Oefentoets Biologie: Dna-rna - eiwitsynthese | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 10

Deze digitale toets over nucleotiden, aminozuren en DNA-structuur is ontworpen voor leerlingen in de biologie en biedt inzicht in moleculaire biologie en genetica. Test je kennis over eiwitsynthese, mutaties en genetische verwantschap met uitdagende vragen en scenario's. - 20 vragen

Aantal vragen

20

Vak(ken)

Biologie

Kerndoel(en)

VO Kerndoel 31: Processen in de natuur

Leerniveau(s)

VWO 4, VWO 5, VWO 6

Uitgever

NVON

Copyright

cc-by-sa-40

Nucleotiden en hun transport naar de kern

Nucleotiden.

Nucleotiden worden in het cytoplasma van een cel opgebouwd.

Hoeveel verschillende nucleotiden kunnen de kernmembraan passeren, zodat ze op hun bestemde plaats in de kern arriveren?

Aantal aminozuren bij 3 stikstofbasen

Stikstofbasen.

Als er in plaats van 4 verschillende stikstofbasen slechts 3 verschillende in het DNA zouden voorkomen, hoe groot zou dan het aantal verschillende aminozuren zijn dat met tripletten met deze 3 basen kan worden gecodeerd?

Het koninkrijk van Dejenaa

1/6 Het koninkrijk van Dejenaa.

Lees de tekst hieronder.

Lang geleden heerste in het koninkrijk Cellula koning Dejenaa. Hij had twee lieftallige dochters, die prinses Cytosine en prinses Thymine heetten. Bovendien had hij twee stevig uit de kluiten gewassen zoons: prins Guanine en prins Adenine. Omdat het koningskinderen waren, hadden ze alle vier heel mooie fluwelen kleren aan, met de koninklijke tekens erop geborduurd. Aan de voorkant een vijfhoekig figuur met een D in het midden en op de rug een cirkel met de letter P.

Op een dag riep koning Dejenaa zijn kinderen bij zich.
-"Er heerst onrust in het land. De bevolking is in wanorde en de productie stagneert. Ik wil dat jullie, verkleed als twee eenvoudige stellen, het paleis uitglippen en maatregelen nemen om de orde te herstellen", zei de koning tegen zijn kinderen.
-"Nou", zei Cytosine, "het lijkt me duidelijk wie met wie gaat, want mijn zusje en ik hebben allebei een andere favoriete broer!" De andere drie stemden daar meteen mee in. Korte tijd later keerden ze ontdaan terug.
-"De paleiswacht heeft mij tegengehouden", snikte een van de prinsessen. "Volgens hem ben ik veel te zwak om te gaan, nu ik net ziek ben geweest."
-"De wachters hebben gelijk", zei Dejenaa. "Maar ik moet toch iets doen om de chaos te herstellen?"
-"Laat mij gaan", klonk het zachtjes uit de tuin. -
"Jij, stiefzusje"", zeiden de twee prinsessen. "Nee, ga jij maar de paarden verzorgen in de stal!"
-"Wacht eens', zei de koning. "Het is nog niet zo'n gek idee, uiteindelijk is zij ook een prinses. Neem jij de plaats van je zusje dan maar in."

Zo gingen de twee stellen op weg. Na een lange zwerftocht bereikten ze een grote stad. Ze vonden een herberg die bestond uit twee halfcirkelvormige ruimtes. In die ruimtes zagen ze nogal wat ongemotiveerde politieagenten en andere ambtenaren. De twee stellen gingen ieder in gesprek met die mensen en wisten hen zoveel moed in te spreken dat zij uit hun lethargie ontwaakten en weer gemotiveerd raakten voor hun werk. Ze gaven elkaar allemaal een hand en vormden zo een lange ketting, waarna ze de herberg verlieten en aan de slag gingen.

Binnen enkele dagen heerste er weer orde in de stad. Dat sloeg over op andere steden en het land bloeide als nooit tevoren. Het meest opgetogen was het stiefzusje. Voortaan werd zij net zo behandeld als de andere koningskinderen.

Iedereen in het koninkrijk leefde nog lang en gelukkig.

Zie volgende scherm

-

Moleculen in het koninkrijk van Dejenaa

2/6 Het koninkrijk van Dejenaa.

De prinsen en prinsessen zijn in werkelijkheid moleculen.

Hoe heten die moleculen?

Die heten .

Moleculen in het koninkrijk van Dejenaa

3/6 Het koninkrijk van Dejenaa.

Het molecuul dat wordt voorgesteld door de vijfhoek met de D is [invulveld] en het molecuul dat wordt voorgesteld door de cirkel met de P is [invulveld].

Het paar van prinses Cytosine en Adenine

4/6 Het koninkrijk van Dejenaa.

Prinses Cytosine vormt een paar met prins Adenine.

Dat is

De stiefzus van de prinses

5/6 Het koninkrijk van Dejenaa.

Het stiefzusje dat de plaats van de tegengehouden prinses [invulveld] inneemt, heet [invulveld].

Eiwitsynthese en eiwitvorming

6/6 Het koninkrijk van Dejenaa.

Het proces dat wordt weergegeven door het vormen van een lange ketting van ambtenaren en politie-agenten is ..................

Aminozuurvolgorde uit DNA-sequentie

Translatie.
Zie figuur A 1139 van de bijlage.

Je hebt een stukje DNA onderzocht met de volgorde:

C C G T T T A G A C C A.

Wat wordt de aminozuurvolgorde in het eiwitfragment dat hieruit ontstaat?

[invulveld]-[invulveld]-[invulveld]-[invulveld].

afbeeldingafbeelding

Mutaties en hun effect op aminozuurketens

Aminozuurketen wordt korter dan normaal.

Voor een bepaald organisme zijn de codons UAA en UAG in een molecuul m-RNA stopcodons. Aangenomen wordt dat alle andere codons voor een bepaald aminozuur coderen.
De basenvolgorde in een deel van de DNA-streng waarop complementair m-RNA wordt gevormd, is als volgt:
C A G T A T T C A A T G
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
(Voor de docent/gebruiker: In nieuwe Wintoets-versie letters en cijfers netjes onder elkaar zetten!!)

De afleesvolgorde is van links naar rechts; hierbij vormt 1 2 3 een triplet, evenals 4 5 6 enz.

Bij welke mutatie zal de aminozuurketen korter worden dan normaal?

Indien base .

Verhouding van DNA-basen en thymine

DNA en thymine.

Als 35% van de basen van een DNA-molecuul uit thymine bestaat, wat kunnen we dan concluderen?

Codons en aminozuren op Pluto

Leven op Pluto.
Zie figuur B 5094 van de bijlage.

Stel dat er leven is op Pluto. Het is echter anders georganiseerd dan op Aarde: er zijn daar 1200 verschillende aminozuren voor de vorming van eiwitten en 6 verschillende stikstofbasen in het DNA. Voor de rest is de transcriptie en translatie als bij ons.

Hoe groot moet een codon op Pluto dan minstens zijn?
Beredeneer je antwoord.

afbeeldingafbeelding

Genetische verwantschap bij tweelingen

Koen en Teun.
Zie figuur B 5095 van de bijlage.

Lees het onderstaande fragment uit "Kind van twee vaders" van Violet F. Cotterell.

Wilma en Willem Stuart uit het Gelderse Bemmel zijn vader en moeder van twee peuters, Koen en Teun. Een tweeling die net drie is geworden.

Teun is een blond, bijna wit jochie dat eindeloos in zijn eentje kan spelen, graag fantaseert en zijn eigen gang gaat. Zijn broertje Koen hecht meer waarde aan contact met anderen. Hij is bruin en stevig gebouwd, een kleine neger.

Teun en Koen gaan op in hun spel en in hun eigen wereld en realiseren zich niet hoe bekend ze zijn. Toch heeft de tweeling vrijwel alle kranten ter wereld gehaald en zijn er weinig televisiezenders waarop ze niet te zien zijn geweest. De reden: een tweeling waarvan de één blank is en de ander bruin, is uniek.

De oorzaak is een fout bij de reageerbuisbevruchting het Academisch Ziekenhuis in Utrecht. Willem en Wilma zijn beiden de biologische ouders van Teun, maar Koen heeft een andere biologische vader.
Twee ''gewone broers" stemmen voor ongeveer 50% overeen in hun DNA.

- Hoe groot is dat bij een eeneiige tweeling? %
- En bij een twee-eiige tweeling? %
- En bij Koen en Teun? %

-

afbeeldingafbeelding

Polysoom en m-RNA uitleg

RNA en ribosomen.

Het geheel van een molecuul m-RNA en een aantal synthetiserende ribosomen noemt men een .

Complementaire ketens in DNA

Complementaire ketens in het DNA.

De twee ketens van een DNA-molecuul zijn complementair doordat

DNA-triplet en m-RNA codons

Het DNA-triplet GTA.

De m-RNA code voor het aminozuur arginine is CGU, voor leucine CUU, voor proline CCU en voor histidine CAU.

Het DNA-triplet GTA is dan de code voor .

Bouw van een kernzuur invullen

De schematisch de bouw van een kernzuur.
Zie figuur B 5096 van de bijlage.

Nevenstaand schema toont de schematisch de bouw van een kernzuur.
Zet de juiste namen in de rechterkolom bij de cijfers in de linkerkolom.

afbeeldingafbeelding
  • desoxyribose

  • fosforzuur

  • stikstofbase

  • I

  • II

  • III

DNA-test bij erfenis en erfgenamen

DNA-test bij een erfenis.

Een rijke zakenman sterft. Hij heeft twee nabestaanden: een dochter en een neef, de zoon van zijn broer. Er meldt zich een man die zegt een kind van de zakenman te zijn; zijn moeder was diens maîtresse. Om zekerheid te krijgen wordt een DNA-test gedaan.

Wie moet er, naast de onwettige zoon, tevens worden getest?

Bijdrage aan de ontdekking van DNA-structuur

Structuur van DNA.

De structuur van het DNA-molecuul is voor het eerst beschreven door James Watson en Francis Crick.

Van welke persoon was de nauwelijks vermelde steun daarbij zeer belangrijk?

Spermafraude bij Friese dekhengst Rypke 321

1/3 Spermafraude bij Friese dekhengst.
Zie figuur B 5100 van de bijlage.

Mogelijk is er gefraudeerd met het sperma van de Friese hengst Rypke 321. Uit een door het Friesch Paarden Stamboek gehouden steekproef blijkt dat een deel van de vorig jaar geboren veulens niet van Rypke is, maar van een andere, niet goedgekeurde dekhengst. In 2010 zijn twintig ´Rypke-veulens´ geboren. Het stamboek heeft besloten via onderzoek de afstamming van deze veulens te achterhalen.

Voor een verwantschapsonderzoek kan mitochondriaal DNA (mt-DNA) worden gebruikt en er kunnen DNA-fingerprints van kern DNA (k-DNA) worden gemaakt.

Welk onderzoek is geschikt om de hierboven beschreven fraude aan te tonen?

afbeeldingafbeelding