Oefentoets Biologie: Spijsvertering | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 4

Gal.

Gal wordt gemaakt in

Slikken.

Het slikken wordt mogelijk gemaakt, doordat

Emulgeren.

Enkele voedingsstoffen zijn: eiwitten, vetten en zetmeel.

Welke stof wordt of welke stoffen worden door gal geëmulgeerd?

Beweringen.

I. Verstopping kan je opheffen/voorkomen door het eten van veel plantaardige vezels.
II. Geelzucht is een vorm van alvleesklierontsteking.

Maag.

Bij het eten komt voedsel in de maag. De maag is een onderdeel van het spijsverteringsstelsel.
In de maag hebben allerlei processen invloed op het daar aanwezige voedsel.

Noem twee van deze processen.

Tandplak.

Tandplak bestaat uit etensresten, speeksel en bacteriën.
Tandplak speelt een rol bij het ontstaan van gaatjes in tanden. Men noemt dit cariës.

Drie adviezen op het gebied van voeding zijn:

1. Eet minder vet.
2. Het is beter om één keer per dag te snoepen dan af en toe op verschillende momenten van de dag.
3. Zorg ervoor dat er veel plantaardige vezels in je voedsel zitten.

Welk advies is speciaal bedoeld om cariës tegen te gaan?

1/3 Darmgassen.
Zie figuur B 3597 van de bijlage.

Sommige voedselresten kunnen in de dunne darm niet helemaal verteerd worden. Deze voedselresten komen dan in de dikke darm. In de afbeelding is een deel van het spijsverteringsstelsel weergegeven.

Kleur in de afbeelding de dikke darm met potlood in.

2/3 Darmgassen.
Zie figuur B 3598 van de bijlage.

In de dikke darm leven heel veel bacteriën. Deze organismen breken voedselresten af, die wij zelf niet kunnen verteren. Bij de afbraak van voedsel door bacteriën komen gassen vrij. Deze gassen kunnen het lichaam als winden verlaten. De gassen kunnen ook door de wand van de dikke darm in het bloed komen.



In de afbeelding B 3598 is schematisch de bloedsomloop weergegeven. Met een pijl is aangegeven via welke weg de darmgassen door het bloed worden vervoerd.

Hoe heet het bloedvat dat is aangegeven met letter P?

3/3 Darmgassen.

Het bloed geeft de darmgassen uiteindelijk af aan bepaalde organen. Via deze organen verlaten de gassen het lichaam als slechte adem.

Welke organen zijn dit?

1/2 Onderzoek van de dikke darm.
Zie figuur B 3263 van de bijlage.

Soms wordt de dikke darm van iemand onderzocht met een endoscoop.
Een endoscoop is een dunne, buigzame buis.
Via een kijker kan de arts door deze buis de binnenkant van de dikke darm bekijken.
De endoscoop wordt via de anus in de endeldarm gebracht.
Daarna wordt de endoscoop langzaam verder de darm ingeschoven.
Met zo'n endoscoop kunnen bijvoorbeeld zweertjes in de darm worden opgespoord.

In de afbeelding B 3263 is een deel van het verteringskanaal weergegeven.

Welke letter geeft de plaats aan waar de endoscoop het lichaam ingeschoven wordt bij een onderzoek?

2/2 Onderzoek van de dikke darm.

Welke functie heeft de dikke darm?

1/3 Fido.

Fido is een machine met ruimtes, slangen, kleppen en pompen die een aantal delen van het verteringsstelsel van een hond nabootsen. Fabrikanten van hondenvoer kunnen hun producten op Fido testen. De ruimtes in Fido hebben dezelfde namen en functies als delen van het verteringsstelsel van een hond en ook van een mens.

In welke volgorde zal het hondenvoer door de ruimtes in Fido gaan?

2/3 Fido.

De zuurgraad in Fido kan gecontroleerd en veranderd worden.

Aan welke ruimte zal het meeste zuur toegevoegd worden?

3/3 Fido.

Zal door het gebruik van machines, zoals Fido, het gebruik van levende proefdieren afnemen, gelijk blijven of toenemen?

1/2 Schadelijke boeren en winden.

In de maag van koeien leven veel soorten bacteriën die cellulose uit de celwanden in plantaardig voedsel afbreken.
Bepaalde bacteriën produceren bij die afbraak het gas methaan.
Dit gas verlaat het verteringskanaal van de koe via de mond en de anus door boeren en winden.
Methaan is als broeikasgas schadelijk voor het milieu.

In Australië is een experiment gestart waarbij koeien ingeënt worden tegen schadelijke winden en boeren.
Bij het experiment worden gedode bacteriën bij koeien ingespoten.
Dit brengt een afweerreactie op gang, waardoor de methaanproducerende bacteriën in de maag worden bestreden.
Men hoopt zo de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

De maag van een koe bestaat uit verschillende delen.
De overige delen van het verteringskanaal hebben dezelfde namen als bij de mens.

In de tekst staat dat methaan het verteringskanaal van de koe verlaat via boeren en winden.

Passeert dit gas dan de endeldarm?
En passeert dit gas dan de slokdarm?

2/2 Schadelijke boeren en winden.

Door de koeien in te enten wordt een afweerreactie op gang gebracht, waardoor bacteriën in de maag worden bestreden door antistoffen.

Welke bloeddeeltjes produceren deze antistoffen?

1/2 Twaalfvingerige darm.

De twaalfvingerige darm is een belangrijk deel van het verteringsstelsel.

Wordt in de twaalfvingerige darm voedsel met gal gemengd?
En wordt daar voedsel met speeksel gemengd?

2/2 Twaalfvingerige darm.

Kan zich in de twaalfvingerige darm onverteerd voedsel bevinden?
En kan zich daar verteerd voedsel bevinden?

1/2 Problemen met het gebit.

Sommige mensen hebben problemen met hun tandvlees.
Door bacteriën in de mond kan het tandvlees ontstoken raken.

Bepaalde bloeddeeltjes bestrijden deze bacteriën.

Welke bloeddeeltjes zijn betrokken bij het bestrijden van deze bacteriën?

2/2 Problemen met het gebit.

Om tandbederf tegen te gaan, wordt het gebit soms behandeld met fluor.

Welke functie heeft zo'n fluorbehandeling?