Oefentoets Biologie: Voortplanting | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 23

3/6 Aardbeien.
Zie figuur A 804 van de bijlage.

Is bij een aardbeiplant geslachtelijke voortplanting mogelijk?
En is ongeslachtelijke voortplanting mogelijk?

4/6 Aardbeien.

In Nederland wordt bij het telen van aardbeien steeds vaker biologische bestrijding gebruikt. Veel chemische bestrijdingsmiddelen zijn niet meer toegestaan, omdat ze schadelijk zijn voor de gezondheid.

Noem nog twee andere nadelen van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen.

5/6 Aardbeien.

In een interview met een biologische aardbeienteler staat het volgende: "Voor de bestrijding van bladluizen op de aardbeiplanten gebruiken we lieveheersbeestjes en sluipwespen. Tegen een ander schadelijk insect, de trips, willen we gebruik gaan maken van roofwantsen."

In het interview noemt de aardbeienteler zes soorten organismen die een voedselweb vormen.

Schrijf dit voedselweb van zes soorten organismen op.

6/6 Aardbeien.

Soms vormen slakken een probleem bij de teelt van aardbeien. De aardbeienteler heeft een oplossing bedacht om slakken milieuvriendelijk te bestrijden. In het interview vertelt hij: "We hadden veel last van slakken, maar als biologische teler mag ik geen slakkenkorrels strooien. In een oud boek las ik dat egels uitstekende slakkenbestrijders zijn. We hebben nu vijftig egels rondlopen, en het is een groot succes. Volgend jaar willen we er 150 loslaten in de velden met aardbeiplanten. We hopen dat daardoor de oogst groter zal zijn."

Leg uit waardoor het loslaten van egels een grotere aardbeienoogst kan opleveren.

Vrouwelijke geslachtsorganen.
Zie figuur B 4552 van de bijlage.

In de afbeelding is een doorsnede van een gedeelte van het onderlichaam van een vrouw schematisch weergegeven. Bij een zwangere vrouw wordt één van de aangegeven delen tijdens de zwangerschap veel groter.

Welk deel wordt dan veel groter?

Melatonine en ovulatie.

In een artikel staat het volgende: Melatonine is een stof die in het hoofd wordt gemaakt. Maar je kunt het ook kopen in de vorm van pillen. Door de werking van melatonine kun je beter slapen. Ook verbetert het de afweer van het lichaam. Sommige mensen nemen daarom elke dag een tablet met deze stof. Maar er zijn ook negatieve effecten van melatonine gevonden. Zo wordt de ovulatie geremd bij vrouwen die veel melatonine gebruiken.

Drie voorbehoedmiddelen zijn: de pil, het condoom en het spiraaltje.

Met de werking van welk voorbehoedmiddel komt het beschreven negatieve effect van melatonine overeen?

1/2 Wilgenkatjes.
Zie figuur B 4554 van de bijlage.

De wilg is een boomsoort die veel in Nederland voorkomt. De bloemen van deze boom worden wilgenkatjes genoemd. Hiernaast zijn twee typen wilgenkatjes weergegeven. De beide typen wilgenkatjes komen nooit aan dezelfde boom voor.

Welke wilg kan zaden vormen?

2/2 Wilgenkatjes.
Zie figuur B 4554 van de bijlage.

Vindt de bestuiving bij de wilg plaats door de wind of door insecten? Leg uit waaraan je dat in de afbeelding kunt zien.

Twee planten.
Zie figuur B 4558 van de bijlage.

Hiernaast zijn twee planten weergegeven.

Welke van deze planten kan zich zowel geslachtelijk als ongeslachtelijk voortplanten?

Secundaire geslachtskenmerken van een vrouw.

Enkele kenmerken van een vrouw zijn:

1. Bij een vrouw treedt borstgroei op.
2. Bij een vrouw treedt groei van schaamhaar op.
3. Een vrouw heeft een baarmoeder.

Welke van deze kenmerken zijn secundaire geslachtskenmerken?

Balanitis.
Zie figuur B 4570 van de bijlage.

Balanitis is de naam van een ziekte van het mannelijke voortplantingsorgaan. Bij deze ziekte raken de delen ontstoken die met de letters P en Q in de afbeelding zijn aangegeven.

Geef de naam van het deel van de penis dat met P is aangegeven.
En wat is de naam van het deel van de penis dat met Q is aangegeven?

naam van het deel van de penis dat met P is aangegeven = [invulveld]
naam van het deel van de penis dat met Q is aangegeven = [invulveld]

Bestuiving.
Zie figuur B 4568 van de bijlage.

Hiernaast zijn drie verschillende planten in een bepaald stadium van de ontwikkeling weergegeven.

Bij welke plant kan, in het stadium waarin deze is afgebeeld, bestuiving optreden?

De talgklieren van een baby.

In een artikel staat: De talgklieren van een baby worden tijdens de zwangerschap sterk ontwikkeld door de werking van hormonen van de moeder. Tijdens de geboorte zijn de meeste baby's dan ook bedekt met een flinke laag huidsmeer. Vlak na de geboorte stopt de productie van talg door het kind bijna volledig. Pas tussen het 4e en 6e levensjaar komt de talgproductie weer op gang.

Hoe komen tijdens de zwangerschap hormonen uit het lichaam van de moeder terecht in het lichaam van de baby?

Implanon.
Zie figuur B 4576 van de bijlage.

In een artikel staat het volgende: Implanon is een voorbehoedmiddel. Het heeft de vorm van een staafje dat zo groot is als een lucifer. Dit staafje wordt door een dokter bij een vrouw onder de huid van een bovenarm geplaatst. Daar geeft het hormonen af die de ovulatie remmen. Als het staafje wordt verwijderd, is de vrouw na een maand weer vruchtbaar.

Drie andere voorbehoedmiddelen zijn: de pil, het condoom en het spiraaltje.

Met de werking van welk voorbehoedmiddel komt de beschreven werking van Implanon overeen?

1/2 Een maïsplant.
Zie figuur B 4577 van de bijlage.

In de afbeelding is een maïsplant met bloemen weergegeven. Aan één maïsplant komen zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen voor.

Vindt de bestuiving bij een maïsplant plaats door de wind of door insecten? Leg uit waaraan je dat in de afbeelding kunt zien.

2/2 Een maïsplant.
Zie figuur B 4577 van de bijlage.

In welke maïsbloem kunnen zaden worden gevormd?

Geslachtshormoonklier.
Zie figuur B 4579 van de bijlage.

In de afbeelding zijn drie hormoonklieren met een letter aangegeven.

Welke letter geeft een klier aan die vrouwelijk geslachtshormoon maakt?

Geslachtskenmerken van een man.

Twee kenmerken van een man zijn:

1. Bij een man treedt baardgroei op.
2. Een man heeft meestal een zwaardere stem dan een vrouw.

Zijn dit twee primaire geslachtskenmerken of twee secundaire geslachtskenmerken? Leg je antwoord uit.

Een ontsteking in de mannelijke voortplantingsorganen.
Zie figuur B 4587 van de bijlage.

Soms dringen bacteriën via de urinewegen delen van het mannelijke voortplantingsstelsel binnen. Zo kunnen ontstekingen ontstaan in de organen die met de letters P en Q zijn aangegeven.

Wat is de naam van orgaan P? En wat is de naam van orgaan Q?

Orgaan P = [invulveld]
Orgaan Q = [invulveld]

1/3 De placenta.
Zie figuur B 4595 van de bijlage.

In de afbeelding is een baby tijdens de zwangerschap weergegeven.

Welke letter geeft de placenta aan?