Deze digitale toets over de functies van darmbacteriën, de alvleesklier en de ziekte van Crohn is gericht op leerlingen in de biologie en gezondheidswetenschappen, en biedt inzicht in de rol van voedingsstoffen en bacteriën in het menselijk lichaam. Ontdek hoe voedingsmiddelen en hormonen de gezondheid beïnvloeden en leer over de impact van de ziekte van Crohn op het verteringsstelsel. - 20 vragen
20
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
HAVO 1, HAVO 2, HAVO 3
NVON
cc-by-sa-40
4/4 Een posterpresentatie.
Tekst 4:
In dit deel leven veel darmbacteriën die stoffen in onverteerde resten afbreken.
Ook wordt er veel water opgenomen in het bloed.
In een bepaald deel van het verteringskanaal leven veel darmbacteriën (zie tekst 4).
Hebben darmbacteriën een celkern? En hebben ze een celwand?
1/2 De alvleesklier.
Zie figuur B 4631 van de bijlage.
In de afbeelding zijn twee verschillende kliertjes weergegeven die zich in de alvleesklier bevinden. De cellen van de kliertjes geven stoffen af. Bij enkele cellen is dit met een pijltje aangegeven.
In de alvleesklier worden zowel hormonen als verteringsenzymen gemaakt.
Welke van die stoffen worden door cel P gemaakt?
En welke stoffen worden door cel Q gemaakt?
afbeelding
2/2 De alvleesklier.
De hormonen die in de alvleesklier gemaakt worden, spelen een rol bij het regelen van het glucosegehalte van het bloed.
Geef de naam van een hormoon dat in de alvleesklier wordt gemaakt.
Een hormoon heet [invulveld].
1/2 Speeksel.
Zie figuur B 4645 van de bijlage.
In een boek staat de volgende informatie.
In de afbeelding B 4645 zijn onder andere speekselklieren weergegeven.
Deze klieren maken ongeveer 0,6 tot 1,0 liter speeksel per dag.
Bij het kauwen en doorslikken van voedsel werkt speeksel als een smeermiddel.
Ook vergemakkelijkt speeksel het praten en houdt het de mond vochtig.
Van nature komen er in de mond bacteriën voor die tandbederf veroorzaken.
Deze bacteriën leven van voedselresten.
Daarbij maken ze zuren die de buitenste laag van tanden en kiezen aantasten.
Speeksel gaat de schadelijke werking daarvan tegen.
Bacteriën maken zuren die de buitenste laag van tanden en kiezen aantasten.
Hoe heet de buitenste laag van tanden en kiezen?
Deze laag heet de/het [invulveld].
afbeelding
2/2 Speeksel.
Zie figuur B 4645 van de bijlage.
In de informatiein de inleiding worden enkele functies van speeksel genoemd.
Noem nog een andere functie van speeksel.
afbeelding
1/4 Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.
De tekeningen stellen twee schedels van zoogdieren voor.
Bestudeer deze tekeningen en let daarbij vooral op het gebitten.
Heeft dier 1 hoofdzakelijk knipkiezen, knobbelkiezen of plooikiezen?
afbeelding
2/4 Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.
Is dier 1 een alleseter, een planteneter of een vleeseter?
afbeelding
3/4 Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.
Is dier 2 een alleseter, een planteneter of een vleeseter?
afbeelding
4/4 Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.
Welk dier (1 of 2) heeft in verhouding tot zijn lichaamslengte het langste darmkanaal of is er geen verschil?
afbeelding
1/5 Nieuwe voedingsmiddelen.
PLANTEN: HET VLEES VAN DE TOEKOMST.
Volgens onderzoekers eiwitrijk, mager en nog lekker ook.
Nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen op je bord, in plaats van een mals biefstukje. De meeste Nederlanders willen daar vooralsnog niet aan denken. De voedingsmiddelen genaamd Novel Protein Foods (NPF) vormen echter een aantrekkelijk alternatief voor vlees.
Novel Protein Foods worden gemaakt van planten en micro-organismen. Ze zijn eiwitrijk en mager en zullen veel beter smaken dan bestaand vlees. Dit blijkt uit het rapport 'Novel Protein Foods 2035: anders eten in een duurzame toekomst'. NPF is een onderdeel van het onderzoeksprogramma Duurzame Technologische Ontwikkeling (DTO).
De consumenten gaan volgens het rapport in de 21ste eeuw steeds meer 'grazen', een uit de VS overgewaaide term. In plaats van de bekende drie maaltijden per dag zullen meer keren per dag kleinere hoeveelheden en tussendoortjes worden genuttigd. Daarnaast worden bij toenemende welvaart variatie- en gemaksproducten belangrijker. Deze trends die uit een consumentenonderzoek naar voren kwamen, zijn belangrijk voor de ontwikkeling van Novel Protein Foods (NPF).
De nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen zijn vooral kansrijk als vleesverdringers in kant-en-klaar producten en in vleeswaren, worst en gehakt. Het lapje vlees laat zich minder snel vervangen volgens het consumentenonderzoek. Van NPF's wordt verwacht dat ze in 2035 veertig procent van de totale vleesconsumptie vervangen.
Geschikte bronnen voor de toekomstige eiwithoudende voedingsmiddelen zijn proteïnerijke planten (luzerne, erwten, lupine) en micro-organismen (schimmels). Deze voedingsmiddelen zijn te karakteriseren als vezel- en gehaktachtig. Technologisch gezien is het al mogelijk om de nieuwe eiwithoudende voedingsmiddelen te ontwikkelen. Deze producten zullen wel aantrekkelijker voor de consumenten gemaakt moeten worden.[...]
In 2040
Het onderzoeksprogramma Duurzame Technologische Ontwikkeling heeft als doel te onderzoeken hoe we in 2040 twintig keer milieu-efficiënter in de maatschappelijke behoeften kunnen voorzien. Novel Protein Foods is volgens het rapport tien à dertig keer milieu-efficiënter dan de huidige productie van het varkensvlees in Nederland. Ook blijkt de productie een vijfde tot de helft goedkoper te zijn. "Dit maakt het aantrekkelijk voor het bedrijfsleven. Het voordeel voor de consumenten van de nieuwe voedingsmiddelen is dat het gemakkelijk te bereiden is en het gezonder is", aldus André de Haan, coördinator van het onderzoeksprogramma DTO.
[...]Het nieuwe voedingsmiddel Fibrex wordt al verwerkt in producten die in de winkel liggen. Er zitten schimmels in verwerkt en de lichte structuur doet enigszins aan kippenvlees denken. "Mensen hebben negatieve gedachten met schimmel. Er zijn echter al veel etenswaren met schimmel, zoals verschillende Franse kaassoorten," zegt André de Haan. "Die vinden we al veel langer heel normaal."
(Brabants Dagblad, 3 juli 1996).
-
1/2 Vitamine K.
Vitamine K komt onder andere voor in groene groente zoals spinazie.
Vitamine K wordt ook door bacteriën in de darm van de mens gemaakt.
Alleen bij uitzondering heeft een mens gebrek aan vitamine K.
Dat kan gebeuren wanneer iemand gedurende een periode antibiotica heeft geslikt.
Leg uit dat door de werking van antibiotica een gebrek aan vitamine K kan ontstaan.
2/2 Vitamine K.
Zie figuur B 3289 van de bijlage.
Bekijk de afbeelding en onderstaande tabel.
afbeelding
Zet achter elk organisme het juiste cijfer.
afbeelding
1/5 Ziekte van Crohn.
Zie figuur B 3118 van de bijlage.
Bij iemand met de ziekte van Crohn zijn de darmen langdurig ontstoken. De problemen beginnen meestal in de dikke of de dunne darm.
In de afbeelding is een deel van het lichaam van een mens weergegeven.
Welke letter geeft de dikke darm aan?
- Letter: .
En welke letter geeft de dunne darm aan?
- Letter: .
afbeelding
2/5 Ziekte van Crohn.
Van welk orgaanstelsel vormen de dikke en de dunne darm een deel?
3/5 Ziekte van Crohn.
Klachten die veel voorkomen bij de ziekte van Crohn zijn:
- dunne ontlasting/diarree: de ontstoken darm neemt te weinig vocht op;
- vermagering: de ontstoken darm neemt te weinig voedingsstoffen op.
In welk deel van de darmen ontstaan deze klachten vooral? (combineer het cijfer met een letter)
afbeelding
4/5 Ziekte van Crohn.
Wetenschappers denken dat er verschillende oorzaken zijn voor de ziekte van Crohn. Ze spreken over erfelijkheid, roken en stress.
Welke van deze oorzaken kun je zelf beïnvloeden?
5/5 Ziekte van Crohn.
In 1950 ontdekte een Amerikaanse dokter dat patiënten met de ziekte van Crohn flink opknappen als ze letten op de koolhydraten in hun voeding. Hieronder is de voedingswijzer weergegeven.
afbeelding
Welke groep van de voedingswijzer bevat veel koolhydraten?
Groep
1/3 Spaghetti eten.
Zie figuur B 2101 van de bijlage.
Om zich voor te bereiden op een zware wedstrijd eten sommige sporters spaghetti.
Welke door de sporter gewenste voedingsstof bevat spaghetti vooral?
afbeelding
2/3 Spaghetti eten.
Zie figuur B 2101 van de bijlage.
Na het eten van de spaghetti wordt het voedsel door het verteringskanaal vervoerd.
De afbeelding geeft het verteringskanaal van de mens schematisch weer.
Bevat de wand van deel P spieren?
Worden door deel P verteringssappen aan de voedselbrij toegevoegd?
afbeelding
afbeelding
3/3 Spaghetti eten.
Gekookte spaghetti bestaat voor ruim de helft uit water. In de voedselbrij die in de darm uit de spaghetti ontstaat, zit er in verhouding nog veel meer water. Dat water is niet alleen met het drinken en de zojuist gegeten spaghetti opgenomen.
Waar komt veel van het water in de voedselbrij dan wel vandaan?