Oefentoets Biologie: Bloed - Ziekten | VMBO kaderberoepsgerichte leerweg, 4 | variant 1

1/3 Hartwormen.
Zie figuur C 375 van de bijlage.

Hartwormen kunnen onder andere in het bloedvatenstelsel van een hond voorkomen. Ze worden als microscopisch kleine larven door muggen overgebracht. In het lichaam van de hond ontwikkelen ze zich verder (zie de afbeelding).

Kunnen de larven van de hartworm bij een hond voorkomen in de grote bloedsomloop?
En kunnen ze voorkomen in de kleine bloedsomloop?

2/3 Hartwormen.
Zie figuur C 375 van de bijlage.

Bij honden met volwassen hartwormen stroomt minder bloed naar de longen, omdat de wormen zich ophopen in deel P van het hart (zie de afbeelding).

Hoe heet deel P van het hart?

3/3 Hartwormen.

Een mug steekt een hond om bloed te zuigen. Bij het steken wordt een stof in het hondenbloed gebracht, die het stollen van het bloed tegengaat.

Bij het stollen van het bloed zijn de bloedplaatjes betrokken. In het bloedplasma bevinden zich stoffen die daarbij een rol spelen.

Noem een stof in het bloedplasma die een rol speelt bij de bloedstolling.

1/3 Thalassemie.

Thalassemie is een zeer ernstige bloedziekte die het gevolg is van afwijkende rode bloedcellen. De ziekte wordt veroorzaakt door een recessief gen. Iemand die heterozygoot is voor dit gen, wordt een drager genoemd. Een drager heeft meestal voldoende gezonde rode bloedcellen en heeft de ziekte in een minder ernstige vorm.

Waar in het lichaam worden rode bloedcellen gemaakt?

2/3 Thalassemie.

Rob en Monica zijn allebei drager van thalassemie.

Hoe groot is de kans dat een kind van Rob en Monica de ernstige vorm van thalassemie heeft?

3/3 Thalassemie.

Komt het gen voor thalassemie in alle gewone lichaamscellen van Rob voor?
En in alle zaadcellen?

HIV-virussen.

De ziekte AIDS wordt veroorzaakt door de zogenoemde HIV-virussen. Deze HIV-virussen vernietigen bepaalde bloeddeeltjes. AIDS-patiënten zijn zeer gevoelig voor infecties waar gezonde mensen niet gauw last van hebben, zoals longontsteking, schimmelinfecties in de luchtwegen, enzovoorts.

Welke bloeddeeltjes worden op grond van bovenstaande gegevens waarschijnlijk vernietigd door de HIV-virussen?
Welke rol spelen deze bloeddeeltjes normaal in de bescherming tegen infecties bij gezonde mensen?

Een aangeboren hartafwijking.
Zie figuur B 2099 van de bijlage.

Jan is geboren met een hartafwijking. Hij heeft een extra opening in het hart. Dit is weergegeven in de afbeelding.
Als de kamers van het hart van Jan samentrekken, stroomt er ook bloed door de opening. Dat bloed stroomt in de richting die in de afbeelding met pijl P is aangegeven.

Is de hoeveelheid bloed die bij een hartslag in de longslagader komt door Jans hartafwijking groter of kleiner dan normaal?
Of heeft de opening in zijn hart daar geen invloed op? Licht je antwoord toe.

Hartinfarct.
Zie figuur B 3603 van de bijlage.

In de afbeelding is een aantal oorzaken weergegeven die de kans op een hartinfarct vergroten. Sommige oorzaken kun je zelf beïnvloeden, andere niet.

Vul alle cijfers uit de afbeelding in onderstaand schema in (gebruik de cijfers in de oplopende volgorde).
kun je zelf beïnvloeden , ,
kun je niet zelf beïnvloeden , ,

Sikkelcelanemie.
Zie figuur B 3522 van de bijlage.

Sikkelcelanemie is een erfelijke ziekte die in ons land weinig voorkomt. In tropische gebieden komt deze ziekte veel vaker voor. Bij lijders aan sikkelcelanemie wijkt de vorm van bepaalde bloeddeeltjes sterk af. In de afbeelding zijn overeenkomstige bloeddeeltjes weergegeven van een gezonde persoon en van iemand die aan sikkelcelanemie lijdt.

Hoe heten de bloeddeeltjes die bij sikkelcelanemie een afwijkende vorm hebben?

De

1/2 Hart- en vaatziekten.
Zie figuur B 3251 van de bijlage.

Tom is geboren met een hartafwijking. Hij heeft een extra opening in het hart.
Dit is weergegeven in de afbeelding met letter P.

Wat is het directe gevolg van deze hartafwijking?

2/2 Hart- en vaatziekten.
Zie figuur B 3252 van de bijlage.

Elk jaar sterven mensen aan hart- en vaatziekten. Onderzoekers zeggen dat hart- en vaatziekten doodsoorzaak nummer één zijn.
In de tabel zijn verschillende doodsoorzaken weergegeven.

afbeelding

Zet deze gegevens uit in een staafdiagram.

1/2 Sikkelcelanemie.
Zie figuur B 3211 van de bijlage.

Sikkelcelanemie is een ziekte waarbij rode bloedcellen een andere vorm hebben dan normaal.
In de afbeelding zijn van gezond bloed drie verschillende bloeddeeltjes weergegeven.

Welk bloeddeeltje stelt een rode bloedcel voor?

2/2 Sikkelcelanemie.

Door de veranderde vorm kunnen de rode bloedcellen hun taak minder goed doen.

Wat is dan het gevolg?

Streptokokkeninfectie.

Streptokokken zijn bacteriën. Door een streptokokkeninfectie kunnen verschillende ziekten ontstaan. Zo kunnen als gevolg van een streptokokkeninfectie de hartkleppen een andere vorm krijgen. Deze kleppen sluiten dan niet goed meer.

Heeft dit gevolgen voor de bloeddruk in de aorta?

1/2 De ziekte van Glanzmann.
Zie figuur B 4606 van de bijlage.

Ongeveer dertig mensen in Nederland hebben de ziekte van Glanzmann.
Door een erfelijke afwijking werken bij hen de bloedplaatjes onvoldoende.

In de afbeelding zijn van gezond bloed drie verschillende bloeddeeltjes aangegeven.

Welke letter geeft een bloedplaatje aan?

2/2 De ziekte van Glanzmann.

Wat is het directe gevolg van de ziekte van Glanzmann?

1/2 Een hartafwijking.
Zie figuur B 4648 van de bijlage.

Als gevolg van een aangeboren hartafwijking had Pim geen longslagaderkleppen. Toen hij klein was, heeft hij een grote operatie ondergaan.
De borstkas en het hart werden toen geopend om kleppen aan te brengen.

In de afbeelding wordt het hart weergegeven.
Enkele plaatsen met kleppen zijn met een letter aangegeven.

Welke letter geeft de plaats met de kleppen in de longslagader aan?

2/2 Een hartafwijking.

Wat is de functie van de kleppen in de longslagader?

Bolletjesslikkers.

Sommige smokkelaars vervoeren drugs in hun lichaam. De drugs, meestal cocaïne, worden verpakt in de vorm van bolletjes van een paar centimeter groot, die worden ingeslikt. Als zo'n ingeslikt bolletje kapot gaat, komt de cocaïne in het bloed van de smokkelaar terecht. De bloeddruk stijgt dan snel en bloedvaten verkrampen door het plotseling samentrekken van kringspieren in de wand. Het gevolg kan een hartinfarct of een herseninfarct zijn.

Leg uit dat door verkramping van bloedvaten een herseninfarct kan ontstaan.