Oefentoets Biologie: Mens-milieu | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 1

1/2 Schadelijke insecten in droogvoer.

Bedrijven, die handelen in droogvoer voor huisdieren, hebben grote loodsen voor het opslaan van graan en allerlei andere zaden. Insecten, die zich voeden met deze zaden, kunnen hier flinke schade aanrichten. Het bestrijden van deze insecten met chemische middelen levert grote nadelen op.
Een andere manier om insecten te doden is de zaden in te vriezen en ze twee weken bij een temperatuur van -30°C te houden. Deze methode kost veel energie en veroorzaakt indirect milieuvervuiling.

Leg uit op welke manier invriezen milieuvervuiling veroorzaakt.

2/2 Schadelijke insecten in droogvoer.

Het minst schadelijk voor het milieu is het bestrijden van insecten met koolstofdioxide.
De zaden worden dan gemengd met koolstofdioxide.
Het koolstofdioxide, dat bij deze methode wordt gebruikt, is een afvalproduct van de industrie en wordt steeds opnieuw gebruikt. Door het hergebruik komt minder koolstofdioxide in de lucht. Dit vermindert de aantasting van het milieu.

Wordt hierdoor vermesting verminderd?
En wordt hierdoor versterking van het broeikaseffect verminderd?

Aquarium.

Ankie heeft een aquarium met twee goudvissen gekocht. De aquariumlamp brandt 12 uur per dag. Ankie geeft de vissen goed te eten en toch gaan ze na een paar dagen dood.

Ankie wil nieuwe vissen kopen. Ze wil nu graag tropische vissen hebben. Een vriendin van Ankie zegt dat ze toch beter weer goudvissen kan nemen. "Dan heb je geen verwarming nodig. Dat kost je minder geld en het is nog beter voor het milieu ook."

Leg met twee verschillende argumenten uit wat de vriendin bedoelt met de opmerking: "Het is nog beter voor het milieu ook."

Slangenplaag op Guam.

Op het eiland Guam is het biologisch evenwicht danig verstoord. Biologisch evenwicht wil zeggen dat het aantal individuen van elke populatie ongeveer hetzelfde blijft in vergelijkbare seizoenen.

Door welke ingreep kan de mens ervoor zorgen dat het biologisch evenwicht op het eiland Guam weer wordt hersteld?

Korstmossen.

De meeste korstmossen zijn goed bestand tegen droogte en veel zon, maar ze zijn erg gevoelig voor luchtverontreiniging. Vooral zwaveloxiden en ammoniak vormen een ernstige bedreiging.

Wordt de luchtvervuiling door zwaveloxiden vooral veroorzaakt door de bio-industrie of vooral door de verbranding van fossiele brandstoffen?
En de luchtvervuiling door ammoniak?

afbeelding

1/2 Aalscholvers.

Bepaalde groeperingen geven aalscholvers de schuld van de afname van de hoeveelheid vis in het IJsselmeer. Het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij overweegt toe te staan om op aalscholvers te jagen.

Tekst:
Te veel aalscholvers
De gewone aalscholver is een beschermde soort. Dat wil zeggen dat er niet op aalscholvers gejaagd mag worden. Deze maatregel is genomen, omdat de aalscholvers in Nederland leken uit te sterven. Als gevolg van de bescherming zijn er nu weer veel aalscholvers. Zoveel zelfs dat de vissers aan het IJsselmeer bang zijn dat er door al die jagende aalscholvers te weinig vis voor hen zal overblijven. De vissers beweren zelfs dat de aalscholvers bijna alle aal (=paling) opeten.

Tekst:
Zijn er maatregelen nodig tegen de aalscholvers?
Bij het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij denkt men over maatregelen om het aantal aalscholvers te verminderen. Dat zou kunnen door de jacht op aalscholvers weer toe te laten, of door de eieren weg te halen uit de nesten.
De natuurbeschermers kijken daar anders tegen aan. Ze vinden het jammer dat de Nederlandse overheid dit overweegt. Het is officieel beleid om de natuur meer kansen te geven. Nu dit nadelen blijkt te hebben, willen de vissers dat er wordt ingegrepen. En dat is niet goed.
Volgens de natuurbeschermers vangen de vissers veel meer palingen dan de aalscholvers. Paling zou slechts 1 % van het menu van de aalscholvers uitmaken. Ze vinden dat men beter kan wachten met het nemen van maatregelen. De afgelopen jaren is het aantal nesten al verminderd, waardoor het aantal aalscholvers al wat is teruggelopen.

Zie volgende scherm



-

2/2 Aalscholvers.

Geef twee argumenten om de jacht op aalscholvers weer toe te staan.

Organismen in een rivier.
Zie figuur B 2554 van de bijlage.

Een groep onderzoekers bestudeerde de organismen in een bepaalde rivier. De organismen die in de rivier leven zijn schematisch weergegeven in de afbeelding. Muggenlarven eten onder andere algen.

De regenboogforellen kunnen verdwijnen door giflozingen in de rivier. De overige organismen zijn ook gevoelig voor giflozingen, maar ze gaan toch niet zo snel dood als de regenboogforellen.

Geef een verklaring voor dit verschil.

De Waddenzee.

Informatie Zeehondenopvang
Soms worden jonge of zieke zeehonden die mensen aan de kust vinden, opgehaald en verzorgd. Als ze weer gezond zijn, worden ze teruggezet in hun natuurlijke omgeving. Dit wordt gedaan door speciale opvangcentra.
Er bestaat veel discussie over zeehondenopvang. Is het nog nodig? Waarvoor doen we het? Wordt de zeehondenpopulatie er sterker van of juist zwakker?

Bij deze discussie worden onder andere de volgende argumenten gebruikt.

1. Door het opvangen van zieke zeehonden kan er meer bekend worden over de oorzaken van ziektes, zoals het PDV-virus.
2. De populatie zeehonden kan zichzelf goed in stand houden zonder ingrijpen van de mens.
3. Als zieke en zwakke zeehonden sterven, ontstaat er door natuurlijke selectie een sterkere populatie.
4. Door dieren na de opvang terug te zetten in de natuur wordt de kans op verspreiding van ziektes groter.
5. Door menselijke activiteiten is het natuurlijke leefgebied van de zeehond sterk aangetast.

Bij deze discussie worden onder andere de volgende argumenten gebruikt.

In de informatie worden argumenten genoemd die gebruikt worden in discussies over zeehondenopvang.

Welke twee cijfers geven argumenten aan van een voorstander van zeehondenopvang? De cijfers [invulveld] en [invulveld]




-

Een aardappelplant.

Bestrijdingsmiddelen die bij de aardappelteelt gebruikt worden, kunnen het oppervlaktewater vervuilen. Het vervuilde oppervlaktewater is minder geschikt voor gebruik door mensen.

Noem twee vormen van watergebruik, waarvoor mensen dit vervuilde water beter niet kunnen gebruiken.

Kool en zuurkool.
Zie figuur B 2446 van de bijlage.

In de afbeelding is een veld met koolplanten weergegeven.

Hoe noemt men deze manier van verbouwen, waarbij op een grote akker maar één gewas staat?

Deze manier heet een [invulveld].