waar de temperatuur 37°C is, wordt een normale hoeveelheid testosteron gevormd, doch de vorming van de spermacellen vindt dan niet of nauwelijks plaats.
Wanneer de testes zich in de balzak bevinden, waar de temperatuur 35°C is, worden zowel een normale hoeveelheid testosteron als spermacellen gevormd.

Op grond van het bovenstaande worden de volgende uitspraken gedaan:

1. de temperatuur beïnvloedt de vorming van testosteron en daardoor de vorming van spermacellen.
2. de vorming van spermacellen is zelf is temperatuurgevoelig.

Is uitspraak 1 een juiste conclusie uit de gegevens?
En uitspraak 2?

afbeelding

Het bevorderen van zwangerschap.

Het bevorderen van zwangerschap is bij de mens mogelijk indien een vrouw met een normale menstruatiecyclus geslachtsverkeer heeft in de periode van