Oefentoets Biologie: Assimilatie-dissimilatie | HAVO 4/HAVO 5 | variant 4

Zetmeelvorming in een groenblad.

Een groen blad dat zonlicht, kooldioxide en water krijgt, vormt zetmeel in de bladgroen bevattende cellen. Een groen blad van dezelfde plant dat in het donker drijft op een glucose-oplossing, vormt ook zetmeel dat vooral in cellen langs de nerven te vinden is.

Welke van onderstaande hypothesen wordt door bovenstaand experiment bevestigd?

Watervlooien (Daphnia) en waterpest.
Zie figuur C 29 van de bijlage.

Watervlooien (Daphnia) kunnen in zuurstofarm milieu hemoglobine maken, waardoor de lichaamskleur rood wordt; onder andere omstandigheden zijn Daphnia's kleurloos. Men vult vier erlenmeyers (1 t/m 4) met water en Daphnia's.
Erlenmeyer 2 wordt afgesloten met een rubber stop.
In de erlenmeyers 3 en 4 bevindt zich een gelijke kleine hoeveelheid waterpest.
Aan het begin van de proef zijn alle Daphnia's kleurloos.
Nu worden alle vier de erlenmeyers in het daglicht geplaatst.

In welke erlenmeyer zullen de Daphnia's het langst kleurloos blijven en in welke erlenmeyer zullen zij het eerst rood worden?

afbeelding

de O₂ -opname en O₂ -afgifte van een plant.
Zie figuur B 351 van de bijlage.

Bij een in Nederland groeiende plant met bladgroen wordt in de zomer de O₂ -opname en O₂ -afgifte gedurende een etmaal gemeten.
De metingen beginnen om 12 uur 's middags en eindigen 24 uur later.

In welk stadium kunnen de resultaten van de metingen zijn weergegeven?

Een groene plant die geheel onder water leeft.

Men heeft een groene plant die geheel onder water leeft. Men doet hier vier experimenten mee steeds onder andere omstandigheden.

afbeelding

Bij welk(e) experiment(en) wordt zuurstof aan het water afgegeven en wordt energie vastgelegd?

de O₂ -afgifte en de O₂ -opname van een plant.
Zie figuur B 619 van de bijlage.

In het diagram is de O₂ -afgifte en de O₂ -opname van een plant uitgezet tegen de verlichtingssterkte.

In welk(e) van de aangegeven trajecten 1, 2 of 3 neemt het drooggewicht van de plant toe?

De zuurstofafgifte of -opname bij toenemende verlichtingssterkte.
Zie figuur B 590 van de bijlage.

Bij een plant met bladgroen werd het verband bepaald tussen de zuurstofafgifte of -opname en de verlichtingssterkte. In het diagram is het resultaat weergegeven.

Treedt in deze plant bij verlichtingssterkte P fotosynthese op?
En dissimilatie?

afbeelding

De zuurstofafgifte of -opname bij toenemende verlichtingssterkte.
Zie figuur B 572 van de bijlage.

Bij een plant met bladgroen werd het verband bepaald tussen de hoeveelheid afgegeven of opgenomen O₂ en de verlichtingssterkte. De resultaten staan in het diagram.

Bij welke van de verlichtingssterkten P, Q en R vindt dissimilatie plaats?

De zuurstofafgifte of -opname bij toenemende verlichtingssterkte.
Zie figuur B 559 van de bijlage.

Van een plant met bladgroen wordt de zuurstofafgifte of -opname in ml per uur gemeten bij verschillende verlichtingssterkten. De resultaten staan in het diagram. De mate van dissimilatie is constant en onafhankelijk van de verlichtingssterkte.

Hoeveel zuurstof wordt er bij verlichtingssterkte P geproduceerd door de fotosynthese?

De zuurstofafgifte per tijdseenheid van een zonnebloemplant.
Zie figuur B 550 van de bijlage.

De zuurstofafgifte per tijdseenheid door een hele zonnebloemplant van 20 cm hoogte wordt gemeten bij verschillende verlichtingssterkten. In het diagram van figuur B 550 is het resultaat van deze metingen uitgezet. De metingen worden herhaald als de plant 40 cm hoog is geworden. De omstandigheden zijn gelijk gebleven.

Zie figuur B 551 van de bijlage.

Welk diagram geeft de resultaten bij deze 40 cm hoge zonnebloemplant waarschijnlijk juist weer?

Stofwisselingsprocessen zonder zuurstofverbruik.

Bij levende organismen kunnen onder andere de volgende stofwisselingsprocessen plaatsvinden:

1. fotosynthese;
2. melkzuurgisting;
3. alcoholische gisting.

Bij welk of bij welke van deze processen wordt geen zuurstof verbruikt?

1/2 Assimilatie en dissimilatie.
Zie figuur A 597 van de bijlage.

Bij een plant wordt de afgifte of de opname van CO₂ door bladeren bepaald bij temperaturen tussen 5°C en 40°C. De eerste bepalingen worden gedaan bij een optimaal CO₂ -gehalte van de lucht en bij een lage (1) en een hoge (2) verlichtingssterkte. Vervolgens worden ook bepalingen gedaan bij een normaal CO₂ -gehalte van de lucht bij hoge verlichtingssterkte (2).
In het diagram (afbeelding 4) zijn de resultaten van de metingen weergegeven.

Welke van de volgende uitspraken over de stofwisseling van de plant bij verlichtingssterkte 1 en 33°C is juist?

2/2 Assimilatie en dissimilatie.

Welke abiotische factor is in elk geval beperkend voor de groei van deze plant wanneer deze staat bij verlichtingssterkte 2, een temperatuur van 30°C en een normaal CO₂ -gehalte van de lucht?

2/3 Bonte kamerplanten.
Zie figuur B 2707 van de bijlage.

In de afbeelding zijn schematisch drie van deze cellen, P Q en R weergegeven. De cellen P, Q en R zijn van drie verschillende delen afkomstig. Vijf delen in het blad van de bontbladige geranium en van de siernetel zijn:

S : in het groene deel van het blad van de geranium;
T : in het witte deel van het blad van de geranium;
U : in het donkergroene deel van het blad van de siernetel;
W : in het rode deel van het blad van de siernetel;
X : in het witte deel van het blad van de siernetel.

Is cel P afkomstig van deel S, T, U, W of X?
En cel Q en cel R? Schrijf je antwoord in de vorm van een tabel zoals hieronder is weergegeven.

afbeelding

3/3 Bonte kamerplanten.

Een kweker kan, door toevoeging van bepaalde stoffen aan het zaad, plantjes kweken met witte stelen en witte bladeren. In een onderzoek werd een week na het ontkiemen het drooggewicht van witte en van even oude groene kiemplantjes bepaald. De gevonden waarden werden vergeleken met het drooggewicht van het zaad. Van alle witte kiemplantjes was het drooggewicht lager dan dat van het zaad, bij de groene kiemplantjes was het drooggewicht gelijk aan of zelfs hoger dan dat van het zaad. Het drooggewicht is het gewicht van een plant waaruit al het water is verdampt.

Verklaar waardoor het drooggewicht van de witte kiemplantjes lager is dan dat van de groene kiemplantjes en ook lager dan dat van het zaad.

1/4 Een onderzoek naar de groeisnelheid van gist.
Zie figuur A 838 van de bijlage.

Leerlingen willen de invloed van zuurstof op de groeisnelheid van gist bestuderen. Zij ontwerpen hiervoor twee opstellingen (zie de afbeelding). Deze opstellingen bestaan uit een glazen cilinder waarin zich een geschikte voedingsoplossing voor gistcellen bevindt. Aan beide cilinders worden evenveel gistcellen toegevoegd.
Door opstelling 1 wordt lucht geleid; door opstelling 2 wordt stikstofgas geleid. Twee uur na het begin van het onderzoek blijkt er in de tweede opstelling geen zuurstof meer aanwezig te zijn.
Drie dagen na de start van het experiment wordt bij beide opstellingen het aantal levende gistcellen per milliliter bepaald. In de eerste opstelling is dit aantal sterk toegenomen. In de tweede opstelling is het aantal levende gistcellen gelijk gebleven.
Een leerling trekt uit deze gegevens de conclusie dat gistcellen zich uitsluitend onder aërobe omstandigheden delen.

Leg uit dat deze conclusie op grond van deze resultaten onjuist is.

2/4 Een onderzoek naar de groeisnelheid van gist.
Zie figuur A 838 van de bijlage.

Na deze drie dagen blijkt in opstelling 1 in de cilinder nog voedsel aanwezig te zijn. Een week na de start is het voedsel op. Het onderzoek duurt tien dagen.

Zie figuur A 425 van de bijlage.

Schets in een diagram op de bijlage de grafieklijn die weergeeft hoe in opstelling 1, naar schatting, het aantal gistcellen verandert gedurende de 10 dagen van het onderzoek. Benoem de assen.

3/4 Een onderzoek naar de groeisnelheid van gist.
Zie figuur A 838 van de bijlage.

In beide opstellingen wordt tijdens het experiment voortdurend de temperatuur gemeten.

Stijgt in opstelling 1 de temperatuur de eerste drie dagen van het experiment?
En in opstelling 2?

4/4 Een onderzoek naar de groeisnelheid van gist.

Na toevoeging van het sap van uitgeperste gistcellen aan een glucose-oplossing blijkt de gisting van glucose niet zo goed te verlopen als na toevoeging van levende gistcellen. Gisting met het sap van gistcellen wordt 'celvrije gisting' genoemd.

Welke stoffen uit dit sap zorgen voor het optreden van de celvrije gisting?

1/2 Koolstofdioxide in een sparrenbos.
Zie figuur C 139 van de bijlage.

In een sparrenbos van ongeveer 30 meter hoogte is gedurende een zonnige dag in augustus de CO₂ -concentratie bepaald op verschillende hoogten boven de grond. Deze gegevens zijn weergegeven in het diagram van de afbeelding.
De lijnen in dit diagram verbinden de hoogten boven de grond waar de CO₂ -concentratie op bepaalde tijdstippen gelijk is. De concentratie is uitgedrukt in deeltjes per miljoen (ppm).
Bijvoorbeeld om 6 uur 's ochtends ligt de CO₂ -concentratie 10 meter boven de grond tussen de 370 en 380 ppm.
Met behulp van het diagram kan worden bepaald op welke hoogte boven de grond en op welke uren van de dag de fotosynthese-activiteit het grootst is.
In het diagram zijn met de letters P, Q, R en S vier combinaties van hoogte en tijd aangegeven.

Bij welke combinatie van hoogte en tijd is er sprake van de grootste fotosynthese-activiteit?