Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 29

Klieren in het lichaam van de mens.

Met welke cijfers worden klieren aangegeven die spijsverteringsenzymen produceren?

Afweer.

Noem een verteringssap dat stoffen bevat die micro-organismen in voedsel doden.

Dit sap is het [invulveld]

Taaislijmziekte.
Zie figuur A 701 van de bijlage.

Taaislijmziekte leidt tot ernstige darm- en longproblemen. Bij mensen met taaislijmziekte is de productie van slijm in de luchtwegen toegenomen. Dit slijm is taaier dan normaal en blijft aan de wand van de luchtwegen plakken.
Ook de alvleesklier produceert bij deze ziekte veel taai slijm, waardoor de afvoerbuis van de alvleesklier verstopt raakt.

De alvleesklier produceert enzymen om onder andere vet af te breken. Als gevolg van de taaislijmziekte kunnen deze enzymen het voedsel niet bereiken. Bij de ziekte bevat de ontlasting daardoor veel vet. Uit de afbeelding kan worden afgeleid dat bij taaislijmziekte door nog een andere oorzaak vet niet goed verteerd wordt.

Wat is deze andere oorzaak?
En leg uit dat door deze oorzaak vet minder goed verteerd wordt.

Aspirine in de maag.

Welke van de volgende beweringen over de maagwand is of welke zijn juist?

1. De maagwand maakt een voedselverterend enzym.
2. De maagwand maakt zoutzuur waardoor vetten verteerd worden.
3. De maagwand maakt zoutzuur waardoor bacteriën gedood worden.

Medicijn uit aardappels.

In ontwikkelingslanden sterven veel jonge kinderen als gevolg van diarree. Meestal wordt diarree veroorzaakt door het eten van voedsel dat besmet is met een bacterie die de dikke darm aantast. De kinderen overlijden dan vooral door uitdroging.

Als de dikke darm door een infectie niet goed functioneert, bevat de ontlasting veel water.

Leg uit waardoor dit komt.

1/2 De mondholte.
Zie figuur A 945 van de bijlage.

Piet maakt een poster over de mondholte.
Een van de afbeeldingen op zijn poster is een tekening van een kies. Enkele delen van de kies zijn door Piet aangegeven met een cijfer in een hokje. In de legenda is bij elke letter een naam van een deel van een kies aangegeven.

Zet de letters P, Q en R uit de legenda achter het juiste cijfer.
1 =
2 =
3 =

2/2 De mondholte.
Zie figuur B 4787 van de bijlage.

Een andere afbeelding op de poster van Piet is die van de mondholte.

In de afbeelding is de huig aangegeven.

Wat is de taak van de huig bij het slikken?

1/2 Overgeven.

Overgeven of braken is een reflex waar je meestal geen controle over hebt.
De maag zorgt er dan voor dat stoffen die niet in het lichaam thuis horen, weer naar buiten worden gebracht.
Tijdens het overgeven komt ook maagzuur mee.

Wat is een functie van maagzuur?

2/2 Overgeven.
Zie figuur B 6856 van de bijlage.

Bij veelvuldig overgeven tast het maagzuur ook de tanden en kiezen aan.
In de afbeelding is bij letter P een deel van een tand aangegeven dat aangetast wordt door het maagzuur.

Hoe heet dat deel van de tand dat aangetast wordt door het maagzuur?

1/3 Kindergebit.
Zie figuur B 6927 van de bijlage.

Jalien kreeg de eerste delen van haar gebit toen ze zes maanden oud was. Het waren delen in haar onderkaak.

Welke delen kreeg Jalien volgens de foto als eerste?

2/3 Kindergebit.

Het gebit wordt gepoetst met tandpasta met fluor. De buitenste laag van het gebit wordt daardoor harder. Zo worden de tanden en kiezen beschermd tegen bederf.

Hoe heet de buitenste laag van tanden en kiezen?

3/3 Kindergebit.

In de mond van Jalien maken klieren speeksel.

Noteer twee andere typen klieren die een verteringssap produceren.

Vliegenvanger.
Zie figuur B 6923 van de bijlage.

De ooievaar heeft een lange snavel waarmee hij goed kikkers en mollen kan vangen.
De afgebeelde vogel heet vliegenvanger.
De naam vliegenvanger is goed gekozen, want hij vangt veel vliegen.

Aan welk lichaamsdeel zie je dat deze vliegenvanger een insecteneter is? Leg je antwoord uit.

1/4 Kasgroente.

Iemand eet een portie groente. Dit voedsel gaat door het verteringskanaal. Bij de vertering van de groente worden stoffen als nitraat opgenomen in het bloed. Verderop in het verteringskanaal wordt water aan de resten van de voedselbrij onttrokken. De onverteerbare delen van de planten gaan dan verder door de rest van het verteringskanaal. Enkele delen van het verteringskanaal van de mens zijn:

1. dikke darm,
2. dunne darm,
3. endeldarm,
4. twaalfvingerige darm.

In welke volgorde gaan de onverteerbare delen van de planten door deze delen van het verteringskanaal?

2/4 Kasgroente.

Welke van de volgende beweringen over nitraat is of welke zijn juist op grond van bovenstaande tekst?

1. Bij kasgroenten gekweekt in de zomer is de kans op het voorkomen van veel nitraat groter dan bij kasgroenten gekweekt in de winter.
2. Nitraat uit voedsel wordt bij de mens vooral opgenomen vanuit de dikke darm.

3/4 Kasgroente.

Groente bestaat voor ruim de helft uit water. In de voedselbrij die in de darm uit deze groente ontstaat, is er in verhouding nog veel meer water. Dat water is niet alleen met het drinken en de zojuist gegeten groente opgenomen.

Waar komt veel van het water in de voedselbrij dan wel vandaan?

4/4 Kasgroente.

Nitraat kan vanuit het verteringskanaal in het bloed worden opgenomen.

Moeten verteringsenzymen nitraat bewerken voor het in het bloed kan worden opgenomen? Licht je antwoord toe.

Mest.

Varkens eten naast plantaardig voedsel ook dierlijk voedsel.

Hebben varkens knip-, knobbel- of plooikiezen?

Schimmels.

De hoeveelheid poep van een hond is mede afhankelijk van het soort voedsel dat de hond krijgt. In modern hondenvoer is vaak plantaardig voedsel verwerkt. Van een kilo plantaardig voedsel blijft na vertering meer poep over dan van een kilo dierlijk voedsel.

Geef een oorzaak voor dit verschil.

Water in de mens.

In het spijsverteringsstelsel wordt per dag ongeveer 8 liter spijsverteringssap gevormd.

In welke organen wordt deze 8 liter voornamelijk weer in het bloed opgenomen?