Oefentoets Biologie: Bloed | Bloedcellen | VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 4 | variant 3

Bloedonderzoek.
Zie figuur B 2011 van de bijlage.

De tekening stelt een druppeltje bloed voor, bekeken met een microscoop.

Welk van de aangegeven delen zorgt of welke zorgen voor het opruimen van bacteriën?

Schijnvoetjes.

Welke bloedcellen in het lichaam van de mens vormen schijnvoetjes?
Wat is de functie van deze bloedcellen met schijnvoetjes?

Afweer.

Bloed bij de mens bevat onder andere rode bloedcellen, witte bloedcellen, bloedplaatjes en fibrinogeen.

Waardoor worden binnengedrongen ziektekiemen onschadelijk gemaakt?

Bloedcellen.

Welke bloedcellen kunnen bij de mens de wand van haarvaten passeren?
Welke functie hebben deze bloedcellen?

afbeelding

Bloedcellen.

Enkele beweringen over bloedcellen in het lichaam van de mens zijn:

1. de cellen vervoeren zuurstof,
2. de cellen kunnen een haarvat via de wand verlaten,
3. de cellen bestrijden bacteriën.

Welke van deze beweringen geldt of welke gelden voor witte bloedcellen, maar niet voor rode bloedcellen?

Rode bloedcellen.

Rode bloedcellen hebben een beperkte levensduur en worden voortdurend bijgemaakt.

In welk deel van het lichaam van een volwassene worden rode bloedcellen gemaakt?

Vorming van nieuwe bloeddeeltjes.
Zie figuur B 2922 en B 2923 van de bijlage.

VORMING VAN NIEUWE BLOEDDEELTJES
In het rode beenmerg bevinden zich zogenaamde stamcellen die zich kunnen ontwikkelen tot de verschillende soorten bloeddeeltjes. Bij volwassenen komt het rode beenmerg voor in platte botten en in de uiteinden van het dijbeen en het opperarmbeen. In de informatie (en afbeelding B 2922) staat dat bloeddeeltjes zich ontwikkelen uit stamcellen.

In welk deel van het dijbeen uit afbeelding B 2923 bevinden deze stamcellen zich bij volwassenen?

1/4 Aanmaak van rode bloedcellen.
Zie figuur B 3044 van de bijlage.

Het aanmaken van nieuwe rode bloedcellen in het rode beenmerg wordt geregeld door een hormoon. Dit hormoon wordt door de nieren geproduceerd en aangeduid met de afkorting EPO. Rood beenmerg bevindt zich in botten, zoals bijvoorbeeld het dijbeen. In de afbeelding is een lengtedoorsnede van een dijbeen afgebeeld.

Welk cijfer in de afbeelding geeft de plaats aan waar rode bloedcellen worden geproduceerd?

2/4 Aanmaak van rode bloedcellen.

Het hormoon EPO wordt vanuit de nieren vervoerd naar het rode beenmerg.

Via welke weg wordt EPO dan uit een nier afgevoerd?

3/4 Aanmaak van rode bloedcellen.

Onder invloed van het hormoon EPO neemt het aantal rode bloedcellen in het bloed toe. Om die reden wordt EPO ook wel als stimulerend middel gebruikt door sporters, zoals wielrenners.

Leg in twee stappen uit hoe toename van het aantal rode bloedcellen de prestaties van een wielrenner zou kunnen vergroten.

4/4 Aanmaak van rode bloedcellen.

Het toedienen van EPO is echter niet zonder gevaar, want door toename van het aantal bloedcellen wordt het bloed ook dikker. Hierdoor ontstaat de kans dat bloedvaten afgesloten raken en dit zou weer een oorzaak kunnen zijn van een acute hartstilstand tijdens het sporten.
Een acute hartstilstand kan het gevolg zijn van afsluiting van één van de bloedvaten die bloed toevoeren naar de hartspier.

Wat is de naam van deze bloedvaten?

dit bloedvat heet de/het: [invulveld]

1/3 Bloed.

In het bloed van de mens komen verschillende deeltjes voor: bloedplaatjes, rode bloedcellen en witte bloedcellen.

Welke van de volgende stoffen zit in de rode bloedcellen?

2/3 Bloed.

Welke deeltjes in het bloed spelen een rol bij de bloedstolling?

3/3 Bloed.

Welke deeltjes in het bloed vernietigen bacteriën?

1/2 Beenmerg.
Zie figuur B 3221 van de bijlage.

Bloeddeeltjes worden gevormd in het rode beenmerg. In de afbeelding is een lengtedoorsnede van een dijbeen weergegeven.

Welke letter geeft de plaats aan waar het rode beenmerg zich bevindt?

2/2 Beenmerg.
Zie figuur B 3222 van de bijlage.

Het vermogen van het beenmerg om bloeddeeltjes te maken, neemt af naarmate je ouder wordt. De afname is in verschillende botten niet gelijk (zie de afbeelding).

In welk bot worden bij iemand die ouder is dan 25 jaar geen bloeddeeltjes meer gemaakt? Gebruik de gegevens uit het diagram.

In het/de

1/3 Deeltjes in het bloed.
Zie figuur B 1981 van de bijlage.

De afbeelding geeft een microscopisch beeld van bloed weer waarin verschillende onderdelen zijn te zien.

Geef bij elke letter de juiste naam van het deeltje.

P:
Q:

2/3 Deeltjes in het bloed.

Hoe heet de stof die zich buiten de bloeddeeltjes bevindt?

Deze heet:

3/3 Deeltjes in het bloed.

Noem enkele bestanddelen van de stof uit de vorige vraag.

1/3 Bloedplaatjes.
Zie figuur B 2851 van de bijlage.

In de afbeelding zijn verschillende bloeddeeltjes weergegeven, zoals je die door een microscoop zou kunnen zien.

Welk van de bloeddeeltjes P, Q en R is een bloedplaatje?