Oefentoets Biologie: Voeding | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 12

2/4 Voedselvergiftiging.

Iemand die veel moet braken, kan bepaalde medicijnen slikken. Zo wordt het braken minder.
In de afbeelding is een deel van een bijsluiter weergegeven.

afbeelding

Hoeveel Motilium-tabletten mag een volwassene maximaal op één dag slikken?

[invulveld] tabletten

-

3/4 Voedselvergiftiging.

Je kunt sommige voedingsmiddelen beschermen tegen bederf door te koelen, te pasteuriseren of te steriliseren.

Op welke manier is een voedingsmiddel ongeopend het langst beschermd tegen bederf?

4/4 Voedselvergiftiging.

Noem twee andere manieren van conserveren dan koelen, pasteuriseren en steriliseren.

1/3 Bacteriën.
Zie figuur B 3292 van de bijlage.

Een groep bacteriën die door celdeling uit een bacterie is ontstaan, noemt men een bacteriekolonie.
Als de omstandigheden gunstig zijn, kunnen bacteriën zich zeer snel delen. Bij een bepaalde bacteriesoort kan er elke vijf minuten een celdeling plaats vinden. Een zo'n bacterie deelt zich, zodat er na vijf minuten twee bacteriën zijn. Op deze manier ontstaat uit die ene bacterie een kolonie.

Uit hoeveel bacteriën kan deze kolonie dan maximaal bestaan na 30 minuten?

Het aantal is [invulveld].

2/3 Bacteriën.
Zie figuur B 3292 van de bijlage.

In een experiment wordt de invloed van de temperatuur op de groei van een bacteriekolonie onderzocht. De resultaten zijn weergegeven in het diagram.
In het diagram is de Y-as niet benoemd.

Wat moet er op de plaats van het vraagteken bij de Y-as staan?

3/3 Bacteriën.
Zie figuur B 3292 van de bijlage.

Leg met behulp van het diagram uit, waardoor voedsel in de diepvries geconserveerd kan worden.

Overgevoeligheid voor gluten.
Zie figuur B 4556 van de bijlage.

In een folder staat: Gluten is een eiwit dat voorkomt in bepaalde granen.
Sommige mensen zijn overgevoelig voor dit eiwit.
Als zij gluten eten, wordt het slijmvlies van hun dunne darm beschadigd.
Daardoor worden te weinig voedingsstoffen door het lichaam opgenomen.
Een goede manier om overgevoeligheid voor gluten te voorkomen, is het volgen van een glutenvrij dieet.
Dankzij dit dieet herstelt het dunne darmslijmvlies zich.
Het dieet moet wel levenslang gevolgd worden, want anders komen de klachten terug.

In de afbeelding is een gedeelte van het verteringsstelsel weergegeven.

Welke letter geeft het deel aan dat bij overgevoeligheid voor gluten wordt aangetast?

Ontbijtkoek.

Hieronder is een deel van de productinformatie van ontbijtkoek weergegeven.

afbeelding

Geef de naam van een voedingsstof uit ontbijtkoek die in het lichaam kan worden opgenomen zonder dat daar vertering voor nodig is. Gebruik de bovenstaande informatie.

1/3 Bruinbrood en beschuit.

Bruinbrood en beschuit worden beide van tarwe gemaakt. In de tabel is de samenstelling van deze voedingsmiddelen weergegeven.

afbeelding

Uit de tabel blijkt dat 100 gram bruinbrood en 100 gram beschuit verschillende hoeveelheden voedingsstoffen bevatten. Een snee bruinbrood weegt gemiddeld 30 gram. Een beschuit weegt gemiddeld 10 gram.

Waardoor krijg je meer eiwit binnen: door het eten van één snee bruinbrood of door het eten van één beschuit?
Of maakt het geen verschil?

2/3 Bruinbrood en beschuit.

Bruinbrood en beschuit bevatten vitamine B. Over vitamine B worden twee uitspraken gedaan.

I. Vitamine B wordt in het bloed opgenomen zonder dat daar vertering voor nodig is.
II. Vitamine B wordt vooral in de dunne darm in het bloed opgenomen.

3/3 Bruinbrood en beschuit.

Tot welke groep stoffen behoort vitamine B?

1/2 Multi-vitaminepil.

Sommige mensen gebruiken vitaminepillen.
Drie groepen stoffen zijn: beschermende stoffen, bouwstoffen en brandstoffen.

Tot welke groep stoffen behoren vitaminen?

2/2 Multi-vitaminepil.

Hieronder is een deel van de productinformatie van een multivitaminepil weergegeven.
afbeelding
De ADH is een maat voor de hoeveelheid die iemand per dag van een bepaalde stof zou moeten binnenkrijgen.

Hoeveel milligram calcium heeft iemand per dag nodig volgens de informatie?

Deze persoon heeft [invulveld] milligram nodig.

-

1/3 Patatje zonder.

Voor een praktische opdracht biologie moeten leerlingen gegevens over de voedingswaarde van een voedingsmiddel opzoeken.
Daisy en Leon, allebei vijftien jaar oud, gaan hiervoor naar een snackbar. Ze eten allebei een bakje patat. Op het bakje staan productgegevens. Ze willen die voor hun opdracht gebruiken, maar ze snappen niet alles. Ze vragen uitleg aan de patatbakker. Hun aantekeningen worden weergegeven in de afbeelding hieronder.
afbeelding
Op school werken ze hun opdracht verder uit. Ze gebruiken daarbij onderstaande informatie van het Voedingscentrum.
afbeelding

Leon kijkt op het etiket hoeveel van de verschillende voedingsstoffen hij heeft binnengekregen met het bakje patat.

Hoeveel gram eiwit moet de rest van zijn voeding die dag bevatten om aan zijn ADH te komen? [invulveld] gram

-

2/3 Patatje zonder.

Op het bakje staat aangegeven hoeveel kJ aan energie het bakje patat levert.
Met de informatie van het Voedingscentrum rekent Leon uit, hoeveel procent dit is van de ADH aan energie voor een jongen van zijn leeftijd.
afbeelding

afbeelding

Hoeveel procent van de ADH aan energie levert het bakje patat Leon op? Leg je antwoord uit met een berekening.

-

3/3 Patatje zonder.

In de klas hangt een poster van de Schijf van Vijf. Patat wordt gemaakt van aardappels en is ingedeeld in dezelfde groep als brood en rijst.

Verklaar met behulp van de informatie dat patat in die groep is ingedeeld.

1/3 Spaghetti eten.
Zie figuur B 2101 van de bijlage.

Om zich voor te bereiden op een zware wedstrijd eten sommige sporters spaghetti.

Welke door de sporter gewenste voedingsstof bevat spaghetti vooral?

2/3 Spaghetti eten.
Zie figuur B 2101 van de bijlage.

Na het eten van de spaghetti wordt het voedsel door het verteringskanaal vervoerd.
De afbeelding geeft het verteringskanaal van de mens schematisch weer.

Bevat de wand van deel P spieren?
Worden door deel P verteringssappen aan de voedselbrij toegevoegd?

afbeelding

3/3 Spaghetti eten.

Gekookte spaghetti bestaat voor ruim de helft uit water. In de voedselbrij die in de darm uit de spaghetti ontstaat, zit er in verhouding nog veel meer water. Dat water is niet alleen met het drinken en de zojuist gegeten spaghetti opgenomen.

Waar komt veel van het water in de voedselbrij dan wel vandaan?

1/7 "Hippe slierten"

In een folder is de volgende tekst te lezen:

afbeelding

Van welke plant worden Noodles-slierten gemaakt?

-