Oefentoets Biologie: Dierfysiologie - Stofwisseling | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4

Een rat en een schildpad.

Op een vroege voorjaarsdag zitten een rat en een schildpad naast elkaar in de zon.
Beide dieren zijn even groot. Ze bewegen niet.
Ze blijven daar 1 uur zitten.

Bij welk dier zal de grondstofwisseling onder deze omstandigheden het hoogst zijn?
Bij welk dier zal het energieverbruik na 1uur het hoogst zijn?

afbeelding

Lichaamstemperatuur van zes groepen dieren.

Hieronder worden zes groepen dieren genoemd:

- amfibieën, reptielen, vogels, insecten, vissen, zoogdieren.

Welke van deze dieren hebben een constante lichaamstemperatuur?

Wachten in de kou.

Jan staat op een winterdag bij de bushalte te wachten. Hij heeft het koud. Als de bus stopt, stapt Jan in. In de bus is het warm.

Gaat er bij Jan in de bus per minuut meer bloed door de huid stromen dan toen Jan in de kou stond?
Zal Jan per minuut meer zweet gaan vormen?

afbeelding

'lichaamsbekleding' van vogels en zoogdieren.

Bij veel vogels en zoogdieren die in ons klimaat in de vrije natuur leven, zal de 'lichaamsbekleding'

Vogels zweten niet.

Vogels hebben geen zweetklieren. Bij warm weer zie je vogels vaak stilzitten en met open snavel snel ademhalen.

Waarvoor is deze snelle manier van ademhalen van vogels bij warm weer vooral van belang?

Dit is vooral van belang doordat ze hierdoor meer

Hijgen van honden.

Honden hebben geen zweetklieren. Bij warm weer hijgen honden veel, ook als ze zich niet hebben ingespannen.

Waarvoor is dit hijgen van honden bij warm weer vooral van belang?

Dit is vooral van belang doordat ze hierdoor meer

Vossen in verschillende klimaten.
Zie figuur B 1971 van de bijlage.

De afbeelding geeft in willekeurige volgorde de koppen van drie soorten vossen weer:

- een vos uit een hete woestijnstreek,
- een vos uit de gematigde streken,
- een poolvos.

Vossen behoren tot de hondachtigen. Ze hebben net als honden weinig zweetkliertjes in hun huid. De binnenkant van hun oren bevat veel bloedvaten. Door deze bloedvaten stroomt, afhankelijk van de temperatuur, meer of minder bloed.

Welke kop is van een vos die in de hete woestijn leeft?

Een experiment met goudvissen.

Iemand doet een experiment met goudvissen.

In aquarium 1 heeft hij één goudvis.
In aquarium 2 heeft hij één goudvis en een aantal waterplanten met bladgroen.
In aquarium 3 heeft hij vijftien goudvissen.
In aquarium 4 heeft hij vijftien goudvissen en een aantal waterplanten met bladgroen.

Alle aquaria zijn even groot en bevatten even veel water. Bij het begin van de proef zijn de omstandigheden in elk aquarium hetzelfde. Alle aquaria staan in het zonlicht. Om de dertig minuten wordt gedurende een minuut het aantal ademhalingsbewegingen van een goudvis uit elke bak geteld en opgeschreven in een tabel.
afbeelding

Welke van de bovenstaande tabellen is waarschijnlijk van toepassing op aquarium 3, waarin alleen de vijftien goudvissen zitten?

Een haai en een zeehond vergeleken.

Een haai en een zeehond bevinden zich onder water, dicht bij elkaar.
Beide dieren zijn even groot. Ze zijn niet actief.

Zal bij de haai de grondstofwisseling onder deze omstandigheden hoger of lager zijn dan bij de zeehond? Leg je antwoord uit.

1/2 De eekhoorn.
Zie figuur B 4571 van de bijlage.

In een artikel staat: Eekhoorns leven in bossen. Ze hebben een korte snuit en grote ogen. Aan hun poten hebben ze stevige nagels, waarmee ze vlug in bomen kunnen klimmen. In de bomen voelen ze zich thuis. Met hun krachtige achterpoten kunnen ze enorme sprongen maken, bijvoorbeeld naar een andere boom. Als eekhoorns van boom tot boom springen, gebruiken ze hun grote staart om het evenwicht te bewaren. Eekhoorns eten eikels, beukennootjes en dergelijke. Hierbij gebruiken ze soms hun voorpoten.

De lichaamsbouw van een eekhoorn is aangepast aan het leven in bossen.

Schrijf twee van zulke aanpassingen op. Gebruik de bovenstaande informatie.

2/2 De eekhoorn.

Eekhoorns zijn planteneters.

Welk soort kiezen hebben eekhoorns?

1/5 Olifanten.
Zie figuur B 3259 van de bijlage.

Er bestaan twee soorten olifanten: de Afrikaanse en de Indische olifant.
De Indische olifant is gemakkelijker tam te maken dan de Afrikaanse olifant. Hij wordt daarom veel gebruikt voor het vervoeren van hout en andere spullen. Circusolifanten zijn allemaal Indische olifanten.
Enkele verschillen tussen de beide soorten zijn:
afbeelding

In de afbeelding zijn – bij dezelfde vergroting – de koppen van een Afrikaanse en een Indische olifant weergegeven.
In de tabel staan enkele verschillen tussen de beide soorten olifanten.

Noem nog twee verschillen in bouw tussen een Afrikaanse en een Indische olifant. Gebruik hierbij de afbeelding.

2/5 Olifanten.
Zie figuur B 3260 en B 3259 van de bijlage.

In afbeelding zijn de botten van een poot van een olifant weergegeven.

Is deze poot van een Afrikaanse olifant of van een Indische olifant? Leg je antwoord uit met behulp van de informatie in afbeelding B 3259.

3/5 Olifanten.

Alle olifantensoorten eten alleen maar plantaardig voedsel.

Welk type kiezen hebben olifanten?

4/5 Olifanten.

Vooral in de oren geven bloedvaten warmte af. Door met de oren te wapperen kunnen olifanten daardoor afkoelen.

Noem nog een andere functie van de oren.

5/5 Olifanten.
Zie figuur B 3261 van de bijlage.

Olifanten hebben een slurf. Dit is een vergroeiing van de neus met de bovenlip. Met een slurf kan een olifant iets vastpakken.

Is een slurf een weefsel, een orgaan of een organisme?

Vogels.
Zie figuur B 4567 van de bijlage.

Vogels hebben geen zweetklieren. Bij warm weer zie je vogels daarom vaak stilzitten en met open snavel zeer snel ademhalen.

Waarvoor dient deze snelle manier van ademhalen bij warm weer vooral?

1/2 De galago.
Zie figuur B 4574 van de bijlage.

Galago's zijn apen die 50 centimeter groot kunnen worden. Het zijn nachtdieren die in bomen leven. De dieren komen voor in de bossen in Afrika. Galago's eten vooral insecten en vruchten. Galago's kunnen vliegende insecten als sprinkhanen en motten uit de lucht grijpen met hun voorpoten. Soms eet een galago ook een hagedis of een vogeltje. Overdag slapen galago's in holle bomen of in zelfgebouwde nesten.

Welk type kiezen heeft een galago?

Een goudvis.
Zie figuur B 4585 van de bijlage.

De lichaamstemperatuur van een goudvis wisselt met de omgeving. Zo gaat de lichaamstemperatuur van een goudvis omhoog als het water rond het dier warmer wordt. Hij wordt dan actiever en zwemt sneller heen en weer dan in koud water.

Verandert de snelheid van ademhaling van een goudvis als de lichaamstemperatuur hoger wordt?

Mest.

Een boer wil niets veranderen aan de manier waarop hij zijn varkens voert. Toch wil hij de opbrengst aan varkens van zijn bedrijf vergroten.

Door welke van de volgende maatregelen nemen de varkens op een mesterij sneller in gewicht toe?

1. De varkenshokken in de winter verwarmen.
2. De varkens in nauwe hokken zetten, waar ze zich nauwelijks kunnen bewegen.