Oefentoets Biologie: Spijsvertering | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 7

Keelholte.
Zie figuur B 4563 van de bijlage.

In de afbeelding is schematisch een gedeelte van het hoofd van de mens weergegeven.
In de keelholte kruisen de weg van de lucht en de weg van het voedsel elkaar.
Onder andere het strotklepje en de huig zorgen ervoor dat het voedsel de juiste richting uit gaat.

Wat is de functie van de huig?

1/3 Spoelwormen.
Zie figuur B 4572 van de bijlage.

In een folder staat:
Spoelwormen zijn wormen die in de dunne darm van mensen kunnen voorkomen. Ze worden ongeveer 40 centimeter lang. Eitjes van spoelwormen komen met de ontlasting naar buiten. Soms komen de eitjes op groenten of fruit terecht. Zo kunnen ze bij het eten ingeslikt worden. De jonge wormen die in het verteringskanaal uit de eitjes komen, kruipen door de wand van de dunne darm heen. Zo komen ze in het bloed terecht dat ze onder andere naar de lever en de longen vervoert.

Als we over een spoelworm praten, hebben we het dan over een weefsel, een orgaan of een organisme?

2/3 Spoelwormen.

In een folder staat:
Spoelwormen zijn wormen die in de dunne darm van mensen kunnen voorkomen. Ze worden ongeveer 40 centimeter lang. Eitjes van spoelwormen komen met de ontlasting naar buiten. Soms komen de eitjes op groenten of fruit terecht. Zo kunnen ze bij het eten ingeslikt worden. De jonge wormen die in het verteringskanaal uit de eitjes komen, kruipen door de wand van de dunne darm heen. Zo komen ze in het bloed terecht dat ze onder andere naar de lever en de longen vervoert.

In de tekst worden samen met het verteringsstelsel ook delen van andere orgaanstelsels genoemd.

Geef de naam van twee andere orgaanstelsels die in de tekst ter sprake komen.

3/3 Spoelwormen.
Zie figuur B 4573 van de bijlage.

In de afbeelding is een gedeelte van het verteringsstelsel weergegeven.

In een folder staat:
Spoelwormen zijn wormen die in de dunne darm van mensen kunnen voorkomen. Ze worden ongeveer 40 centimeter lang. Eitjes van spoelwormen komen met de ontlasting naar buiten. Soms komen de eitjes op groenten of fruit terecht. Zo kunnen ze bij het eten ingeslikt worden. De jonge wormen die in het verteringskanaal uit de eitjes komen, kruipen door de wand van de dunne darm heen. Zo komen ze in het bloed terecht dat ze onder andere naar de lever en de longen vervoert.

Welke letter geeft het deel aan waarin volgens de informatie jonge spoelwormen voorkomen?

1/2 Tandplak.

Tandplak bestaat uit etensresten, speeksel en bacteriën.
Tandplak speelt een rol bij het ontstaan van gaatjes in tanden.
Men noemt dit cariës.

Er zijn speciale tandpasta's met bacterie-remmende stoffen die plakvorming op tanden tegengaan.

Welk deel van een tand wordt vooral beschermd door zo'n speciale tandpasta?

2/2 Tandplak.

Regelmatig wordt tandplak doorgeslikt.
Toch worden bacteriën die voorkomen in tandplak vrijwel niet gevonden in de dunne darm.

Leg uit waardoor deze bacteriën niet levend in de dunne darm voorkomen.

Verslikken.

Als je je verslikt, komt bijvoorbeeld eten in je luchtpijp terecht in plaats van in je slokdarm.

Welk orgaan voorkomt dat voedsel in de luchtpijp komt als je wel goed slikt?

Het verteringsstelsel.
Zie figuur B 4598 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van het verteringsstelsel aangegeven met letter P.

Hieronder staan twee beweringen over deel P.

I. Deel P is de twaalfvingerige darm.
II. In deel P kunnen peristaltische bewegingen voorkomen.

Speekselstenen.

Speeksel wordt via kleine buisjes van de speekselklieren naar de mond gevoerd.
Bij sommige mensen raken deze afvoerbuisjes verstopt doordat er speekselstenen in vast blijven zitten.
Zulke mensen hebben dan vaak moeite met het doorslikken van hun eten.

Leg uit waardoor iemand die minder speeksel in de mond heeft, moeilijk eten kan doorslikken.

Zieke schapen.

Schapen kunnen ziek worden als ze bepaalde soorten wormen in hun lichaam krijgen.
Zo zijn er wormen die diarree bij schapen veroorzaken.
Diarree ontstaat als er niet voldoende water wordt opgenomen uit onverteerde voedselresten.

In welk deel van het verteringskanaal wordt veel water uit onverteerde voedselresten opgenomen?

Delen van het gebit.
Zie figuur B 3138 van de bijlage.

Het gebit bestaat uit snijtanden, hoektanden en kiezen.
Bij een tandarts hebben die allemaal een eigen nummer.
Dit is hiernaast weergegeven.

Welk nummer geeft een kies aan?

Een ‘luie' maag.
Zie figuur B 4604 van de bijlage.

Door verschillende oorzaken kan voedsel te lang in de maag blijven.
Bij mensen die dat regelmatig hebben, wordt soms gesproken over een ‘luie' maag.
In de afbeelding zijn verschillende organen met een letter aangegeven.

Welke letter geeft de maag aan?

1/3 De maag.

In een artikel staat de volgende informatie:
In alle leeftijdsgroepen kunnen mensen maag-darmproblemen hebben.
Soms zijn de klachten duidelijk: er kan sprake zijn van een infectie in de maag.
Bacteriën komen via het voedsel ons lichaam binnen. In de maag gaan veel van die bacteriën dood.

Waardoor sterven de meeste bacteriën in de maag?

2/3 De maag.

Soms dringen bacteriën toch het bloed binnen.
Het bloed bevat bloeddeeltjes die de bacteriën bestrijden.

Welke bloeddeeltjes zijn dit?

3/3 De maag.

Is de maag een weefsel, een orgaan of een orgaanstelsel?

2/2 Kauwen.

Je kunt tandbederf voorkomen door je tanden goed te poetsen.

Noteer een andere methode waarmee je tandbederf kunt voorkomen.

3/4 Een posterpresentatie.

Onder elk orgaan wil hij kort iets over de functie ervan schrijven.
Op zijn kladblaadje staan hierover de volgende aantekeningen.

Tekst 1:
Hier worden enzymen en zoutzuur aan het voedsel toegevoegd.

Tekst 2:
In dit orgaan wordt onder andere gal gemaakt.

Tekst 3:
Op de binnenkant van dit deel bevinden zich darmvlokken.
Darmsapklieren maken enzymen.
Het grootste deel van het verteerde voedsel wordt hier in het bloed opgenomen.

Welk orgaan in de afbeelding heeft de functies die Stefan bij tekst 3 heeft opgeschreven?