Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 11

Deze digitale toets over het voedingspatroon van dieren en de rol van voedingsstoffen is gericht op leerlingen in het voortgezet onderwijs en behandelt onderwerpen zoals de analyse van diëten, de ziekte van Crohn en de voedingswaarde van verschillende voedingsmiddelen. - 20 vragen

Aantal vragen

20

Vak(ken)

Biologie

Kerndoel(en)

VO Kerndoel 31: Processen in de natuur

Leerniveau(s)

VWO 1, VWO 2, VWO 3

Uitgever

NVON

Copyright

cc-by-sa-40

Voedingspatroon van Dier 2 Analyseren

3/4 Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.

Is dier 2 een alleseter, een planteneter of een vleeseter?

afbeeldingafbeelding

Darmkanaal in verhouding tot lichaamslengte

4/4 Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.

Welk dier (1 of 2) heeft in verhouding tot zijn lichaamslengte het langste darmkanaal of is er geen verschil?

afbeeldingafbeelding

Nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen en duurzaamheid

1/5 Nieuwe voedingsmiddelen.

PLANTEN: HET VLEES VAN DE TOEKOMST.
Volgens onderzoekers eiwitrijk, mager en nog lekker ook.

Nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen op je bord, in plaats van een mals biefstukje. De meeste Nederlanders willen daar vooralsnog niet aan denken. De voedingsmiddelen genaamd Novel Protein Foods (NPF) vormen echter een aantrekkelijk alternatief voor vlees.

Novel Protein Foods worden gemaakt van planten en micro-organismen. Ze zijn eiwitrijk en mager en zullen veel beter smaken dan bestaand vlees. Dit blijkt uit het rapport 'Novel Protein Foods 2035: anders eten in een duurzame toekomst'. NPF is een onderdeel van het onderzoeksprogramma Duurzame Technologische Ontwikkeling (DTO).

De consumenten gaan volgens het rapport in de 21ste eeuw steeds meer 'grazen', een uit de VS overgewaaide term. In plaats van de bekende drie maaltijden per dag zullen meer keren per dag kleinere hoeveelheden en tussendoortjes worden genuttigd. Daarnaast worden bij toenemende welvaart variatie- en gemaksproducten belangrijker. Deze trends die uit een consumentenonderzoek naar voren kwamen, zijn belangrijk voor de ontwikkeling van Novel Protein Foods (NPF).

De nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen zijn vooral kansrijk als vleesverdringers in kant-en-klaar producten en in vleeswaren, worst en gehakt. Het lapje vlees laat zich minder snel vervangen volgens het consumentenonderzoek. Van NPF's wordt verwacht dat ze in 2035 veertig procent van de totale vleesconsumptie vervangen.
Geschikte bronnen voor de toekomstige eiwithoudende voedingsmiddelen zijn proteïnerijke planten (luzerne, erwten, lupine) en micro-organismen (schimmels). Deze voedingsmiddelen zijn te karakteriseren als vezel- en gehaktachtig. Technologisch gezien is het al mogelijk om de nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen te ontwikkelen. Deze producten zullen wel aantrekkelijker voor de consumenten gemaakt moeten worden.[...]

In 2040
Het onderzoeksprogramma Duurzame Technologische Ontwikkeling heeft als doel te onderzoeken hoe we in 2040 twintig keer milieu-efficiënter in de maatschappelijke behoeften kunnen voorzien. Novel Protein Foods is volgens het rapport tien à dertig keer milieu-efficiënter dan de huidige productie van het varkensvlees in Nederland. Ook blijkt de productie een vijfde tot de helft goedkoper te zijn. "Dit maakt het aantrekkelijk voor het bedrijfsleven. Het voordeel voor de consumenten van de nieuwe voedingsmiddelen is dat het gemakkelijk te bereiden is en het gezonder is", aldus André de Haan, coördinator van het onderzoeksprogramma DTO.
[...]Het nieuwe voedingsmiddel Fibrex wordt al verwerkt in producten die in de winkel liggen. Er zitten schimmels in verwerkt en de lichte structuur doet enigszins aan kippenvlees denken. "Mensen hebben negatieve gedachten met schimmel. Er zijn echter al veel etenswaren met schimmel, zoals verschillende Franse kaassoorten," zegt André de Haan. "Die vinden we al veel langer heel normaal."

(Brabants Dagblad, 3 juli 1996).

-

Vitamine K en de rol van antibiotica

1/2 Vitamine K.

Vitamine K komt onder andere voor in groene groente zoals spinazie.
Vitamine K wordt ook door bacteriën in de darm van de mens gemaakt.
Alleen bij uitzondering heeft een mens gebrek aan vitamine K.
Dat kan gebeuren wanneer iemand gedurende een periode antibiotica heeft geslikt.

Leg uit dat door de werking van antibiotica een gebrek aan vitamine K kan ontstaan.

Organismen en Vitamine K identificeren

2/2 Vitamine K.
Zie figuur B 3289 van de bijlage.

Bekijk de afbeelding en onderstaande tabel.
afbeeldingafbeelding

Zet achter elk organisme het juiste cijfer.

afbeeldingafbeelding
  • 3
  • 2
  • 1
  • bacterie
  • spinazie
  • mens

Darmen bij de ziekte van Crohn

1/5 Ziekte van Crohn.
Zie figuur B 3118 van de bijlage.

Bij iemand met de ziekte van Crohn zijn de darmen langdurig ontstoken. De problemen beginnen meestal in de dikke of de dunne darm.

In de afbeelding is een deel van het lichaam van een mens weergegeven.

Welke letter geeft de dikke darm aan?

- Letter: .

En welke letter geeft de dunne darm aan?

- Letter: .

afbeeldingafbeelding

Orgaanstelsels en de ziekte van Crohn

2/5 Ziekte van Crohn.

Van welk orgaanstelsel vormen de dikke en de dunne darm een deel?

Locatie van klachten bij ziekte van Crohn

3/5 Ziekte van Crohn.

Klachten die veel voorkomen bij de ziekte van Crohn zijn:

- dunne ontlasting/diarree: de ontstoken darm neemt te weinig vocht op;
- vermagering: de ontstoken darm neemt te weinig voedingsstoffen op.

In welk deel van de darmen ontstaan deze klachten vooral? (combineer het cijfer met een letter)

afbeeldingafbeelding

  • dikke darm (A)
  • dunne darm (B)
  • dikke darm (A)
  • dunne darm (B)
  • 1. dunne ontlasting
  • 2. vermagering

Invloed op oorzaken van de ziekte van Crohn

4/5 Ziekte van Crohn.

Wetenschappers denken dat er verschillende oorzaken zijn voor de ziekte van Crohn. Ze spreken over erfelijkheid, roken en stress.

Welke van deze oorzaken kun je zelf beïnvloeden?

Koolhydraten in de voeding bij Crohn

5/5 Ziekte van Crohn.

In 1950 ontdekte een Amerikaanse dokter dat patiënten met de ziekte van Crohn flink opknappen als ze letten op de koolhydraten in hun voeding. Hieronder is de voedingswijzer weergegeven.
afbeeldingafbeelding
Welke groep van de voedingswijzer bevat veel koolhydraten?

Groep

Voedingsstoffen in Spaghetti voor Sporters

1/3 Spaghetti eten.
Zie figuur B 2101 van de bijlage.

Om zich voor te bereiden op een zware wedstrijd eten sommige sporters spaghetti.

Welke door de sporter gewenste voedingsstof bevat spaghetti vooral?

afbeeldingafbeelding

Verteringskanaal en functie van deel P

2/3 Spaghetti eten.
Zie figuur B 2101 van de bijlage.

Na het eten van de spaghetti wordt het voedsel door het verteringskanaal vervoerd.
De afbeelding geeft het verteringskanaal van de mens schematisch weer.

Bevat de wand van deel P spieren?
Worden door deel P verteringssappen aan de voedselbrij toegevoegd?

afbeeldingafbeelding

afbeeldingafbeelding

Oorsprong van water in voedselbrij

3/3 Spaghetti eten.

Gekookte spaghetti bestaat voor ruim de helft uit water. In de voedselbrij die in de darm uit de spaghetti ontstaat, zit er in verhouding nog veel meer water. Dat water is niet alleen met het drinken en de zojuist gegeten spaghetti opgenomen.

Waar komt veel van het water in de voedselbrij dan wel vandaan?

Herkomst van Noodles-slierten

1/7 "Hippe slierten"

In een folder is de volgende tekst te lezen:

afbeeldingafbeelding

Van welke plant worden Noodles-slierten gemaakt?

-

Vegetarisch eten en Noodles

2/7 "Hippe slierten"

In een folder is de volgende tekst te lezen:
afbeeldingafbeelding

Sommige mensen willen geen vlees of andere dierlijke producten eten.

Leg uit dat deze mensen ook geen Noodles eten. Gebruik de bovenstaande informatie uit de folder.

-

Voedingsgroepen van Noodles

3/7 "Hippe slierten"

In de afbeelding is een voedingswijzer weergegeven.
afbeeldingafbeelding

In welke groep van de voedingswijzer horen Noodles thuis?

Taak van voedingsvezels in de voeding

4/7 "Hippe slierten"

Noodles bevatten voedingsvezels.

Wat is een belangrijke taak van voedingsvezels in de voeding?

Mineraal in Noodles identificeren

5/7 "Hippe slierten"

In een folder is de volgende tekst te lezen:

afbeeldingafbeelding

Welk mineraal is volgens de informatie in Noodles aanwezig?

-

Vertering van voedingsstoffen in Noodles

6/7 "Hippe slierten"

Een deel van de voedingsstoffen uit Noodles moet eerst worden verteerd. Daarna kunnen deze stoffen in het bloed worden opgenomen.

Welke voedingsstoffen moeten worden verteerd voordat ze in het bloed worden opgenomen?

Voedingsstoffen opname in de darmen

7/7 "Hippe slierten"

In welk deel van de darmen worden de meeste voedingsstoffen in het bloed opgenomen?

In de darm.