Oefentoets Biologie: Uitscheiding - algemeen | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 7

3/3 Vloeistofverplaatsing.
Zie figuur B 374 van de bijlage.

Bij een haarvat S-T in een voet heersen ook een buitenwaarts en een binnenwaarts gerichte kracht. In de afbeelding zijn drie diagrammen getekend. Op de horizontale as zijn de plaatsen in het haarvat aangegeven.
Het bloed stroomt van S naar T. Op de verticale as is de buitenwaarts gerichte kracht uitgezet.

In welk van deze diagrammen is het verloop van de buitenwaarts gerichte kracht schematisch juist weergegeven?

1/5 Candiru.
Zie figuur A 1394 van de bijlage.

Lees onderstaand fragment uit ‘Tussen Orinoco en Amazone’ van Redmond O’Hanlon.
Redmond O'Hanlon (1947) is een reisschrijver. Hij heeft een heel plastische schrijfstijl. Hieronder volgt een fragment uit zijn boek 'Tussen Orinoco en Amazone'.

1 Wat echter het hardnekkigst in onrustige nachten door mijn dromen zwom was de
2 candiru, de tandenstokervis - een minieme meerval die een parasitair bestaan leidt in
3 kieuwen en cloaca van grotere vissen. Toen ik op Borneo in longhouses verbleef, had ik
4 geleerd dat het gepast is wanneer je vroeg in de ochtend naar de rivier gaat - je
5 weet dat je in het sociaal aanvaarde stuk modderrivier zwemt wanneer de vissen met
6 hun neus tegen je broek duwen, omdat ze willen dat je die uittrekt en hun ontbijt
7 produceert. In het Amazonegebied daarentegen zou elke dakloze candiru, gesteld dat
8 je te veel gedronken hebt en zo onverstandig bent om onder het zwemmen te
9 urineren, je door die geur aanzien voor een grote vis en opgewonden tegen je stroom
10 urinezuur opzwemmen, je urethra binnendringen als een worm in zijn holletje, en hij
11 zou, door zijn kieuwdeksels op te zetten, een krans van naar beneden gerichte
12 stekels vormen. Er kan niets tegen worden gedaan. De pijn schijnt opzienbarend te
13 zijn. Je moet naar een ziekenhuis voordat je blaas springt; je moet een chirurg
14 verzoeken je penis af te snijden.

De auteur legt een relatie tussen urethra (regel 10), blaas (regel13) en penis (regel 14).

Wat is bij een staande man in rust de ligging van de urethra ten opzichte van deze beide andere organen?

2/5 Candiru.

Wat is de Nederlandse naam voor urethra?

De/het

3/5 Candiru.

De candiru reageert op de 'stroom urinezuur’ (regel 10).

Met welke term uit de ethologie wordt de functie van de ‘stroom urinezuur’ in relatie tot de candiru benoemd?

Met de term .

4/5 Candiru.

Lees onderstaand fragment uit ‘Tussen Orinoco en Amazone’ van Redmond O’Hanlon.
Redmond O'Hanlon (1947) is een reisschrijver. Hij heeft een heel plastische schrijfstijl. Hieronder volgt een fragment uit zijn boek 'Tussen Orinoco en Amazone'.

1 Wat echter het hardnekkigst in onrustige nachten door mijn dromen zwom was de
2 candiru, de tandenstokervis - een minieme meerval die een parasitair bestaan leidt in
3 kieuwen en cloaca van grotere vissen. Toen ik op Borneo in longhouses verbleef, had ik
4 geleerd dat het gepast is wanneer je vroeg in de ochtend naar de rivier gaat - je
5 weet dat je in het sociaal aanvaarde stuk modderrivier zwemt wanneer de vissen met
6 hun neus tegen je broek duwen, omdat ze willen dat je die uittrekt en hun ontbijt
7 produceert. In het Amazonegebied daarentegen zou elke dakloze candiru, gesteld dat
8 je te veel gedronken hebt en zo onverstandig bent om onder het zwemmen te
9 urineren, je door die geur aanzien voor een grote vis en opgewonden tegen je stroom
10 urinezuur opzwemmen, je urethra binnendringen als een worm in zijn holletje, en hij
11 zou, door zijn kieuwdeksels op te zetten, een krans van naar beneden gerichte
12 stekels vormen. Er kan niets tegen worden gedaan. De pijn schijnt opzienbarend te
13 zijn. Je moet naar een ziekenhuis voordat je blaas springt; je moet een chirurg
14 verzoeken je penis af te snijden.

Wat bedoelt Redmond O’Hanlon met 'een parasitair bestaan [...] in kieuwen en cloaca van grotere vissen’ (regel 2-3)?

5/5 Candiru.
Zie figuur B 5736 van de bijlage.

Bekijk de afbeelding hiernaast van de candiru.

Welke eenheid hoort bij de maatverdeling? De .

1/4 Emily Dickinson.
Zie figuur B 5737 van de bijlage.

Bij de beroemde Amerikaanse dichteres Emily Dickinson (1830-1886) was waarschijnlijk sprake van een ontsteking aan de urinewegen die haar vrijwel haar hele leven aan huis kluisterde: glomerulonephritis of pyelonephritis.
Bij glomerulonephritis lekken bloedcellen en eiwitten door de nierkapsels naar de urineleider.

Leg uit dat hierdoor oedeem kan ontstaan.

2/4 Emily Dickinson.

Bij pyelonephritis is er sprake van nierbekkenontsteking, vaak als gevolg van herhaalde blaasontstekingen.

Leg uit dat blaasontstekingen meer bij vrouwen dan bij mannen voorkomen.

3/4 Emily Dickinson.

Emily Dickinson had altijd sterk geurende bosjes bloemen in haar nabijheid, vermoedelijk om een scherpe lichaamsgeur te camoufleren. Die geur kan het gevolg zijn van de afbraak van ureum door bacteriën in haar urinewegen.

Welke scherp geurende stof ontstaat er dan?

Dat is [invulveld]

4/4 Emily Dickinson.

Tegenwoordig kunnen blaasontstekingen veel beter bestreden worden dan in de tijd van Dickinson.

Met behulp van welk type medicijnen gebeurt dat?

Met [invulveld]

Ureum.

Na welke van de volgende maaltijden kun je verwachten dat een mens grote hoeveelheden ureum zal produceren?
Na een maaltijd bestaande uit

Druk in de nieren.

De hydrostatische druk in de glomeruluscapillairen ('haarvatkluwen') en van de vloeistof in het nierkapsel bedraagt respectievelijk 70 en 15 mm Hg. De colloïd-osmotische druk van het bloed bedraagt 25 mm Hg.

De urinevorming stopt als de hydrostatische druk in de glomeruluscapillairen is gedaald tot mm Hg.

Vloeistofanalyse.

Hieronder zijn de analyses te zien van bloedplasma, rode bloedcellen, urine en zweet van de mens.

afbeelding

Zet de namen van de begrippen in de rechter kolom bij de juiste nummers in de linker kolom.

Glucose en urine.
Zie figuur B 5738 van de bijlage.

Nevenstaande grafiek geeft bij een hond het verband aan tussen de excretie van glucose in de urine en de glucoseconcentratie van het bloedplasma.

Hoe hoog is de glucoseconcentratie in het filtraat bij een bloedglucoseconcentratie van 10 mg/mL bloed? Die is mg/mL filtraat.
En hoe sterk is de terugresorptie van glucose bij een bloedglucoseconcentratie van 12 mg/mL bloed, in vergelijking met de terugresorptie van glucose bij een bloedglucoseconcentratie van 10 mg/mL bloed?

De terugresorptie bij 12 mg/mL is .

Nefron.
Zie figuur B 5739 van de bijlage.

In de tekening hiernaast is een nefron (lichaampje van Malpighi) afgebeeld.

In de met cijfer I aangeduide ruimte bevinden zich bij een gezonde persoon, behalve water, glucose en ureum ook

Kunstnier.
Zie figuur B 5740 van de bijlage.

In nevenstaand schema van een kunstnier wordt het te zuiveren bloed van een nierpatiënt door een dialyseerslang gepompt. Deze dialyseerslang wordt omspoeld door een zogenaamde spoelvloeistof.
Voor bepaalde stoffen is er diffusie mogelijk tussen het bloed en de spoelvloeistof.

Om beide functies van de nieren (zuivering van het bloed en regeling van de bloedsamenstelling) te benaderen, moet de spoelvloeistof o.a. de volgende samenstelling hebben:

ureum %;
glucose %
NaCl %

Nierdialyse.

- Door wie is de techniek van nierdialyse ontwikkeld?

- En welke stof gaat via deze dialyse het lichaam uit?

Ureum.
Zie figuur B 5742 van de bijlage.

Welk van de grafieken hiernaast geeft een goed beeld van de ureumconcentratie in de urine van een hongerstaker die heel lang vast?

Dat is grafiek .

2/3 Een nefron.
Zie figuur A 1212 van de bijlage.

In de tabel hieronder zijn eigenschappen van transport en permeabiliteit van delen van het nefron in relatie tot de concentratie en verdunning van urine weergegeven.
afbeelding

Zal het aantal mitochondriën per cel in de dikke opstijgende tak van de lis van Henle kleiner zijn dan, gelijk zijn aan of groter zijn dan dat in de dunne opstijgende tak?

Dat is .