Oefentoets Biologie: Groei-ontwikkeling - algemeen | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3

Lengtes en gewichten.
Zie figuur C 46 van de bijlage.

In de afgebeelde tabel zijn de wenselijke gewichten van mannen en vrouwen gegeven en de kniebreedtes die bepalen hoe zwaar hun lichaamsbouw is.

Een bepaalde man weegt 78 kg, heeft een kniebreedte van 20 cm en is goed op gewicht.
Een bepaalde vrouw weegt 67,8 kg, heeft een kniebreedte van 20,5 cm en is 170 cm lang.

Welke lengte heeft de man?
Is het gewicht van de vrouw wenselijk?

afbeelding

Militaire dienst.
Zie figuur B 635 van de bijlage.

In de figuur staan de gemiddelde lengtes van jongemannen, zoals die bij de keuring voor militaire dienst zijn gemeten in de loop van vele jaren.

De afgebeelde lengtevermeerdering is het gevolg van

Groei en ontwikkeling.

I. Bij de mens gaan groei en ontwikkeling meestal samen.
II. Een mens wordt kleiner gedurende zijn leven omdat er per dag minder cellen bijkomen dan er afsterven.

Groei en ontwikkeling.

I. Het hoofd van de mens wordt met toenemende leeftijd relatief groter.
II. Het hoofd van de mens wordt met toenemende leeftijd absoluut groter.

Groei en ontwikkeling.

I. De romp van de mens wordt met toenemende leeftijd relatief groter.
II. De romp van de mens wordt met toenemende leeftijd absoluut groter.

Groei en ontwikkeling.

I. Een been van de mens wordt met toenemende leeftijd relatief groter.
II. Een been van de mens wordt met toenemende leeftijd absoluut groter.

Groei en ontwikkeling.
Zie figuur B 2526 van de bijlage.

De verschillen tussen de afgebeelde jongens onderling en meisjes onderling zijn het gevolg van

Groei en ontwikkeling.

I. De groeisnelheid neemt, vanaf je geboorte, steeds meer af.
II. Hoofd en romp van de mens vertonen vanaf de geboorte ten opzichte van elkaar een ongelijke groei.

Groei en ontwikkeling.

I. Het hoofd bij de mens wordt in verhouding tot de romp steeds kleiner.
II. De verhouding hoofd : totale lengte is bij een volwassene ongeveer 1 : 10.

Groei en ontwikkeling.

I. Als je ouder wordt groeien de hersenen even hard als het gezichtsgedeelte van het hoofd.
II. Vanaf de puberteit is de gehele ontwikkeling bij de mens voltooid.

Groei en ontwikkeling.

Wanneer is de groei van een mens het snelst?

Groei en ontwikkeling.

Hoofd, bovenlijf en benen groeien bij een mens niet even snel.

Wat is de juiste volgorde van het snelst groeiende lichaamsdeel naar het minst snel groeiende lichaamsdeel?

Een kind.

Hoe noemen we een kind van een half jaar oud?

Een kind.

Hoe noemen we een kind van negen jaar oud?

Een kind.

Een peuter leert praten.

Is dit een voorbeeld van grove motorische ontwikkeling, van motorische ontwikkeling of van sociale ontwikkeling?

Een kind.

Een peuter leert een torentje bouwen.

Is dit een voorbeeld van grove motorische ontwikkeling, van motorische ontwikkeling of van sociale ontwikkeling?

Levensfase.

In welke levensfase leren mensen geheel zelfstandig te worden?

Groei.

Wanneer is de groei van een jongen/man het snelst?

Groei.

De tabel hieronder geeft het gemiddelde gewicht weer van meisjes op verschillende leeftijden.

Maak van de gegevens van deze tabel een grafiek. Maak daartoe de grafiek op het scoreblad verder af.

afbeelding

Groei.
Zie figuur C 252 van de bijlage.

In de figuur staan twee grafieken afgebeeld die op een verschillende manier de groei van de mens uitbeelden.

Schrijf twee conclusies op die je uit de twee grafieken kunt trekken.

Groei.
Zie figuur A 611 van de bijlage.

In de figuur zie je drie mensen in verschillende stadia van hun leven afgebeeld. De figuur laat de onderlinge verhoudingen tussen de lichaamsdelen zien.

Trek twee conclusies uit deze figuur.

1/2 Groei van het lichaam.
Zie figuur B 3587 van de bijlage.

In de grafiek is het verband weergegeven tussen de leeftijd en het gemiddelde lichaamsgewicht.

Hoe zwaar is een meisje van 12 jaar gemiddeld? [invulveld] kg

2/2 Groei van het lichaam.

Vanaf welke leeftijd zijn jongens gemiddeld zwaarder dan meisjes? vanaf [invulveld] jaar

Groei en ontwikkeling: 14 x juist of onjuist.

Vul in of de volgende beweringen juist zijn of onjuist.

1. Bij de kieming van een bruine boon barsten de zaadlobben open.

2. Als bij een organisme de lengte en het gewicht toenemen, spreken we van ontwikkeling.

3. Groei van een organisme wordt mogelijk gemaakt doordat steeds meer cellen worden bijgevormd.

4. Gedaanteverwisseling is het verschijnsel dat organen steeds beter gaan werken.

5. De vervellingen van een larve worden metamorfose genoemd.

6. Bij een koolwitje treden vervellingen op tijdens het larvestadium.

7. Bij een koolwitje vindt de meeste groei plaats tijdens het popstadium.

8. Het popstadium van een koolwitje bevindt zich in een cocon.

9. De bek van een bruine kikker wordt tijdens de gedaanteverwisseling groter.

10. De larve van een bruine kikker kan op het land leven.

11. Mensen groeien gemiddeld tot 18-jarige leeftijd in de lengte.

12. Een kind van 5 jaar noemen we een peuter.

13. Als een baby leert reageren op andere mensen spreken we van sociale ontwikkeling.

14. Als een kleuter leert fietsen spreken we van fijne motorisch ontwikkeling.

-

1/2 Gewicht van mensen.
Zie figuur A 489 en figuur C 198 van de bijlage.

In de grafiek op de bijlage is het gemiddelde gewicht van jongens en meisjes weergegeven.

Vul met behulp van de gegevens van deze grafiek de tabel in op het bijlage.

2/2 Gewicht van mensen.
Zie figuur A 490 van de bijlage.

Teken met behulp van de ingevulde tabel de grafiek van de groeisnelheid van jongens en meisjes.

1/4 Lichaamslengte.

Niet iedereen wordt even lang. Hoe lang je wordt, hangt onder andere af van je erfelijke aanleg.

Noem nog een andere factor waar het van af hangt hoe lang je wordt.

2/4 Lichaamslengte.
Zie figuur B 2951 van de bijlage.

De afbeelding hieronder is een oude foto van 176 soldaten. Ze zijn in groepen ingedeeld afhankelijk van hun lengte (zie de tabel). Op de foto staan ze achter een bordje met hun lengte.

Hoeveel soldaten in de afbeelding zijn 186 cm of langer?

aantal soldaten: [invulveld]

3/4 Lichaamslengte.
Zie figuur B 2952 van de bijlage.
Gemiddeld genomen begint de puberteit bij jongens in Nederland als ze elf jaar zijn. Bij sommige kinderen raakt die ontwikkeling verstoord. Daardoor komen zij eerder in de puberteit, soms al vóór hun achtste jaar. Dit wordt veroorzaakt doordat de hypofyse niet goed werkt.

De afbeelding is een doorsnede van het hoofd.

Welke letter in de afbeelding B 2952 geeft de hypofyse aan?

4/4 Lichaamslengte.
Zie figuur B 2953 van de bijlage.

Als kinderen in de puberteit komen, gaan ze sneller groeien dan vóór die tijd. Deze plotselinge toename in groei wordt de 'groeispurt' genoemd.
In het diagram is de groei weergegeven van twee jongens: Adiel en Rob. Adiel heeft een hypofyse die normaal werkt. Rob is eerder in de puberteit gekomen door een niet goed werkende hypofyse.
Uit het diagram blijkt dat een jongen zoals Rob, die eerder in de puberteit komt, eerder een groeispurt heeft dan een jongen met een normaal werkende hypofyse.

Leid uit het diagram nog een verschil in groei af tussen deze twee jongens.

Groei en ontwikkeling.

Wanneer is de lichamelijke ontwikkeling van een mens het grootst en leg uit waarom.

Groei en ontwikkeling.

Wanneer is de geestelijke ontwikkeling van een mens het grootst en leg uit waarom.

Groei en ontwikkeling.

Een meisje ziet er voor haar puberteit vaak heel anders uit dan na deze periode.

Waarom wordt dit geen (volledige) metamorfose genoemd?

1/3 Soorten groei.

Wat is proportionele groei?

2/3 Soorten groei.

Wat is exponentiële groei? Teken een grafiek.

3/3 Soorten groei.

Wat is lineaire groei? Teken een grafiek.

Training.

Als iemand traint, ontwikkelen de gebruikte spieren zich. Hierdoor worden deze spieren groter en dikker.
Een spier bestaat onder andere uit eiwitten en vetten.

Leg uit dat door training vooral de hoeveelheid eiwitten in een spier toeneemt.